Slim geconstrueerde roman van Rich

’Je kent jezelf aan de hand van je geheimen,’ laat Nathaniel Rich een van zijn personages, een gevierd schrijver, in zijn debuutroman zeggen. „Als je alles onthult, ben je een lege huls - slechts een verzameling feiten in de gedachten van anderen.”

Zelf houdt Rich ook van geheimen: hij werkte vijf jaar aan dit boek zonder dat tegen iemand te zeggen. En het zit vol personages die iets verbergen, voor zich houden of verdraaien om de waarheid maar niet te hoeven onthullen.

Dat klinkt akelig, maar zo is de toon van het boek niet, al hebben de personages soms iets treurigs. Zoals verhuizer Eugene, die zijn vader heeft verteld dat hij in Florida een droombaan als strandwacht heeft, terwijl hij in werkelijkheid maar een paar kilometer van zijn vaders huis met meubels sjouwt.

Soms is dat treurige ook roerend, zoals in het geval van de biograaf van de hier boven al genoemde schrijver. De laatste is al dertig jaar nergens meer gesignaleerd en aangenomen wordt dat hij in Italië is overleden, maar de biograaf weigert hardnekkig dat te aanvaarden. Om deze droom niet te verstoren, schrijft zijn dochter hem brieven, en doet alsof die van de schrijver afkomstig zijn.

Toch gaat ’De tong van de burgemeester’ niet zomaar over mensen die iets achterhouden: Rich laat daarmee zien dat het onmogelijk is om de mensen die je het dierbaarst zijn echt na te komen.

Hij werkt met twee verhaallijnen die onafhankelijk van elkaar tot diezelfde conclusie leiden. De personages van de twee verhalen ontmoeten elkaar niet, maar komen wel allebei in Italië terecht om een dierbare te zoeken en te helpen, waardoor het ene verhaal een echo in het andere vindt. Een knap uitgewerkte constructie.

In het eerste verhaal staat verhuizer Eugene centraal, die een klus voor de biograaf moet klaren. De dochter van de biograaf is in Italië verdwenen, op zoek naar de schrijver, en nu wil de bezorgde biograaf dat Eugene op zijn beurt naar haar op zoek gaat. Die neemt deze opdracht graag aan, want tussen hem en de jonge vrouw is een prille liefde opgebloeid. Tot zo ver is de roman realistisch, maar in Italië verandert de stijl en ontstaat een surrealistische tekst waarin groteske romanpersonages in een nagenoeg onvindbaar bergdorp tot leven komen.

Het andere verhaal begint mysterieuzer. Het gaat over twee oudere mannen die elkaar regelmatig in het park ontmoeten. Wie het zijn en hoe ze elkaar kennen wordt pas in een veel later stadium duidelijk. Als de ene man naar Italië emigreert en steeds verontrustender brieven schrijft, gaat de ander hem zoeken.

Jammer is dat dit verhaal minder goed beklijft dan het eerste. Dat komt vooral doordat de personages zo weinig emoties tonen. Ze heten al heel afstandelijk Rutherford en meneer Schmitz, en hoewel een homo-erotische aantrekkingskracht tussen hen sluimert, blijft die zo ver weggestopt dat zelfs hun verhouding op een gegeven moment iets saais krijgt.

Als Rich zich in dit verhaal iets uitbundiger had laten gaan, waren de verhalen een goede partij voor elkaar geweest en hadden ze op gelijke sterkte met elkaar kunnen concurreren - wat tot een evenwichtigere, zeker ook spannender roman had geleid.

Uiteindelijk komt zowel Eugene als meneer Schmitz bedrogen uit. Beiden vinden degenen die ze zoeken, maar ook weer niet, want de gevonden dierbaren blijken uiteindelijk heel anders te zijn dan ze ooit hadden kunnen vermoeden. De cirkel is rond, geheimen zijn onthuld, personages blijven als lege hulzen achter, maar Rich heeft intussen wel een kunstig in elkaar stekend debuut geschreven dat vooral in de surrealistische passages bruist van de vondsten en van zijn veelbelovende verbeeldingskracht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden