Slaat Assad keihard terug in Damascus?

Rebellen braken dit weekend door de regeringslinies vlakbij Damascus. Dat offensief kan op termijn een speldenprikje blijken dat juist in het nadeel van de oppositie uitpakt.

De Syrische president Bashar al-Assad zal afgelopen weekend slecht geslapen hebben, nadat rebellengroepen vlakbij het centrum van de hoofdstad Damascus een verrassingsaanval inzetten tegen de regering. Jarenlang lieten de rebellen zich niet zo dicht bij het centrum van de macht in Syrië zien. Het werpt de vraag op waarom de verschillende rebellengroepen deze aanval lanceerden: zijn ze serieus van plan het regime-Assad omver te werpen of zijn ze de wanhoop nabij?

Leiders van oppositiegroepen verklaarden meteen na de eerste beschietingen en zelfmoordaanslagen op posities van het leger van Assad, dat ze een verbinding willen slaan naar een andere oppositiewijk in Damascus. De verrassingsaanval gaf een nieuwe impuls aan de strijd rond de hoofdstad, die al jaren in een impasse verkeert. De regering beheerst het centrum, terwijl de rebellen vooral het oosten en delen van het zuiden in handen hebben. Die stadswijken worden door het regime zoveel mogelijk afgegrendeld van de buitenwereld.

Met de aanvallen van dit weekend braken de rebellen voor het eerst, al was het maar kort, door de regeringslinies in Damascus heen. Dat was voor hen een welkome publicitaire steun in de rug. De laatste maanden leden zij forse verliezen in de rest van het land, bijvoorbeeld in de tweede stad Aleppo waar Assad er met Russische luchtsteun eind december in slaagde de rebellen te verdrijven.

In de hoofdstad probeert Assad zoveel mogelijk de schijn op te houden van een normaal leven. Hij laat bijvoorbeeld buitenlandse journalisten toe om vast te leggen dat mensen er naar hun werk gaan en op markten inkopen doen. Zijn boodschap: Damascus is onder controle, hier zaagt niemand aan de poten van mijn gezag. Het offensief van dit weekend geeft een knauw aan dat beeld.

Geen wonder dat de regering direct keihard terugsloeg onder meer met luchtaanvallen op de oostelijke stadswijken waar de oppositie de scepter zwaait. De kans is groot dat het niet bij deze eerste reactie blijft. Het offensief van dit weekend kan daarmee op termijn een speldenprikje blijken, dat juist in het nadeel van de oppositie uitpakt.

Impasse

“Assad en het regeringsleger kunnen deze aanval in Damascus niet over hun kant laten gaan”, zegt bijvoorbeeld de Nederlandse oud-diplomaat en Syrië-kenner Nikolaos van Dam. “Ik verwacht dat het leger komende weken hard zal terugslaan, met Russische luchtsteun.”

Als Assad inderdaad keihard antwoordt, kan zich eenzelfde scenario ontvouwen als eerder in Aleppo, waar Assad koos voor een alles-of-niets-offensief, ook burgers waren daarbij vogelvrij. “Het is een strijd op leven en dood, aan beide kanten. Oppositie en regeringsleger deinzen er niet voor terug om enorme verwoestingen aan te richten”, aldus Van Dam. 

Mocht Assad er in slagen een einde aan de impasse rond Damascus te forceren, dan speelt hij ook troepen vrij om elders in het land achter rebellengroepen aan te gaan. Met het vernietigen van zijn vijanden dichtbij huis verstevigt Assad bovendien zijn positie aan de onderhandelingstafel. Hoe zwakker de oppositiebewegingen in eigen land, hoe kleiner hun rol zal zijn na een eventuele toekomstige vredesovereenkomst. Juist de komende dagen worden de strijdende partijen weer in Genève verwacht om te praten over een einde van de nu al zes jaar slepende oorlog in het land.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden