Slachtoffers van werk nog steeds in de kou

Gezondheidsschade opgelopen op de werkplek laat zich in de praktijk lastig vergoeden, betoogt onderzoeker Wim Eshuis. Tijd voor minister Asscher om in actie te komen.

Nederland kent jaarlijks, schrik niet, ruim 225.000 werknemers die door een arbeidsongeval of beroepsziekte letsel hebben opgelopen en daardoor minimaal 1 dag verzuimen. Meer dan 20.000 van hen verzuimt een half jaar of langer. Elke werknemer kan getroffen worden door een arbeidsongeval. In de praktijk zijn het lager betaalde werknemers in gevaarlijke sectoren als industrie, landbouw, bouw, vervoer en openbare dienst die meestal de pineut zijn. Dat geldt ook voor de meest voorkomende beroepsziekten: lawaaidoofheid, RSI, rugaandoeningen of posttraumatisch stressyndroom. Psychische beroepsziekten, zoals burn-out en depressie door het werk, kunnen even vaak ook de hoger geschoolde werknemer treffen.

Deze mensen hebben niet alleen gezondheidsschade maar ook financiële schade, zoals inkomensverlies en medische kosten. Een deel van die schade wordt gelukkig gedragen door ons collectieve stelsel van sociale zekerheid en sociale voorzieningen. Een ander deel van die schade kan de werknemer verhalen op zijn werkgever. Het Burgerlijk Wetboek stelt dat de werkgever een verregaande zorgplicht heeft ten opzichte van zijn werknemers. Als de werknemer schade oploopt door zijn werk moet de werkgever die schade vergoeden. Omdat de werkgever de beschikkingsmacht heeft over die werknemer. Dat is de theorie. In de praktijk gaat dit echter anders.

Bang

De meeste werknemers stellen hun werkgever niet aansprakelijk omdat ze bang zijn de relatie met de werkgever (nog verder) te verstoren en ontslagen te worden. Naar schatting stellen jaarlijks 1.400 werkslachtoffers de werkgever wel aansprakelijk. Nog geen duizend slachtoffers ontvangen een schadevergoeding.

De ervaringen van deze werknemers met het aansprakelijkheidsrecht zijn slecht: ze moeten lang wachten op een beslissing (zeker twee jaar bij arbeidsongevallen, minimaal vier jaar bij beroepsziekten), de kosten van een juridische procedure zijn hoog (tenzij de vakbond of een rechtsbijstandsverzekeraar juridische steun verleent), de claimbeoordeling gebeurt door ondeskundige en partijdige medisch adviseurs en vaak is de hoogte van de schade-uitkering niet in overeenstemming met de werkelijke schade.

Het grootste deel van de slachtoffers vist achter het net. Een voorbeeld: een kwart van de schilders en drukkers (die werkzaam waren in het particuliere bedrijfsleven) die door blootstelling aan oplosmiddelen de beroepsziekte OPS hebben opgelopen, waardoor hun centraal zenuwstelsel is aangetast, heeft de werkgever met succes aansprakelijk gesteld. De rest moet het doen met een (WAO/WIA) uitkering van vaak net boven bijstandniveau.

Compensatie

Er zijn alternatieven voor de schadecompensatie via werkgeversaansprakelijkheid, zoals schadefondsen, wettelijke verplichte directe verzekeringen (zoals in België of Duitsland) of cao-compensatieregelingen. Deze alternatieven bieden meer garantie op een fatsoenlijke bejegening van werkslachtoffers.

Helaas tonen private werkgevers hiervoor weinig belangstelling, waardoor de slachtoffers nog steeds zelf de schade moeten dragen. Heel anders dan defensieminister Hennis die slachtoffers van Chroom VI, vooruitlopend op een definitieve regeling, een voorschot gaf van minimaal 3.000 euro.

Sinds 2012 studeren sociale partners en de overheid op een betere regeling. Vooralsnog zijn er geen besluiten genomen. Het wordt tijd dat minister Asscher zijn invloed aanwendt om via wetgeving een dergelijke schaderegeling tot stand te brengen. Zodat ook werkslachtoffers die niet bij Defensie werken, fatsoenlijk worden behandeld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden