Slaapgebrek is overkomelijk

Victor Schiferli, medewerker vertalingenbeleid van het Nederlands Literair Produktie- en Vertalingenfonds, doet deze week verslag vanaf de Frankfurter Buchmesse.

Met een zaktelefoon in de hand en ontspannen pratend in een elegante oormicrofoon, wandelt Leon de Winter door de lange hallen van de Frankfurter Buchmesse. Hij is, samen met Jessica Durlacher en Harry Mulisch een van de Nederlandse schrijvers die aanwezig is om acte de présence te geven op de receptie van hun uitgever, De Bezige Bij. Ook Cees Nooteboom is aanwezig: van hem kwam bij de Duitse uitgever Suhrkamp Verlag een nieuw boek uit, 'Nootebooms Hotel' geheten, een verzameling essays en verhalen. Hij heeft een aantal optredens, waaronder merkwaardig genoeg een op het vliegveld van Frankfurt.

Langs de muren hangen grote portretten van auteurs, en staan rijen met boeken opgesteld. Aan vrijwel elk tafeltje zitten mensen te praten; anderen dwalen wat rond met plastic tassen in de hand. Wie nu nog geen afspraak heeft, moet erg zijn best doen om dat voor elkaar te krijgen. Toch dringt zich af en toe een uitgever op naast een tafeltje en mompelt: 'Do you have time for me in your schedule?'

De Messe houdt niet op als hij om zeven uur zijn poorten sluit. Dan beginnen de talloze recepties van uitgevers: dinsdagavond bijvoorbeeld is de traditionele opening met de receptie van S. Fischer Verlag, die gehouden wordt op de uitgeverij, meteen daarna volgt de Berlin Verlag Party in het chique hotel Frankfurter Hof, waar de meeste party's plaatsvinden. Zo zijn er, onder meer, de Anaya Party (grote Spaanstalige uitgever), de Piper Party (Duitse uitgever), de Droemer Knaur Party (Duitse pocket-uitgever). De Bezige Bij en Vasssallucci zijn de twee Nederlandse uitgevers die zulke recepties organiseren. Men huurt een zaal, nodigt het hele bestand aan buitenlandse relaties uit, en na het verplichte toespraakje (dear friends!) staat een steeds verder uitdijende groep uitgevers, al dan niet uitgenodigd, een uur lang te praten, roken en te drinken. Aan het einde van de avond treft iedereen elkaar weer in de lounge van de Frankfurter Hof, waar het, naarmate de week vordert, later en later wordt. Dat komt niet doordat de gemiddelde wachttijd voor een bestelling van een paar biertjes gauw op kan lopen tot een half uur, maar Frankfurt blijft nu eenmaal een sociaal gebeuren, en slaapgebrek is iets dat deze week overkomelijk is.

'Do you buy rights or do you sell rights?' vraagt een zwaarlijvige Oost-Europeaan bij ons op de stand. 'We do neither, unfortunately', antwoorden wij. 'So if I have published a book, you don't want to buy it?', probeert hij. Nee, helaas. Met de armen geheven wandelt hij teleurgesteld weer de hal in. De verkoop van vertaalrechten, waar het alle internationale uitgevers om te doen is, is in de regel niet iets dat ter plekke gebeurt. Met behulp van samenvattingen en fragmentvertalingen wordt interesse gewekt, in de weken voor en na de beurs worden leesexemplaren toegestuurd, en het uiteindelijke contract wordt meestal of vóór de beurs, of ná de beurs getekend. Vanwege publicitaire redenen wordt er wel eens een contract getekend op de beurs, met flitsende camera's en persberichten, maar ook dan is de deal in feite al lang voor de beurs beklonken. Heel af en toe echter begint er zoiets als een lopend vuurtje, dat kan leiden tot een hype: een boek dat zodanig in de belangstelling staat, dat iedereen er achteraan zit. Elke uitgever hoopt uiteraard zo'n boek te krijgen, of beter nog te hebben. De bedragen die voor de vertaalrechten worden betaald zijn vaak monsterhoog, wat veroorzaakt wordt door het houden van veilingen, waarbij uitgevers blind tegen elkaar opbieden. Zo'n boek, dat gedurende de beursdagen boven zichzelf uitstijgt, is wat de Buchmesse spannend maakt.

In Italië, waar op de boekenbeurs van Turijn in het voorjaar van 2001 een manifestatie met Nederlandse literatuur wordt georganiseerd, is momenteel veel belangstelling voor Nederlandse schrijvers. De beroemde uitgever Rizzoli kocht al voor de Messe de rechten van diverse titels van Harry Mulisch ('De ontdekking van de hemel', 'De procedure', en het nog niet verschenen 'Siegfried'). De kleine Milanese uitgever Iperborea, met een leuk fonds dat onder meer Slauerhoff, Nooteboom en Haasse bevat, brengt Kader Abdolah's 'De reis van de lege flessen' en Hella Haasse's 'Fenrir', en Adelphi (eveneens uit Milaan) geeft de 'Max Havelaar' uit, dat al eerder in het Italiaans verscheen in 1965. Marsilio, dat ook al 'Over het water' van H.M. van den Brink uitgaf, heeft nu ook de rechten op diens laatste roman 'Hart van glas' aangeschaft. Die in voorbereiding zijnde vertalingen helpen natuurlijk erg bij een manifestatie met schrijvers in het buitenland. Want zo werkt de publiciteitsmachine: alleen voor een schrijver die boeken in vertaling beschikbaar heeft, heeft het buitenlandse publiek en de pers interesse.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden