Situatie Den Dolder blijkt niet uniek

De kliniek Altrecht Aventurijn in Den Dolder heeft sinds deze week een patiëntenstop. De kliniek waar de verdachte van de moord op Anne Faber verbleef zou een te groot personeelsverloop hebben om goede zorg te leveren.Beeld ANP

De problemen in de forensische kliniek waar Michael P. zat, spelen ook bij andere gesloten inrichtingen in Nederland.

De problemen waarmee de forensische kliniek Altrecht Aventurijn in Den Dolder te kampen heeft, staan niet op zich. Hoogleraar reclassering aan de Vrije Universiteit in Amsterdam Peter van der Laan heeft vanuit de sector genoeg gehoord om daar zeker van te zijn.

In Den Dolder staat de kliniek waar Michael P., de verdachte van de moord op Anne Faber werd behandeld. Daar is zoveel mis dat minister Sander Dekker van veiligheid deze week een patiëntenstop afkondigde. Maar ook in vergelijkbare klinieken zijn problemen, zegt Van der Laan. Dat heeft vooral gevolgen voor personeel in de instellingen en de patiënten zelf.

In Den Dolder kon de kliniek geen goede zorg leveren vanwege een personeelstekort, zo staat in het inspectierapport dat deze week uitkwam. Andere instellingen waar onder anderen tbs'ers vastzitten, zeggen geen last te hebben van een personeelstekort. Maar het aantal personeelsleden is het grootste probleem niet, zegt Van der Laan. "Het probleem is de grote doorloop van personeel. Daardoor ontbreekt ervaring en kennis bij medewerkers die een groep patiënten begeleiden."

De medewerkers die nieuw binnenkomen, zijn er voor een korte periode omdat zij op tijdelijke contracten werken. Daarnaast zijn er flexkrachten die bijvoorbeeld via een uitzendbureau op oproepbasis werken.

Geen cijfers

Bij Altrecht in Den Dolder was soms een op de vijf medewerkers een ingehuurde kracht. Cijfers over de gehele sector ontbreken, maar de problemen die Den Dolder heeft met personeel zijn elders in het land niets veel anders.

"De tijdelijke medewerkers hebben soms een te lage opleiding en/of te weinig ervaring voor het werk dat zij moeten doen", zegt Jan Hendriks, bijzonder hoogleraar forensische psychiatrie en psychologie aan de Vrije Universiteit. Dat is schadelijk voor de kwaliteit van de zorg en kan gevaarlijk zijn voor alle betrokkenen.

Zo voelt het vaste personeel zich niet veilig als het moet werken met mensen die de patiënten niet goed kunnen inschatten omdat zij nu eenmaal te weinig met hen optrekken, zeggen beide hoogleraren. Begrijpelijk, want een team dat tegenover een groep potentieel gevaarlijke patiënten staat moet goed op elkaar zijn ingespeeld, zegt Hendriks.

"Voor de veiligheid van de medewerkers en voor de patiënt zelf is het belangrijk dat er een vertrouwensband ontstaat. Het is al moeilijk om met deze mensen een band op te bouwen en dat wordt er niet eenvoudiger op als zij telkens verschillende groepsleiders en gedragstherapeuten voor zich zien."

Als personeel een betere band heeft met de patiënten, zal het minder snel tot geweld komen, stelt Hendriks. Agressie keert zich tegen het personeel, maar ook tegen medepatiënten, een enkele keer zelfs met dodelijke afloop. Als de patiënten klaar zijn met hun behandeling, keren zij terug in de samenleving. Ook daarom is het belangrijk dat gesloten klinieken met goed opgeleid en vast personeel adequate behandelingen kunnen geven.

Imagokwestie

Klinieken proberen het wel om goed opgeleid personeel te werven. Toch wil het niet lukken. Wie wil er nu tegen een karig loon en onder hoge druk werken met verkrachters en moordenaars? Forensische klinieken als organisatie om voor te werken, hebben last van een slecht imago.

"Daar hebben niet alleen de klinieken voor forensische psychiatrie mee te maken", zegt Hendriks, "dat geldt ook voor de psychiatrische afdelingen van gevangenissen en de justitiële jeugdinrichtingen. Zeg maar: de plekken waar gesloten wordt behandeld. Daar zitten de ernstige gevallen met gevaarlijk gedrag. Zo'n moeilijke groep geeft veel stress bij de medewerkers."

Volgens Van der Laan is dat merkbaar in de uitstroom van personeel. "Als medewerkers de kans krijgen elders hun geld te verdienen, zullen zij sneller een overstap wagen. Alle instellingen hebben daarmee te maken."

Lees ook: 

Cliëntenstop voor kliniek Den Dolder: Eérst moet de zorg verbeteren
Den Dolder heeft een lange geschiedenis met psychiatrische patiënten

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden