Slachtoffers soms afgeschilderd als puur op geld belust

Maar financiële genoegdoening helpt bij verwerking trauma

Financiële genoegdoening helpt mee bij de verwerking van het trauma dat slachtoffers van mensenhandel hebben opgelopen. Dat zei senator Tineke Strik (GroenLinks) die gisteren als 'bewoner' van de Eerste Kamer het symposium 'Compensatie voor Slachtoffers van Mensenhandel' van hulporganisatie FairWork en het Coördinatiecentrum Mensenhandel (Comensha) opende.

Strik verliet na haar openingswoorden de monumentale zaal aan het Binnenhof die haar werkterrein vormt. De besloten bijeenkomst was niet bedoeld voor politici, maar voor advocaten, hulpverleners, politie en justitie. Zij moeten volgens FairWork en Comensha meer kennis krijgen over de compensatie voor schade die slachtoffers van mensenhandel lijden.

Met die kennis moeten zij ervoor zorgen dat slachtoffers de genoegdoening krijgen waarover Strik sprak. Uit een onderzoek van advocate Marijn Heemskerk en FairWork blijkt dat slechts een derde van de slachtoffers in een strafzaak een verzoek tot schadevergoeding indient.

Marieke van Doorninck van de hulporganisatie La Strada International deed een internationaal vergelijkend onderzoek. Dertig procent is nog hoog vergeleken bij andere Europese landen, al werken die wel aan een inhaalslag. Zo krijgt het slachtoffer in wetten en regels steeds meer een centrale plaats.

De Verenigde Naties spelen daarin een belangrijke rol. Wel is het volgens Van Doorninck zo dat in sommige landen prostitutie als immoreel wordt bestempeld en dat die slachtoffers daar om die reden geen aanspraak kunnen maken op compensatie.

"Een schadevergoeding doet recht aan een slachtoffer", aldus Van Doorninck. "Dat slachtoffers worden verhandeld, komt vaak doordat ze arm zijn. Een slachtoffer dat zonder genoegdoening en dus zonder geld weer terug gaat naar het eigen land, loopt het risico van 're-trafficking', oftewel opnieuw te worden verhandeld. De uitbuiter is dan misschien wel veroordeeld, maar het slachtoffer is op die manier allerminst geholpen. Een bedrag als schadevergoeding helpt ze in ieder geval financieel een stuk verder."

Maar Van Doorninck beseft dat het niet gemakkelijk is om een schadevergoeding te eisen. "Advocaten van de verdachten kunnen als er een schadeclaim ligt, het beeld opwerpen dat het het slachtoffer puur om het geld gaat."

Deze slachtoffers kunnen ook aanspraak maken op het Schadefonds Geweldsmisdrijven. Het fonds ziet graag meer aanvragen, maar er zijn wel strikte voorwaarden aan verbonden. "Er moet ernstig letsel zijn, geen andere schadevergoeding mogelijk zijn en het delict moet op Nederlands grondgebied, uitgezonderd de Antillen, zijn gepleegd. Bovendien moet het letsel aantoonbaar opzettelijk zijn toegebracht", aldus juriste Jojan Wagemans van het Schadefonds Geweldsmisdrijven. "Inmiddels is het wel zo dat bij seksuele uitbuiting ernstig letsel niet meer bewezen hoeft te worden met medische informatie. Maar bij sociaal-economische uitbuiting nog wel."

Officier van justitie Eveline Melssen-Westphal van het Openbaar Ministerie in Den Bosch deed tijdens het symposium een oproep om te blijven proberen om compensatie te krijgen voor de slachtoffers. Ze ondersteunde het betoog van de andere sprekers. Eenvoudig is het niet, maar het biedt wel garanties aan slachtoffers, betoogde Melsen-Westphal.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden