'Sjostakovitsj zó horen spelen is ontroerend'

CD KLASSIEK

Alexander Melnikov

Sjostakovitsj

Harmonia Mundi

Tot de collega's die pianist Alexander Melnikov (Moskou, 1973) het meest inspireren behoort Isabelle Faust "Isabelle is mijn favoriete violiste", zegt hij over haar. Met Faust vormt Melnikov een duo en werkt hij samen in de Sonate voor viool en piano van Sjostakovitsj op zijn recent verschenen cd.

"Een adembenemende compositie, de sonate: muziek met een enorme esthetische impact", benadrukt Melnikov. Midden in het voorbereidingsproces voor zijn album hoorde Melnikov over een zeldzame opname van Sjostakovitsj die het werk speelt met David Oistrach - het stuk is aan de violist opgedragen. Hij ging op zoek en vond het schijfje bij een musicus in Amsterdam.

"Sjostakovitsj was al wat ouder en niet meer zo soepel in de vingers, en Oistrach had één avond om het werk in te studeren, de volgende dag zouden ze het spelen. Die doorloop is vastgelegd op een taperecorder - slechte kwaliteit - bij de componist thuis. Maar alles is zó duidelijk, wat ze doen. Isabelle en ik luisterden ernaar en we dachten: waarom zouden we nog de moeite doen een cd uit te brengen? Natuurlijk, we willen mensen attenderen op dit meesterwerk, maar toch. Dat je niet moet afgaan op de componist die zijn eigen composities speelt, is algemeen bekend. Maar een document als dit kun je helemaal vertrouwen: het is een bijzondere mogelijkheid om je diepgaand te informeren."

Op de cd speelt Melnikov ook het Eerste en Tweede pianoconcert van Sjostakovitsj, met het Mahler Chamber Orchestra onder leiding van Teodor Currentzis. "Dat een en dezelfde persoon de Sonate en het Tweede pianoconcert schreef, is ongelooflijk. De werken verschillen enorm van elkaar. Fascinerend."

Raakte Melnikov ook geïnspireerd bij het luisteren naar de wat slordige en nerveuze opname door Sjostakovitsj van zijn pianoconcerten met het Orchestre National de la Radiodiffusion Française uit 1958? "Je bestudeert en speelt iemands muziek, en na een tijdje hou je echt van die componist. Als je van iemand houdt en je hoort hem zó spelen, dan is dat zeer ontroerend en vertederend."

Op de vraag of je beter in de ziel van Russische composities kunt kruipen als je zelf een Rus bent, volgen een zucht en een wat geërgerde blik. "Met de internationale conservatoria en de communicatiemiddelen van nu: nee, een Fransman kan net zo goed Prokofjev spelen, en ik voel me prima bij Beethoven. Natuurlijk heb ik als kind veel Sjostakovitsj en Prokofjev gehoord, maar op een gegeven moment neem je je eigen beslissingen en bepaal je zelf wat je speelt en hoe je dat doet. Trouwens, de mooiste uitvoering van Sjostakovitsj' Achtste symfonie is wat mij betreft die van Bernard Haitink met het Koninklijk Concertgebouworkest."

Melnikov heeft zich verdiept in Sjostakovitsj en legde eerder de Vierentwintig preludes en fuga's vast; het idioom van de componist kent hij. Zou er iets zijn wat hij de man wil vragen? "Als er iemand is geweest die zijn werk niet wilde uitleggen, is het Sjostakovitsj. Mocht ik hem nu aan de telefoon krijgen, dan zou ik hem uit respect alleen een puur technische kwestie voorleggen over een van de fuga's, dat is alles."

Op de dag van het interview speelt Melnikov 's avonds in het Concertgebouw. De pianist woont in twee steden tegelijk: Berlijn en Moskou. Een pied-à-terre in Amsterdam zou hij ook wel willen. "Maar deze stad heeft te veel verleidingen voor mij," grinnikt Melnikov, "dus misschien is het beter zo. Ik vind Amsterdam een van de leukste plaatsen ter wereld."

Concerten Alexander Melnikov: Utrecht (27/4), Rotterdam (12/5) en Amsterdam (15/5). Info: www.harmoniamundi.com.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden