Slechts de hulpverlening is multi-etnisch

De Russen mochten geen eigen zone krijgen in Kosovo. Dat zou de splitsing van Kosovo in een Servisch en Albanees deel maar in de hand werken. Russische troepen werden daarom over de verschillende Kfor-sectoren verspreid. Het was, zo heette het in westerse kringen, de enige manier om een werkelijk multi-etnisch, multi-cultureel Kosovo te garanderen.

Nicole Lucas

Dat was twee maanden geleden. 'Multi' is Kosovo sindsdien volop geworden. Hulpverleners in alle soorten en maten en van allerlei nationaliteiten vechten om een plaatsje. Ruim 200 internationale hulporganisaties hebben zich laten registreren. Een Oegandese arts, uitgezonden door het Rode Kruis, zei onlangs in Vrij Nederland dat hij in Pristina in enkele dagen tijd meer hulpverleners had gezien dan in Oeganda in zijn hele leven. Daarnaast houden tienduizenden soldaten uit Navo- en een enkel niet-Navo-land de wacht.

De verhouding tussen de autochtone inwoners van Kosovo is echter allesbehalve verbeterd. Terwijl eerst Serviërs Albanezen naar het leven stonden, zijn de rollen nu omgekeerd. Angst voor represailles deed meteen al na het stoppen van de Navo-bombardementen tienduizenden Serviërs op de vlucht slaan. Hun angst bleek niet ongegrond. Serviërs, en ook zigeuners, worden bedreigd, verjaagd en soms vermoord.

Ook wie de vijand tracht te verdedigen - of ervan verdacht wordt dat te doen - moet het ontgelden. Zo hebben de Franse militairen in de stad Mitrovica al een pro-Servische naam gekregen, omdat ze het risico niet willen nemen de Albanezen in de hele stad hun gang te laten gaan. En van Russen in de buurt - er zijn er nu 3300 op een totale vredesmacht van ruim 40 000 - kan al helemaal geen sprake zijn.

Kfor zegt zijn best te doen, maar niet alle Serviërs te kunnen beschermen. We kunnen moeilijk bij ieder huis een soldaat zetten, heet het. De Navo wijst bovendien naar de VN, aan wie na de bombardementen de verantwoordelijkheid voor het afwerken van de 'kwestie-Kosovo' officieel is overgedragen. VN-resolutie 1244, op 10 juni in de Veiligheidsraad aangenomen, geeft de VN de taak te zorgen voor het opzetten van bestuur, politie, rechtspraak, kortom al die zaken nu nodig zijn voor rust en orde, voor een normaal functionerende maatschappij.

Maar helaas: waar westerse en andere hulpverleners elkaar voor de voeten lopen, lijkt de bereidheid om mensen te leveren aan het VN-bestuur gering. Van de drieduizend man politie die in Kosovo rust en orde zouden moeten gaan bewaren, zijn er amper honderden toegezegd en nog minder gearriveerd. Aan Bernard Kouchner, de onderkoning van Kosovo, de vrijwel onmogelijke taak er toch iets van te maken. Nu al is hij de verwijten beu uit met name Washington dat het allemaal niet opschiet.

Vandaar wellicht dat hij vorige week in Le Monde de bal terugkaatste en een verboden onderwerp toch ter sprake bracht. Als we dan de Serviërs niet kunnen verdedigen, kunnen we ze dan niet beter op één plek samenbrengen, ergens in het midden van Kosovo, peinsde hij. Natuurlijk, hij hoorde de bezwaren al: schande, dat is meewerken aan etnische zuivering. Maar, als de prijs van die principes nu de moord op bejaarden is?

Gek genoeg bleef het stil na zijn suggestie. Reactie kwam er wél op een voorstel van de Serviërs zelf. Die verzochten dit weekeind om van de paar overgebleven gemeenten waar Serviërs nog in de meerderheid zijn, een of meer Servische cantons te maken. Geen sprake van, reageerden westerse diplomaten. ,,We blijven vasthouden aan de eenheid van een multi-etnisch Kosovo. Voor een de facto verdeeld Kosovo voelen we niets.''

Het alternatief is echter niet een multi-etnisch, maar een vrijwel etnisch-homogene regio. Juist gisteren meldde de VN-vluchtelingenorganisatie dat Kosovo inmiddels bijna 'Serviër-vrij' is. De Serviërs zijn nagenoeg verdwenen, op de vlucht voor 'de bedreigende atmosfeer', aldus een UNHCR-zegsman. Van de geschatte 200 000 Serviërs die er voor de oorlog in Kosovo leefden, zijn er hooguit 30 000 over.

De woordvoerder constateerde wel een lichtpunt. Het aantal moorden en berichten van zware mishandeling en bedreigingen daalt. Maar, gaf hij toe, dat komt vooral omdat er nauwelijks nog Serviërs (en zigeuners) over zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden