Sjiitische sjeik roept Irakezen op hun land te verdedigen

Irakezen slaan op de vlucht na een aanval van terreurgroep Isis.Beeld epa

Een gezant van de belangrijkste sjiitische geestelijke in Irak heeft de Iraakse bevolking opgeroepen het land te verdedigen tegen de snel oprukkende strijders van de extremistische soennitische beweging Isis. De regering van de sjiitische premier Maliki lijkt vooralsnog niet in staat om de opmars van Isis te stoppen, en de vrees dat Irak zal worden opgedeeld langs religieuze lijnen wordt groter.

"Iedereen die daartoe in staat is, moet zich aansluiten bij het leger om ten strijde te trekken tegen de soennitische radicalen die in het noorden van het land aan een opmars bezig zijn", zei sjeik Abdoel-Mahdi al-Karbalaie in zijn vrijdaggebed. Het is de plicht van iedere burger het land te verdedigen tegen 'de gevaren die Irak bedreigen', zei hij. Al-Karbalaie is een gezant van grootayatollah Ali al-Sistani, de spiritueel leider van de sjiieten in Irak.

Duizenden strijders van de extremistische soennitische beweging Islamitische Staat in Irak en de Levant (Isis), een afsplitsing van Al-Kaida, zijn bezig aan een opmars richting Bagdad. Dinsdag nam Isis Iraks tweede stad Mosoel in een dag later werden de plaatsen Tikrit en Baidji veroverd.

Gisteren namen de rebellen twee Iraakse dorpen in de aan Iran grenzende provincie Diejala in, nadat regeringstroepen de benen hadden genomen. Dat beeld was ook al te zien in de andere plaatsen die door Isis onder de voet werden gelopen.

Sluimerende onvrede
De rebellen maken gebruik van de grote sluimerende onvrede onder de soennitische minderheid in Irak. Zij voelen zich gemarginaliseerd door de Iraakse regering van de sjiitische premier Maliki, die vooral de belangen van de sjiitische meerderheid behartigt. Maliki lijkt machteloos te staan tegen de soennitische rebellen die nu de hoofdstad Bagdad bedreigen en in Irak een islamitisch kalifaat te vestigen.

De strijders van Isis staan nu op enkele tientallen kilometers van Bagdad. Op twee plaatsen zouden zij in gevecht zijn geraakt met een sjiitische militie, zo werd gemeld. Een leider van Isis zei Bagdad zo snel mogelijk te willen innemen, maar de kans dat dat snel lukt lijkt niet zo groot. In Bagdad wonen overwegend sjiieten en de stad is beter bewaakt.

Slachtoffers en doden
Bij de bestorming van Mosoel zijn mogelijk honderden mensen omgekomen, zei een woordvoerder van de Verenigde Naties (VN) vandaag. Onder de doden zouden 17 mensen zijn die voor de politie werkten en een rechtbankmedewerker. Zij zouden zijn geëxecuteerd. Vier vrouwen die tijdens de verovering zijn verkracht, hebben zelfmoord gepleegd, stellen de VN.

Volgens de woordvoerder worden nog 16 Georgiërs gegijzeld. De VN vrezen dat gedetineerden die door Isis-strijders zijn bevrijd wraak zullen nemen op degenen die verantwoordelijk zijn voor hun gevangenneming. De VN-organisatie UNHCR stelt dat deze week in het noorden van Irak zeker 300.000 mensen op de vlucht zijn geslagen voor het geweld. Zij zochten hun heil in Erbil en Doehok, niet ver van Mosoel.

De Amerikaanse president Obama heeft gezegd 'alle opties' open te houden als het erom gaat de regering-Maliki te ondersteunen in haar strijd tegen de Isis-terroristen. "Ik wil niets uitsluiten omdat wij belang hebben bij het voorkomen dat deze djihadisten zich permanent vestigen in Irak of Syrië", zei Obama toen hem werd gevraagd of hij luchtaanvallen overweegt.

Monsterverbond
De ernstige crisis in Irak lijkt mogelijk zelfs te kunnen leiden tot een monsterverbond. Een niet met name genoemde hoge functionaris uit het sjiitische Iran zei tegen persbureau Reuters dat Teheran zelf bereid is om met de VS samen te werken om Bagdad te helpen bij de strijd tegen de extremisten. De relaties tussen Iran en de VS zijn al jaren slecht, maar iets verbeterd sinds het aantreden van president Rohani, vorig jaar.

De snelle opmars van Isis toont aan dat het moeilijk wordt een opsplitsing van Irak te voorkomen, zei de Duitse minister van buitenlandse zaken Frank-Walter Steinmeier. Volgens Steinmeier is Isis nu een 'machtsfactor' waarmee we in de toekomst rekening moeten houden, 'niet alleen in Irak, maar in de hele regio'.

Volgens de minister heeft de groep veel meer slagkracht ontwikkeld dan louter het plegen van terroristische aanslagen. Hij voegde hier aan toe dat 'dit een politieke oplossing niet makkelijker maakt'. Duitsland heeft zijn burgers opgeroepen om Bagdad en de provincies Anbar, Nineve en Sala al-Din onmiddellijk te verlaten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden