Sint laat zien hoeveel we over hebben

Nederlanders geven elkaar dit jaar voor 400 miljoen euro sinterklaascadeaus. Dat betekent volgens de Nijmeegse ethicus Jos Philips dat we best een tiende van ons inkomen aan armen kunnen geven.

Philips vertrekt vanuit een bepaalde opvatting van het 'goede leven'. Iemand heeft een goed leven als hij in staat wordt gesteld om zijn intellectuele, emotionele en sociale vermogens tot op zekere hoogte te ontwikkelen. Hoeveel geld hebben we daarvoor nodig? Minder dan we denken, stelt de junior-onderzoeker.

Jos Philips: “De meeste Nederlanders - de minima uitgezonderd - kunnen de helft van hun geld weggeven, zonder dat ze honger hoeven te lijden, geen dak meer boven hun hoofd hebben of geen hobby's meer kunnen uitoefenen. Maar aangezien we ook in de toekomst niet al te kwetsbaar willen zijn, is de helft van ons inkomen misschien toch iets te veel van het goede.“

Hoeveel dan wél? De ethicus doet een gedachte-experiment. “Bijna iedereen kan een honderdste van zijn geld missen. Bijna niemand meer dan de helft. Het percentage ligt dus ergens in het midden.“ Zo komt hij uit bij de oud-testamentische tien procent. “Als je een tiende weggeeft, houd je een bedrag over dat niet substantieel verschilt van het oorspronkelijke bedrag.“

De levensstijl van de meeste rijken hoeft daarvoor niet rigoureus op de schop. “Een minimaal goed leven is voor mij af en toe naar Brazilië, geregeld een nieuwe cd van J.S. Bach en een goede fles wijn. Maar heb ik daar al mijn geld voor nodig? Wie klaagt dat hij geen tiende kan geven, vindt waarschijnlijk dat hij sowieso te weinig geld heeft.“

Behalve door geld te geven, kunnen we ook onze consumptie beperken, suggereert Philips: “Stel je de aarde voor als een platte schijf. Alle zes miljard mensen krijgen daar een minuscuul taartpuntje van. Als iedereen een net zo grote taartpunt krijgt als ik nu heb, zouden we wel drie planeten nodig hebben. Ik consumeer dus te veel.“

Volgens Philips moeten we hopen dat een wereld mogelijk is waarin iedereen een goed leven kan hebben én de aarde er niet aan onderdoor gaat. “Dat betekent voor mezelf dat ik in plaats van ieder jaar, maar eens in de drie jaar naar Brazilië kan gaan.“

Maar wat hebben armen er eigenlijk aan als wij genoegen nemen met een klein taartpuntje? “Armoede vloekt met het goede leven. In een situatie waarin iedereen - rijk én arm - een goed leven heeft, kunnen er geen mensen zijn die op te grote voet leven“, zegt Philips.

Als rijken naar dat besef leven, kan dat volgens hem een meer ideale wereld dichterbij brengen. Dat kan door bijvoorbeeld meer fair trade-producten te kopen. Lokale boeren krijgen daardoor een eerlijke prijs voor hun product.

“Te vaak komt het erop neer dat mensen een betere wereld willen, maar ook denken: nu even niet.“

Volgens Philips is het minder belangrijk of rijken hun geld overmaken uit solidariteit, schuld of eigenbelang. Wat telt is dát ze hun morele verplichting nakomen. Philips: “Je bent verplicht te geven als je kan geven tegen geringe kosten voor jezelf, en als anderen enorm gebaat zijn bij je hulp. Ondanks alle discussie, valt moeilijk te ontkennen dat armen baat hebben bij hulp“.

Armoedebestrijding en sinterklaas vieren sluiten elkaar volgens Philips niet uit. Wel zouden we ons vaker mogen afvragen wat sommige cadeaus toevoegen. “In een wereld waar miljoenen mensen honger lijden, is het een blamage om aan de Sint twintig verwisselbare frontjes voor je mobiele telefoon te vragen.“

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden