Sjiieten in Irak gaan terugslaan

Sjiitische militialeden paraderen door de straten in de noordelijke provincie Kirkoek.Beeld ap

Alle ingrediënten voor een nieuwe sektarische oorlog in Irak zijn aanwezig, nu sjiitische milities in Bagdad en andere Iraakse steden openlijk en prominent door de straten marcheren.

Zij zijn klaar voor de strijd tegen de soennitische radicalen van de Islamitische Staat in Irak en Syrië die het noordwesten van Irak deels hebben veroverd.

De afgelopen weken zouden zich al 200.000 mannen hebben aangemeld bij het leger of bij een van de vele sjiitische milities. Leger en milities trekken volgens berichten al op verschillende plaatsen in Irak samen op tegen Isis. Daarmee dreigt Iraks leger steeds minder een nationaal leger, en steeds meer een sjiitische strijdgroep te worden.

Spierballenvertoon
Dat zijn onheilspellende ontwikkelingen. Het sjiitische spierballenvertoon doet denken aan het verleden, toen Irak tussen 2006 en 2008 toneel was van een bloedige burgeroorlog tussen soennitische groepen en sjiitische milities. Zo was de Mahdi-militie van de radicale sjiitische geestelijke Moktada al-Sadr destijds berucht om haar meedogenloze optreden jegens Amerikanen en soennieten. Het waren Sadrs mannen die zaterdag de wedergeboorte van hun strijdgroep vierden - nu onder de naam 'Vredesbrigade' - met een mars van duizenden strijders door de grootste sjiitische wijk van Bagdad.

De sjiitische milities werden in 2008 door de toenmalige regering van (de sjiitische) premier Maliki uitgeschakeld. Sindsdien hielden ze zich rustig, ook al legden ze niet allemaal de wapens neer. Zo waren sommige strijdgroepen de afgelopen jaren actief in buurland Syrië, waar ze hielpen bij het verdedigen van sjiitische heiligdommen in Damascus. Sommige groepen begonnen zich al eerder te organiseren of hergroeperen, vanaf het moment dat Isis begin dit jaar de stad Falloedja innam.

Dat de sjiitische milities nu in razend tempo weer zo'n prominente plek hebben weten op te eisen, is niet ondanks, maar dankzij premier Maliki. Die riep de Iraakse burgers snel na de Isis-inname van Mosoel (tweede stad van Irak) op zich als vrijwilliger aan te melden, en beloofde afgelopen week bovendien de vrijwilligers een maandsalaris te betalen.

Riskante strategie
Het volledig 'versjiitiseren' van het veiligheidsapparaat is een riskante strategie van Maliki. In de eerste plaats voor zijn eigen positie, die almaar zwakker wordt. Door zijn tweedracht zaaiende optreden werd hij al gehaat door soennieten, maar nu ligt hij overal onder vuur: in binnen- en buitenland gaan stemmen op om hem opzij te schuiven en te vervangen door een verzoenender figuur. Tegelijkertijd helpt Maliki met zijn zegen aan de milities militantere en daarmee mogelijk gevaarlijker politieke tegenstanders in het zadel: Moktada al-Sadr is er een van.

Voor de toekomst van Irak is Maliki's optreden ronduit levensgevaarlijk, omdat hij niet in staat zal zijn de krachten die hij ontketent in de hand te houden. De Washington Post berichtte vrijdag over een militie die meestrijdt aan het front: van zes gevangengenomen Isis-strijders droeg die er vier over aan het leger, de twee anderen werden een kopje kleiner gemaakt. Naarmate er meer ongereguleerde strijders mee optrekken tegen Isis, vormt dit soort sektarische eigenrichting het voorland van Irak.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden