Slechtziendheid in beeld

(Trouw)

Blindheid. Daar kan bijna iedereen zich wat bij voorstellen. Maar bij slechtziendheid niet. Annemiek van Munster schreef er een boek over en verzorgt cursussen voor mensen die met slechtzienden te maken hebben.

De schellen vallen ziende mensen van de ogen als ze een simulatiebril opzetten. Dan komen ze erachter wat slechtziende mensen wel of niet zien. Dat is vaak flink schrikken.

Het overkwam de ouders van Annemiek van Munster (32) uit Monnickendam. „Voor het eerst in 32 jaar zagen mijn ouders wat ik nog zie. Ze hebben zich nooit gerealiseerd hoe weinig dat eigenlijk is. Ze voelden zich er ook wel schuldig over dat ze er nooit extra aandacht aan besteed hebben.”

Maar daar is Van Munster zelf ook debet aan, zo blijkt uit haar boek ’+23’, dat dinsdag gepresenteerd wordt. Van Munster is geboren met slechte ogen. Haar rechteroog is nagenoeg blind en met haar linkeroog heeft ze door staar een zeer beperkt gezichtsveld: ze kijkt als het ware door een koker. ’+23’ verwijst naar de sterkte van de contactlens die maakt dat ze nog iets kan zien.

Van Munsters slechte ogen weerhouden haar er niet van om naar reguliere scholen te gaan en een studie communicatiewetenschap succesvol af te ronden. Ze krijgt een baan bij MEE, de organisatie voor mensen met een beperking, begint aan een tweede studie (psychologie) en heeft een druk sociaal netwerk.

Totdat op een herfstavond in 2007 het licht uitgaat. Ze is zo moe dat ze op straat valt en niet eens meer de kracht heeft om zichzelf op te vangen met haar handen. Met een verwond gezicht belandt ze in het ziekenhuis.

Het voorval betekent een ommekeer in haar leven. Ze moet letterlijk en figuurlijk onder ogen zien dat ze haar hele leven al ontkent dat ze slechtziend is. Dat ze, door dat vluchtgedrag, maar blijft bikkelen en presteren, terwijl ze het met haar beperking wat rustiger aan zou moeten doen. Ze besluit langdurig – het worden uiteindelijk elf maanden – te gaan revalideren bij Visio Het Loo Erf in Apeldoorn. Van die periode doet ze openhartig en beeldend verslag in ’+23’.

Het boek is voor slechtzienden een feest der herkenning en het geeft mensen die goed kunnen zien inzicht in die onduidelijke handicap slechtziendheid. In het midden van het boek staan foto’s die tonen wat Van Munster en haar mede-revaliderenden wel en niet zien. „Slechtziendheid is er in allerlei soorten en maten. Er zijn zelfs mensen die niet beseffen dat ze slechtziend zijn. Dat komt ook omdat de maatschappij vooral bekend is met blinden. Bij blindheid kunnen mensen zich iets voorstellen. Slechtziendheid is moeilijk uit te leggen”, weet Van Munster uit eigen ervaring.

Om daar iets aan te veranderen richtte mede-revalidant Amory Geerling (43) de stichting Zicht in Zicht op, waar Van Munster nauw bij betrokken is. De twee kennen elkaar van Het Loo Erf en werden daar maatjes. In de vele gesprekken die ze met elkaar en andere revalidanten voerden, vonden ze elkaar in het gemis aan begrip voor slechtziendheid. Daar ook werd het idee voor de stichting geboren, die meer bekendheid wil geven aan slechtziendheid.

Geerling: „Van de naar schatting 300.000 Nederlanders met een visuele beperking zijn er 223.000 slechtziend. Het gaat om een grote groep die eigenlijk niet gezien wordt. Daarom richt onze stichting zich alleen op slechtzienden. Met mijn boek (dat door de stichting wordt uitgegeven, red.) willen we een brug slaan naar de wereld van de zienden. We willen voor het voetlicht brengen wat het betekent om slechtziend te zijn. We zijn geen traditionele patiëntenvereniging. We doen niet aan belangenbehartiging. We strijden ook niet voor ribbelroutes, die overigens erg handig zijn. Dat is iets voor de Nederlandse Vereniging voor Blinden en Slechtzienden.”

De uitgave van het boek ’+23’ is de eerste presentatie naar buiten van de kersverse stichting Zicht in Zicht. Maar Geerling en Van Munster hebben de lat al hoger gelegd. Zo ontwikkelen zij een training die mensen met goede ogen kunnen doen en die hen inzicht (bijvoorbeeld via de simulatiebril) geeft in de wereld van slechtzienden.

„We geven die praktische cursus in eerste instantie aan mensen uit de directe omgeving van slechtzienden. Later willen we dat breder trekken”, vertelt stichtingsvoorzitter Geerling. In de toekomst zien de twee zichzelf ook inlevingsprogramma’s opzetten die ze op commerciële basis aanbieden aan bedrijven.

Want uiteindelijk hopen ze via de stichting (deels) hun brood te kunnen verdienen. Beiden hebben nu een WIA-uitkering van 80 tot 100 procent. Van Munster werkt daarnaast enkele uren als redacteur en columnist voor haar vorige werkgever MEE, Geerling komt uit de ICT-sector en wordt nu opgeslokt door het werk voor de stichting. Van Munster: „We passen met onze beperking moeilijk in een reguliere functie. Maar we zijn professionals en we willen binnen de stichting banen creëren. Want we kunnen zoveel!”

Ze hebben in elk geval één ding gemeen: ze onderschatten jarenlang hun visuele beperkingen. Van Munster: „We kwamen er beiden op Het Erf Loo achter dat we heel slecht zagen. We dachten dat we te goed zicht hadden om daar te belanden.”

De realiteit is nu anders. Worstelt Van Munster in haar boek nog heftig met het lopen met een taststok, aan het slot schrijft ze: „Inmiddels heb ik de draad van mijn leven weer opgepakt. En ik heb een belangrijke knoop doorgehakt: de aanvraag voor een geleidehond is de deur uit.”

Aan de hand van herdershond Chanda wandelde Annemiek van Munster vorige week het INIT-gebouw binnen waarin Trouw zetelt. Ze zijn sinds drie maanden samen, vertelt ze. Het heeft even geduurd voordat ze kon erkennen dat haar slechtziendheid noopte tot drastische maatregelen. Nu Chanda haar maatje is, is voor Van Munster een nieuwe wereld opengegaan. „Ze geeft me veel vrijheid. Ik kan haar altijd vertrouwen, ze blijft onverstoorbaar. En vooral: ik kan ontspannen, ik houd energie over.”

Illustraties uit het boek van Annemiek van Munster. (Trouw)
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden