Sint-Maarten schrapt levenslang als straf

Aan de vooravond van het bezoek van koning Willem-Alexander en koningin Maxima werd gisteren tijdens de nationale feestdag van Sint-Maarten de jaarlijkse parade gehouden. Beeld anp

Een uitspraak van het Constitutionele Hof van Sint-Maarten over de omgang met levenslang gestraften kan leiden tot ingrijpende verandering van het Nederlandse rechtssysteem.

Het Constitutionele Hof vernietigde vrijdag alle artikelen over 'levenslang' uit het huidige wetboek van strafrecht van Sint-Maarten, dat sinds drie jaar zelfstandig onderdeel is van het koninkrijk. Het hof bepaalde dat mensen die een levenslange gevangenisstraf ondergaan, gratie moeten krijgen als hun verblijf in de cel geen strafrechtelijk doel meer dient.

Dat laatste is het geval als het delict waarvoor levenslang is opgelegd volledig is 'uitgeboet'. In alle redelijkheid is dan voldaan aan traditionele voorwaarden als vergelding, beveiliging van de samenleving en, met het uitzicht op invrijheidstelling, resocialisatie van de gedetineerde. "Een levenslange gevangenisstraf zonder deugdelijke mogelijkheid van herbeoordeling kan noch verdragsrechtelijk, noch constitutioneel door de beugel", stelt het hof.

Principiële uitspraak
Vermoedelijk deze maand behandelt het Gemeenschappelijke Hof van de Nederlandse Antillen in hoger beroep drie strafzaken, waarin eerder op Sint-Maarten levenslange gevangenisstraffen zijn opgelegd. Als dit Gemeenschappelijke Hof tot dezelfde uitspraak komt, is de kans groot dat verdachten in cassatie gaan bij de Hoge Raad, de hoogste rechter binnen het koninkrijk.

De Hoge Raad zou dan gedwongen zijn een principiële uitspraak te doen over levenslang gestraften: hebben zij recht op enig toekomstperspectief of blijft levenslang in Nederland ook écht levenslang, zoals nu?

Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens bepaalde in juli dat mensen die levenslange gevangenisstraf hebben perspectief moeten houden op terugkeer in de samenleving. Als dat uitzicht ontbreekt, is de straf in strijd met de mensenrechten.

Onder voorwaarden
In Nederland pleit het Forum Levenslang al jaren voor een humanere tenuitvoerlegging van de levenslange gevangenisstraf. Het forum, waarvan de Groningse juriste Wiene van Hattum voorzitter is, telt meer dan 110 prominente deelnemers, onder wie verscheidene raadsheren bij de Hoge Raad, advocaat-generaal Geert Knigge bij ditzelfde orgaan, hoogleraar forensische psychiatrie Hjalmar van Marle en advocaat Wim Anker.

Formeel bestaat in Nederland de mogelijkheid dat levenslang gestraften voor gratie in aanmerking komen. In de praktijk komt dit echter niet (meer) voor. Forum Levenslangvindt dat de wetgeving moet worden aangepast. Rechters zouden na twintig jaar moeten kunnen beoordelen of de veroordeelde onder voorwaarden kan worden vrijgelaten.

 
In de praktijk komen levenslang gestraften in Nederland niet voor gratie in aanmerking
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden