Slechts drie jaar voor bloedbad Oost-Timor

DJAKARTA - Het Indonesische Mensenrechtentribunaal voor Oost-Timor heeft gisteren de hoogste verantwoordelijke burger voor het bloedbad in Oost-Timor in 1999 tot drie jaar gevangenisstraf veroordeeld.

Meer dan duizend mensen kwamen tijdens het volksreferendum door geweld om het leven. Mensenrechtenorganisaties noemen de uitspraak een farce. Als ex-gouverneur Abilio Soares er met zo'n lichte straf van afkomt, betekent het dat de overige zeventien verdachten op hooguit een paar maanden celstraf kunnen rekenen, zo redeneren ze.

Het tribunaal achtte het bewezen dat de ex-gouverneur zich schuldig heeft gemaakt aan misdaden tegen de menselijkheid. ,,Hij wist dat er aanvallen waren in verschillende dorpjes in Oost-Timor. Maar hij gaf zijn ondergeschikten niet de opdracht om in te grijpen'', zei een rechter.

De aanklagers eisten eerder tien jaar cel. Maar de rechters voerden als verzachtende omstandigheden het gedrag van de verdachte aan en zijn bijzondere staat van dienst als gouverneur.

De rechters hielden ook rekening met een brief van president Xanana Gusmao. Daarin vroeg Gusmao het tribunaal niet Soares als enige verantwoordelijk te stellen voor het bloedbad.

Gusmao's advocaat Johnson Panjaitan, tevens mensenrechten activist, reageert verbaasd op de interventie van zijn vroegere cliënt. In 1992 werd deze voormalige guerrillaleider door een Indonesische rechtbank tot levenslang veroordeeld. Panjaitan verwijt het Mensenrechtentribunaal zich erg gemakkelijk te laten beinvloeden en misbruik te maken van Gusmao's brief.

Activisten noemen de zaak een showproces. Van de 24 getuigen die werden gehoord, waren er slechts twee ooggetuigen. Ze vertelden de rechters dat in 1999 militairen samen met pro-Indonesische milities honderden vluchtelingen in de kerken in de dorpjes Liquica en Suai aanvielen.

,,Bijna geen slachtoffer durft te getuigen omdat ze niet beschermd worden. De aanklagers en rechters doen geen enkele moeite die bescherming wel te bieden'', zegt Panjaitan. Rechters gaven de overige 22 getuigen, ex-militairen, militieleden en lokale bestuurders, alle ruimte de Verenige Naties de schuld van het bloedbad in de schoenen te schuiven. ,,De VN organiseerden het referendum en vervalsten de uitslag'', vertelden ze onder ede.

De VN hadden zich volgens de rechters ook niet neutraal opgesteld. Tijdens het referendum kozen ze de zijde van de onafhankelijkstemmers. ,,Dit gedrag van de VN leidde tot jaloezie en woede onder de pro-autonomie groep.''

Het tribunaal negeerde de getuigenis van een ex-militielid. Die vertelde dat de gouverneur in april 1999 honderden milities de opdracht had gegeven alles in Oost-Timor te vernielen als een meerderheid voor onafhankelijkheid zou kiezen.

De hoop dat het mensenrechtentribunaal de daders van het bloedbad in Oost-Timor eerlijk zal berechten, is na de uitspraak vervlogen. Binnenkort staat de voormalige militaire commandant in Oost-Timor terecht. ,,Hij zal echt niet meer dan drie jaar krijgen. Dit tribunaal is opgericht onder druk van de internationale gemeenschap. Indonesië neemt de berechting van de daders van het bloedbad in Oost-Timor niet serieus'', zegt Panjaitan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden