Slapen in de trein

Bert Zandbergen (44), de vierde zoon, staat bekend als de meest introverte van het zevental. Maar zijn vrouw Janneke (40) en zijn vier kinderen zorgen ervoor dat hij oog houdt voor de buitenwereld houdt.

Met zes personen in een niet al te groot huis is er weinig ruimte om je terug te trekken. De jongens zitten naast en steeds half op hem. Vooral Robert-Jan; de vijftienjarige duikt op zijn vader, trekt aan zijn oren. Ondertussen vullen de lachsavo's de kamer.

De kinderen kennen de verhalen van vroeger. Dat hun vader altijd een knutselaar is geweest. Het eerste dat hij maakte was een sirene voor zijn auto, een Fiat850. Heb je die sirene nog? vraagt dochter Ingrid.

Ja, achter het schot op zolder. Daar ligt ook de speculaasmachine uit de bakkerij. Gedemonteerd, zegt Bert.

Gesloopt, zeggen zijn kinderen.

Hij sloopte wel televisies, geef Bert toe. Dan ging hij met broer Jan voor het grofvuil uit, de straten langs. Vaak kwamen ze met een tv thuis. Die gingen ze dan slopen. Als jongens trokken Jan en hij veel samen op, maar nu zien ze elkaar alleen nog op de familiedag.

Wat doe jij eigenlijk voor je broers?, vragen de kinderen, als ze horen dat Peter voor schetsen heeft gemaakt voor het huis van Jan en Jan voor Peter een kast heeft getimmerd. ,,Niets'', zegt Bert.

Hij is geen echte verzamelaar, maar heeft wel altijd van alles bewaard. Met de verhuizing uit Zoetermeer, nu dertien jaar geleden, is er veel weggegooid, zegt Janneke veelbetekenend. ,,Maar alles in overleg'', voegt ze snel toe. Bert knikt.

Ze komt uit de buurt van Appelscha en ze viel op Berts bruine ogen. Ook toen was hij al zo in zichzelf gekeerd. ,,Natuurlijk heb ik in het begin geprobeerd hem te veranderen'', roept ze uit. ,,Welk blaag zou dat niet doen?''

Janneke was 15 en Bert 19 toen ze elkaar leerden kennen. Ze zongen allebei in een gospelkoor. Het duurde even voor het kwartje viel. Bert: ,,De andere leden van het koor hadden het meer door dan wijzelf, dat we iets met elkaar hadden.''

Hun dochter Marian, nu 17, zet de familietraditie voort. Ook zij is jong verliefd en daarin standvastig, tot nu toe. Ze heeft al twee jaar een vriendje, Noud. Ze blijft bijna elk weekend bij hem slapen.

Eerst woonden Bert en Janneke in Zoetermeer en werkte Bert in Amsterdam. Toen hun oudste kind vijf was zijn ze naar Zwaag verhuisd, dichter bij Berts werk. Ze wilden niet naar Amsterdam zelf. ,,Te crimineel'', zegt Bert.

Inmiddels is de afstand tussen wonen en werken weer even groot als die was. Bert werkt in Den Haag. Hij bouwt websites voor KPN Mobile. Maar dan drie uur per dag zit hij in de trein, uren die hij vooral slapend doorbrengt. Vlak voor het station wordt hij altijd wakker. ,,Afgelopen jaar ging het maar twee keer mis.''

Toch blijven ze in Zwaag wonen. ,,Verhuizen betekent dat je sociale contacten verdwijnen'', geeft Bert aan. En de vriendschappen zijn daarvoor te belangrijk, voor hen allebei en ook voor hun kinderen. Hij offert daar dagelijks drie uur aan op. Al is opofferen misschien een te zwaar woord. In de trein is het rustiger dan thuis. Daar krijgt hij de kans niet om weg te dommelen.

Met hun beider families, in Appelscha en in Oosterwolde, hebben ze weinig contact. Wel gaan ze ieder jaar naar de familiedag van de Zandbergens, en ieder jaar met kerst naar mem of naar Janneke's ouders. Dat is vaste prik. Janneke werkt in Amsterdam, de stad waar Luitzen woont en waar de twee oudste nichten wonen, Marieke en Dorien. Maar tot een ontmoeting komt het nooit.

Dochter Marian, net terug van haar baantje bij Albert Heijn, vangt een flard van het gesprek op. Haar commentaar: ,,Je bent meer betrokken bij de familie dan je beseft.'' Bert glimt: ,,Zulke wijze woorden uit de mond van mijn dochter.''

Zijn eigen gezin is belangrijk voor hem. ,,Mijn drijfveer?'' Dochter Marian is hem voor: ,,Dat wij gelukkig zijn.'' Bert: ,,Het in kleine kring goed hebben. Vastigheid, ook voor de toekomst, om hier de boel draaiende te houden.'' Janneke: ,,Bert houdt van vaste patronen, vaste plekken, vaste tijdstippen.''

Als hij niet werkt, in de trein slaapt of in het koor zingt, is hij in huis bezig. Boven, op de overloop, staan planken. Er is fink verbouwd. De kamer van Marian functioneert tijdelijk als bouwkeet.De kamer van Ingrid is net geverfd, knalgroen met blauw. ,,Haar eigen keus'', zegt Bert verontschuldigend.'' Voor zijn zoons timmerde hij een kast die ook als dartbord fungeert.

Ja, ook dat heeft hij van zijn vader. Wat hij van zijn moeder heeft? Na even nadenken: ,,Niemand tot last willen zijn.'' Als die woorden vallen begint de rest van het gezin te loeien. Dat herkennen ze wel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden