'Slachtoffers moeten aangifte durven doen van seksueel geweld'

Still uit spotje Fonds Slachtofferhulp Beeld Fonds Slachtofferhulp

Twitteraars via #metoo en Fonds Slachtofferhulp met de clip 'Als het jou overkomt' willen dat het besef doordringt dat seksueel geweld geen uitzondering is. Is besef voldoende om echt iets te veranderen?

Het is toeval dat 'Als het jou overkomt' van Fonds Slachtofferhulp verschijnt in de week dat twitter explodeert met #metoo-berichten, waarin vrouwen én mannen melden wat zij aan grensoverschrijdend seksueel gedrag hebben meegemaakt. De wandaden van Hollywood-producent Harvey Weinstein, die zich aan menig actrice vergreep, brengen mensen er wereldwijd toe hun ervaringen te delen.

Fonds Slachtofferhulp bewerkte 'Til it happens to you' waarin zangeres Lady Gaga zingt over haar ervaringen met seksueel geweld. De Nederlandse versie had begin oktober zullen verschijnen, tegelijk met het optreden van Lady Gaga in Amsterdam. Maar die werd ziek en zegde af. Dus is de clip er nu, zegt directeur Ineke Sybesma. "Om mensen bewust te maken." 

Een op de acht vrouwen wordt ooit in haar leven verkracht, aldus Sybesma, en een op de vijfentwintig mannen. "In 85 procent komt de dader uit de kring van bekenden: vriendenkring, uitgaansleven, werk, sport. Dat laat de clip zien. Doel is het taboe te doorbreken. Mensen die er weet van hebben, moeten zeggen: 'wat zie ik nu? Dat laten we niet gebeuren'. En niet de andere kant opkijken."

(Tekst loopt door na het filmpje)

Zijn de clip en de tweets genoeg om dat te bereiken? Ze blijven bij het verhaal van het slachtoffer, maken niet de stap naar het aanklagen van de dader. Namen worden niet genoemd. Houd je misbruik niet in stand, als er geen namen en rugnummers worden genoemd? "Ik geloof niet in naming and shaming", zegt Sybesma. "Wij willen geen heksenjacht creëren. Mensen veroordelen, dat doet de rechter. En hopelijk is dat een goed systeem."

Groeiend besef

Zorgen dat het besef groeit dat seksueel misbruik, hoewel het alomtegenwoordig is, niet te tolereren is kan wel degelijk helpen, aldus Sybesma. "Vroeger was het heel gebruikelijk om overal te roken. Nu is het totaal niet hip meer. Hetzelfde zie je met alcohol: jezelf laveloos drinken is niet meer geaccepteerd. Die kant kan het met misbruik ook op. Laat mensen allereerst beseffen dat hen geen oordeel toekomt als iemand ze vertelt over verkrachting. Dat ze niet zeggen: maar je zat ook zo te lonken, of je was dronken. Dat zou al heel erg helpen."

Dat maakt het voor de vrouwen en mannen die het is overkomen makkelijker om hulp te zoeken. Fonds Slachtofferhulp opent volgende maand zijn zestiende Centrum Seksueel geweld. Daar werken artsen, hulpverleners maar ook politie en eventueel justitie samen, zodat slachtoffers maar een keer hun verhaal hoeven doen en maar een keer een 'belastend lichamelijk onderzoek' hoeven te ondergaan, zegt Sybesma. Verkrachting, acuut geweld is een traumatische ervaring; door deskundige hulp kan erger worden voorkomen.

Haar fonds hoopt dat meer slachtoffers zich er zullen melden. Natuurlijk hoopt ze dat meer van hen aangifte zullen doen, maar dat is aan het slachtoffer. Het hoeft niet. Al hoopt Sybesma op een drietrapsraket: groeiend besef dat seksueel geweld heel veel mensen overkomt, gevolgd door een einde aan de neiging om de andere kant op te kijken of het slachtoffer schuld aan te wrijven. Die beide zullen ertoe leiden dat slachtoffers de schaamte voorbij komen en vaker aangifte doen. "En dat kan sneller gaan dan we nu denken."

Lees ook: Heel Hollywood wist van Harvey Weinsteins wangedrag.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden