Klein Verslag

Sinistere dominee

Beeld Wim Boevin000

Van filmkritiek heb ik weinig verstand, dat wil zeggen, als vak. Ik vind natuurlijk wel iets van films die ik zag, ze waren mooi of niet zo mooi, of gewoon slecht, maar een filmrecensent weet ook te verklaren waarom, leunend op haar of zijn ervaring en kennis van het metier.

Zo'n criticus kent dan eerdere films van de regisseur, of de stijl en de traditie waarin de film is gemaakt, en zet die af tegen andere stijlen of tradities. Film is ook cultuurhistorie.

Ooit, in mijn adolescente jaren, zag ik in mezelf een filmregisseur. Het was aan het einde van mijn middelbare schoolperiode en ik heb vanuit de diepe provincie nog een lange vragenlijst ingevuld voor de Nederlandse Filmacademie in Amsterdam, met vragen als 'wat is je favoriete boek' ('De Steppewolf' van Hermann Hesse) en 'welk merk televisie heb je thuis' (een Philips, zwart-wit).

Ik had voor regie gekozen, omdat andere vakken op de academie (camera, geluid) me als alpha-jongen veel te technisch leken, en het vak van regisseur het dichtst bij de romantische notie van kunstenaar-schepper kwam.

Ernstige meneer

Het was 1971, in de bioscopen draaide Paul Verhoevens 'Wat zien ik!?' En zie, de Filmacademie nodigde me uit voor een gesprek, en daar ging ik, op reis naar de Overtoom, een hypernerveuze zeventienjarige die in een souterrain ineens tegenover een ernstige meneer zat met een kalende schedel en een vlinderdas.

Anton Koolhaas, directeur.

We spraken over Hesse en over Philips en aan het eind zei de directeur dat ik nog te jong was voor de Filmacademie en regie. Ik herinner me geen verzet tegen deze observatie, dus ik vermoed dat ik gedwee naar de provincie terugreisde, misschien wel opgelucht dat iemand aan mijn dwaze ambitie een einde had gemaakt. Want regie, jongens, dat is honds moeilijk.

Laat ik om te beginnen dus mijn bewondering uitspreken voor regisseur Martin Koolhoven, wiens film 'Brimstone' deze week in première is gegaan. Niet alleen voerde hij regie, hij schreef ook jarenlang aan het scenario van wat hij een zwarte thriller noemt, die zich afspeelt in het Wilde Westen. Hij liet zich door allerlei Europese fondsen financieren om helemaal de baas te blijven over zijn eigen film. Geen concessies aan Amerikaanse studiobazen.

Compromisloze kunst, dat had ik Koolhaas ook wel willen vertellen.

Ik zag Brimstone bij een voorpremière in Utrecht. Koolhoven was vooraf even beschikbaar voor een 'Q and A'. Zijn film met een sinistere dominee als spil was niet erg vriendelijk voor religie, zei hij, keurig protestants opgevoed als hij was. Ik had al begrepen: zijn film was calvinisme op z'n zwartst.

Ingedeeld had hij Brimstone in vier hoofdstukken. Het eerste heette 'Revelation'. Openbaring in apocalyptische betekenis. Het tweede 'Exodus'. 'Genesis' en 'Retribution' (Vergelding) heb ik niet gehaald. Te veel narigheid. Brimstone is geen film voor weekhartigen. Maar Brimstone is ook geen goede film. Zeg ik zonder vakkennis.

Maar hee, ik zag een man, met opengesneden buik, zijn darm om zijn nek gebonden, met kalme, wakkere ogen wachten op een genadeschot. Ik zag een gegrimeerde acteur, die dit onmogelijk spelen kon. Wreedheid als karikatuur. Martin Koolhoven is in dit moeilijke vak te veel alleen gelaten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden