Slingers en strijd bij groen energiebedrijf

groene stroom | Energiebedrijf Greenchoice bestaat 15 jaar. Reden voor een duurzaam feestje. Maar achter de schermen woeden felle gevechten over het eigendom van het bedrijf.

Een groep Greenchoice-klanten van het eerste uur werd onlangs door het energiebedrijf blij gemaakt met een appeltaartje. "Zonder hen hadden we niets te vieren", staat te lezen in een eenmalig uitgegeven klantenmagazine. Het vrolijke blad staat vol met positieve groene berichten. Op de foto's staan stralende medewerkers en klanten.

Het vijftienjarig bestaan was voor Greenchoice reden om dit drukwerk bij alle 400.000 klanten te bezorgen. Het magazine viel 4 november bij ze op de mat. Directeur Evert den Boer, sinds oktober 2015 de baas bij het bedrijf in Rotterdam, mag in een openingsinterview trots vertellen over duurzame inspanningen van zijn bedrijf.

Rechtszaak

Een dag eerder, donderdag 3 november, zat Den Boer nog als toeschouwer in een moderne, parelwitte zaal van het Amsterdamse Paleis van Justitie. Daar was de sfeer niet vrolijk, maar gespannen. De Ondernemingskamer van de rechtbank behandelde er een kersverse zaak die is aangespannen door Rob van Rees. Hij is een van de oprichters van Greenchoice, dat hij zo'n vijftien jaar geleden samen met een clubje makkers begon.

Tegenwoordig is Van Rees geen bestuurder meer bij Greenchoice. Hij is 'slechts' nog aandeelhouder (22 procent) van het energiebedrijf, via Energie Concurrent (EC). Die maatschappij beheert 70 procent van de Greenchoice-aandelen. De andere 30 procent is eigendom van branchegenoot en concurrent Eneco, dat zich als energiebedrijf ook een duurzaam profiel aanmeet.

Van Rees vroeg aan de rechter om twee andere EC-eigenaren te schorsen en er op aan te sturen dat ze hun belang verkopen. Het gaat hem om aandeelhouders John Appeldoorn (22 procent) en Michiel Rexwinkel (49 procent). Zij werden in 2014 al door de rechter schuldig bevonden aan wanbeleid, in een zaak die de ontevreden mede-eigenaar Eneco tegen EC had aangespannen.

De kern van hun misstap was volgens de rechtbank het bewust niet uitbetalen van geld aan vertrekkende klanten die daar recht op hadden. In totaal telde dit op tot 9,3 miljoen euro. Greenchoice keerde het geld verplicht alsnog uit. Van Rees was trouwens zelf ook directeur. Eventjes zat hij in het verdachtenbankje, maar hij zou nooit iets te maken hebben gehad met het achterhouden van geld.

De toezichthouder in de energiesector NMA (nu: ACM) legde Appeldoorn en Rexwinkel dikke persoonlijke boetes op. Tonnen moesten ze betalen. Greenchoice als bedrijf kreeg een recordboete van 7,2 miljoen euro. Maar alle sancties gingen uiteindelijk van tafel door een uitspraak van het College van Beroep voor het Bedrijfsleven. Niet omdat de vastgestelde financiële misstappen onwaar bleken - dit bleef een twistpunt- maar omdat de NMA niet de bevoegdheid had om de boetes te geven.

Sindsdien, in de afgelopen vijf jaar dus, bleef het heibel tussen de eigenaren van Greenchoice. Door de rechter aangewezen tijdelijke bestuurders moesten het bedrijf jaren lang bestieren - Den Boer is nu weer gewoon een vaste directeur. Ook installeerde de rechter een raad van commissarissen, om het reilen en zeilen van Greenchoice te verbeteren. Dat was geen overbodige luxe, want Eneco en de verschillende groepen aandeelhouders binnen EC kunnen niet met elkaar door één deur.

Wat een schril contrast met de beginjaren van Greenchoice. Dik vijftien jaar geleden begonnen de ondernemers, die elkaar nu in de rechtszaal bevechten, samen aan hun groene droombedrijf. Greenchoice startte toen als zolderkamerproject. Als nieuw, gedreven bedrijfje in de geliberaliseerde energiemarkt bond de duurzame aanbieder de strijd aan met machtige 'fossiele' energiebedrijven als Essent en Nuon, die de lakens uitdeelden. In de energiemarkt en in de Nederlandse politiek gold Greenchoice in de eerste tien jaar van zijn bestaan als groen paradepaardje.

Samsom: geschokt

Eind 2011 reageerde PvdA-politicus en energiekenner Diederik Samsom daarom geschokt, toen de misstanden werden gemeld. Op Twitter schreef hij: 'Potver, Greenchoice. Klanten hun geld niet teruggeven deugt niet. Boete en aftreden directie terecht. Verdien m'n vertrouwen maar weer terug'. Meer politici en klanten waren boos over de praktijken bij Greenchoice. Maar toch was er geen sprake van een leegloop. Het energiebedrijf voerde volgens deskundigen een verstandig communicatiebeleid.

Greenchoice sloot de luiken niet, maar probeerde naar eigen zeggen transparant te zijn. Het grootste deel van de klanten - onder wie veel idealisten die bewust een groene energieleverancier kozen - bleef aan boord. Sterker nog, het bedrijf groeide door. Dat de aanbieder vaak hoog scoort in onderzoeken naar klanttevredenheid, zoals de jaarlijkse peiling van de Consumentenbond, hielp daarbij. Deze maand introduceerde Greenchoice verder de digitale tool 'Boks'. Dit geeft klanten inzicht in hun energieverbruik van apparaten, op hun computer en smartphone. Met die informatie in de hand kunnen huishoudens energie besparen, is het idee.

Het bedrijf bleef zich, ook in de afgelopen roerige jaren, richten op nieuwe duurzame energieprojecten. Om Nederlandse klanten te kunnen voorzien van groene elektriciteit sloot het grote contracten met boeren die windmolens op hun erf hebben staan. Daar koopt Greenchoice stroom in. Want de aanbieder zet in op groene energie van eigen bodem, omdat het 'vergroenen' van energie met buitenlandse certificaten van waterkrachtcentrales niet écht groen zou zijn. Huishoudens en mkb-bedrijven krijgen bij Greenchoice sinds dit jaar alleen maar groene elektriciteit uit Nederland. Voor grote afnemers lukt dat nog niet, maar Greenchoice wil dat voor 2020 geregeld hebben.

Grip op energie-afname

Een speerpunt is om klanten meer grip te geven op hun eigen energie-afname. Daarvoor werkt de aanbieder samen met energiecoöperaties, die bewoners zelf opzetten om groene energie te produceren. Daar komen ze vaak een heel eind mee, maar de assistentie van een professioneel energiebedrijf komt ze vaak goed uit. Zeker als dat bedrijf, zoals Greenchoice doet, ook wil investeren en de subsidie regelt.

Kunnen de eigenaren van Greenchoice er nog samen uitkomen? Daar lijkt het niet op. Ze zetten in de rechtszaal de hakken in het zand. Rexwinkel stelt dat Van Rees en de andere aandeelhouders (Greenchoice-medewerkers met een klein belang) onder één hoedje spelen. Hun doel zou zijn van Eneco de nieuwe eigenaar te maken. Zijn vrees komt niet helemaal uit de lucht vallen, want Eneco liet eerder weten best interesse te hebben in een meerderheidsbelang. En als de aangeklaagde oud-bestuurders inderdaad hun aandelen zouden moeten afstoten, dan komt Eneco volgens de statuten als eerste aan bod om ze te kopen.

Van Rees vindt dat het aanblijven van Rexwinkel het runnen van Greenchoice onwerkbaar maakt, omdat hij alles zou dwarsbomen. Hij grijpt een nieuw verschenen onafhankelijk onderzoek naar beleid binnen EC, dat hij bij de Ondernemingskamer afdwong, nu aan om Rexwinkel en Appeldoorn via ontbinding van EC te verplichten om hun aandelen aan Eneco te verkopen. Als de rechter dit beslist zou dit uniek zijn. Rexwinkel houdt vol dat hij niets verkeerd heeft gedaan. Het nieuwe onderzoek zou geen reden zijn om hem de laan uit te sturen. De rechter hoopt dat de bekvechtende eigenaren toch nog samen tot een broodnodige oplossing kunnen komen. Hoe, dat moet blijken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden