Sjaak Rijke

Het was een sombere boodschap over vervolgde christenen die Paus Franciscus op Goede Vrijdag de wereld instuurde. Maar plots, op Tweede Paasdag, kwam er toch wat licht: door een actie van Franse commando's in Mali werd Sjaak Rijke bevrijd. Geen gerichte actie, maar deze toevalstreffer kwam als een zegen voor de treinmachinist die sinds november 2011 door aan Al-Qaida gelieerde terroristen was ontvoerd. Voorlopig zal geen Nederlander in een oranje overall in een filmpje verschijnen met naast hem een jihadist met mes.

Een gijzelaar die al 3,5 jaar gevangen zit, hoewel niet uitzonderlijk, blijft toch zeldzaam. Ik had wel iets over Sjaak Rijke gelezen, maar kennelijk was de politieke en mediadruk zo zwak dat de urgentie van zijn bevrijding niet prioritair werd. Ook ik heb duidelijk zitten slapen. Sjaak Rijke werd een decorstuk in een bredere tragedie en kreeg niet de hoofdrol die hem toekwam in het drama van gijzelnemingen. In zijn wekelijkse brief schreef Trouw-hoofdredacteur Van der Laan afgelopen november wel over de Nederlandse gijzelaar. Hij verklaarde de stilte rond Rijke als een mogelijke strategie van familie en regering om de ontvoerders niet machtiger te maken. Deze strategie werd in 2002 bij de ontvoerde Arjan Erkel toegepast, met succes.

Met permissie: Erkel werd iets meer dan anderhalf jaar vastgehouden. Met Sjaak Rijke hadden we het over een gijzelaar die toen al 3 jaar in gevangenschap zat. Er zat al 36 maanden geen vooruitgang in zijn situatie. Een bijzonder gegeven. Al in oktober 2013, 2 jaar na zijn ontvoering, verbaasde Elma Drayer zich in een column in Vrij Nederland over de onverschilligheid waarmee de ontvoering van de Nederlander was omgeven. "Soms moet ik denken aan Sjaak Rijke. Misschien denkt u: Sjaak wie? Dat is precies het punt." Zo begon haar column.

Iemand die stelselmatig aandacht schonk aan zijn plaatsgenot was Erik Thuis, medewerker van de lokale zender Woerden TV die zijn bijdragen steevast met de woorden 'Free Sjaak' afsloot. Een van de redenen die Thuis hiervoor gaf, is veelzeggend: "Als hij terugkomt en in de kranten kijkt, moet hij niet het idee krijgen dat gaandeweg niemand nog aandacht voor hem had, dat we hem zijn vergeten." Maar het is veel erger. In 2013 vroeg journalist Harald Doornbos aandacht voor de Nederlander. Hij maakte zich behoorlijk kwaad over de behandeling van Sjaak Rijke door Wikipedia. Bij de Nederlandse afdeling van de internetencyclopedie ontstond een discussie over de noodzaak om de zaak Sjaak Rijke op te nemen. Waar de eerste de beste boerenpummel die aan een tv-spel deelneemt soms een Wiki-pagina krijgt, was Rijke geen welkom gast. Een medewerker merkte op: 'Ik kan mij niet herinneren dat hij in het achtuurjournaal is genoemd. Hoe erg dit misdrijf ook is, het lijkt mij niet een relevante ontvoering.' De aangemaakte Nederlandse Wiki-pagina werd later afgevoerd. De Engelse niet.

Sjaak Rijke is nu gelukkig vrij. Aan onze betrokkenheid en solidariteit heeft het niet gelegen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden