Slachtoffers op zoek naar de realiteit van Utoya

Overlevenden schietpartij bezoeken vandaag eiland als stap in verwerkingsproces

"Ik denk dat er beter te leven is met een beeld van de realiteit, dan met een fantasie van hoe het moet zijn geweest." Guri Ingebrigtsen hoopt vandaag Utoya te bezoeken, het eiland waarop haar dochter Helene Kaltenborn het bloedbad van de Noorse terrorist Anders Behring Breivik overleefde.

"Het gaat iedere dag beter," zegt de 20-jarige Helene. Ze kwam donderdag in Oslo aan en gaat vandaag, zaterdag, naar Utoya. Daar schoot Breivik op 22 juli 69 veelal jonge mensen dood tijdens het zomerkamp van de AUF, de jongerenafdeling van de Arbeiderspartij. Donderdag werd het laatste dodelijke slachtoffer begraven, de 16-jarige Elisabeth Tronnes Lie. Haar ouders hadden gewacht met de begrafenis omdat ze wilden dat haar 17-jarige zuster Cathrine voldoende hersteld was van schotwonden in longen en armen om bij de plechtigheid aanwezig te zijn.

Gisteren waren circa zeshonderd nabestaanden op het eiland, als een stap in het verwerkingsproces. Vandaag is de beurt aan honderden overlevenden, zoals Helene. "Ik weet niet wat ik kan verwachten. Het zal zwaar zijn. Misschien komen er beelden van 22 juli boven die ik weggedrukt heb, ik weet het niet. Ik weet alleen dat ik blij ben dat ik weer naar Utoya kan - het eiland is van ons, dat pakt niemand ons af. Ik heb ook heel veel goede herinneringen aan Utoya."

Helene voert de laatste dagen campagne voor de gemeenteraadsverkiezingen. "Het is wel een heel andere campagne dan anders. Ja, het gaat ook nog over politiek - Utoya zit dan ergens verborgen in mijn hoofd. Ik vind het fijn om campagne te voeren, fijn om iets te doen waar ik van hou, politiek. Even wat anders. Ik heb de laatste weken veel begrafenissen meegemaakt. Dat was heel hard, heel verdrietig, maar vaak ook heel mooi. We zijn dan weer samen, we hebben het allemaal meegemaakt en het is goed om met elkaar te praten. We waren het er allemaal over eens dat we door moeten gaan met waar we in geloven, en daar hoort zo'n campagne bij. We weten zeker dat zij die er niet meer zijn dat ook gedaan zouden hebben."

Binnen de AUF gaan stemmen op om het hoofdgebouw op het eiland af te breken, omdat de herinneringen te beladen zijn. Helene was in dat gebouw aanwezig toen Breivik zijn moordpartij begon en ze hoorde hem in de kamer naast zich schieten toen zij naar buiten vluchtte. "Er zijn daar veel van mijn vrienden gestorven. Maar ik heb er nooit over nagedacht of dat gebouw nu gesloopt moet worden of niet. Dat komt misschien als ik er rondloop."

De overlevenden mogen vandaag één persoon meenemen. Helenes moeder Guri Ingebrigtsen - ex-minister van de Arbeiderspartij - hoopt daar bij te zijn, maar de vraag is of haar gezondheid dat toelaat. "Ik hoop het, het lijkt mij belangrijk. Dat maakt alles realistischer, misschien beter te bevatten."

Ze is blij dat haar dochter weer op straat gaat en campagne voert. "Ze doet het goed, heeft weer bijna de energie die ze altijd had. maar wat de lange termijn brengt, is afwachten."

Een op de vier Noren persoonlijk getroffen
Eén op de vier Noren kent iemand die getroffen is door de terreuraanslagen op 22 juli waarbij in totaal 77 mensen omkwamen. Dat blijkt uit onderzoek van het bureau Sentio voor de krant Klassekampen. Voor het onderzoek werden duizend mensen ondervraagd.

Noorwegen is twaalf keer groter dan Nederland, maar heeft nog geen vijf miljoen inwoners. In een reactie zegt premier Jens Stoltenberg tegen de krant: "De hele natie heeft zorgzaamheid en medeleven getoond met zij die getroffen zijn. Uit het kwaad is wat moois gegroeid. We zijn nader tot elkaar gekomen, de gemeenschapszin en het vermogen om voor elkaar te zorgen zijn versterkt."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden