Slaat Argentinië na ruim een decennium rechtsaf?

Nek-aan-nekrace tussen rechtse Mauricio Macri en linkse Daniel Scioli, Kirchners opvolger

Er is in Argentinië televisiegeschiedenis geschreven: een politiek debat trok méér kijkers dan de WK-finale vorig jaar tussen Duitsland en Argentinië. Heel bijzonder was dat de twee overgebleven presidentskandidaten uit de eerste ronde met elkaar in discussie gingen, voor het eerst in de geschiedenis. Ook historisch: nog nooit eerder was een tweede ronde nodig. En met peilingen die een nek-aan-nekrace voorspellen, zapte de helft van de Argentijnen naar het debat, als ware het een voetbalwedstrijd.

De strijd gaat tussen de centrumlinkse Daniel Scioli en de centrumrechtse Mauricio Macri. Wint Macri, dan is Argentinië na zondag het eerste grote land in Zuid-Amerika dat na ruim een decennium rechtsaf slaat.

Presidentskandidaat Scioli stond wat nerveus op het podium, voor aanvang van het debat. De 58-jarige gouverneur van Buenos Aires en voormalige speedbootcoureur is naar voren geschoven door de huidige president Kirchner om haar op te volgen. Er waren andere kandidaten binnen haar partij Frente para la Victoria (het Front voor de overwinning), maar Kirchner duldde geen tegenspraak: "Wij zijn niet verdeeld en komen met één kandidaat voor Argentinië", aldus de president die graag met stevige hand regeert.

Als Scioli wint, krijgt Argentinië weer een linkse president, maar wel een die pragmatischer is dan de huidige. Hij zal waarschijnlijk ook beter samenwerken met politieke tegenstanders. "Scioli had geen meerderheid in het provinciale parlement, hij heeft altijd moeten onderhandelen met de oppositie", zegt politicoloog Andy Tow.

Scioli was lange tijd favoriet voor het presidentschap, maar scoorde eind vorige maand slecht in de eerste ronde. Hij behaalde 38 procent van de stemmen, rivaal Mauricio Macri 34 procent. Hij en Frente para la Victoria verloren zwaar in zijn eigen provincie Buenos Aires, waar bijna de helft van de 40 miljoen Argentijnen woont. De provincie werd al 25 jaar onafgebroken geregeerd door Peronisten, de populistische politieke beweging opgericht in de jaren veertig van de vorige eeuw, waartoe Frente para la Victoria behoort.

De tegenvallende uitslag leidde tot openlijke ruzies en beschuldigingen van verraad tussen partijgenoten. "Daar zit een arrogantie achter waar kiezers genoeg van hebben: 'als ik win is het dankzij mijn ego, als ik verlies ben ik verraden'", zegt Tow.

Het lijkt in Argentinië tijd voor verandering. De rechtse kandidaat Mauricio Macri voert consequent campagne met dat thema. De 56-jarige burgemeester van Buenos Aires, voormalig zakenman en voorzitter van voetbalclub Boca Juniors vindt het tijd dat Argentinië een andere weg inslaat. Hij wil de economie op de rails krijgen door import- en exportbeperkingen op te heffen en belastingen te verlagen. Ook wil hij het weer mogelijk maken dat Argentijnen vrij dollars kunnen kopen, die men spaart vanwege de alsmaar dalende waarde van de peso. De huidige, linkse president Kirchner beperkte die mogelijkheid in 2011 om kapitaalvlucht tegen te gaan. Sindsdien groeit de economie amper meer.

Macri debatteerde losjes maar aanvallend: "De regering moet stoppen met liegen over de inflatie, stoppen met liegen over de armoede". Dat was een verwijzing naar het gesjoemel van de huidige regering met de statistieken over inflatie, die ze steevast lager rapporteert, en met de armoedecijfers, die vanwege 'methodologische problemen' niet meer worden bijgehouden.

Het IMF legde Argentinië in 2013 een sanctie op vanwege de onbetrouwbare statistieken.

Scioli blijft herhalen dat hij niet president Kirchner is en dat hij ook dingen wil en zal veranderen. Maar liever valt hij Macri aan met de beschuldiging dat rechts het land opnieuw in de afgrond wil storten door de peso te devalueren en het land dieper in de schulden te steken.

Scioli benadrukte dat de gewone Argentijn hard zal worden getroffen door het economische plan van Macri.

Links heeft het moeilijk in Zuid-Amerika

Zondag kiest Argentinië een nieuwe president. De uitslag heeft gevolgen voor de hele regio, omdat Argentinië het eerste grote Zuid-Amerikaanse land kan worden waar weer een rechtse regering komt. In veel landen verkeert de linkse politiek in zwaar weer.

In Brazilië is de sociaal-democratische regering van president Rousseff verwikkeld in corruptieschandalen en politieke crisis.

In Chili worstelt Michelle Bachelet met economische afkoeling en de laagste populariteitscijfers ooit voor een Chileense president.

In Venezuela ziet het ernaar uit dat de radicaal-socialistische regeringspartij van wijlen Hugo Chavez bij de verkiezingen in december haar meerderheid verliest.

Een overwinning van centrumrechts in Argentinië zou de relaties binnen Zuid-Amerika op scherp zetten. De rechtse presidentskandidaat Macri wil Venezuela schorsen uit het gezamenlijke handelsblok Mercosur en dat land aanspreken op de behandeling van politieke gevangenen. Ook wil hij afscheid nemen van de schimmige relaties die Argentinië onder de huidige linkse president Kirchner onderhoudt met met Rusland, Iran en China. Macri zoekt liever toenadering tot de VS en Europa.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden