Simpel neuszalfje voorkomt ruim helft alle wondinfecties

(Trouw) Beeld
(Trouw)

Elk jaar lopen duizenden Nederlanders na een operatie een wondinfectie op. Zo’n 60 procent van die problemen valt eenvoudig te voorkomen met een neuszalf en zeep, lieten Nederlandse artsen vorige week zien in het New England Journal of Medicine.

Wondinfecties, veroorzaakt door de bacterie Staphylococcus aureus, plagen jaarlijks 10.000 à 15.000 Nederlandse patiënten. De helft krijgt alleen een rode huid of een kleine ontsteking. Maar de infectie kan ook de diepte in schieten, illustreert Henri Verbrugh, een van de onderzoekers en hoogleraar medische microbiologie in het Erasmus Medisch Centrum. „Na een open hartoperatie zie je soms infecties tot in het borstbeen. Er zijn dan vaak meerdere hersteloperaties nodig. Sommige patiënten overlijden er zelfs aan.”

In ruim 80 procent van de gevallen is de patiënt zelf de bron van de infectie, want één op de drie à vijf gezonde mensen draagt de bacterie in de neus of op de huid. Zijn die zelfbesmettingen niet te voorkomen? De artsen namen de proef op de som bij een kleine 7000 patiënten die in het ziekenhuis arriveerden voor een ingreep. Zo’n 20 procent bleek besmet. De helft van hen kreeg een zalfje met antibiotica in de neus en ging onder de douche met desinfecterende zeep. De andere helft kreeg een nepzalf en gewone zeep.

Na de operatie tekende zich een duidelijk verschil af. Ontsmette patiënten ontwikkelden ruim twee keer zo weinig wondinfecties als degenen die de bacterie nog bij zich droegen: 3,4 versus 7,7 procent. Vooral bij zware ingrepen bleek het voordeel groot. Verbrugh: „Als een nieuwe kunstheup ontstoken raakt, moet ie eruit. De patiënt ligt dan weken extra in het ziekenhuis en kan al die tijd niet goed lopen. Dat brengt hoge kosten met zich mee. Juist bij zulke zware operaties daalde het aantal infecties sterk – met 80 procent. Zoiets heb ik nooit eerder gezien.”

Verbrugh wil de ontsmettingsmethode in alle ziekenhuizen invoeren. Dat kan volgens hem duizenden ernstige infecties schelen. Een gevaar is wel dat de bacterie resistent wordt tegen het antibioticum mupirocine in de neuszalf. Daarom adviseert de hoogleraar om de zalf alleen te gebruiken bij besmette patiënten die een zware ingreep ondergaan met een grote kans op ernstige complicaties. Dat zijn er 5000 tot 10.000 patiënten per jaar, schat hij.

Zou het niet zonder neuszalf kunnen, met alleen desinfecterende zeep? „Tja, zo’n onderzoek beantwoordt één vraag en roept een nieuwe op”, beaamt Marc Bonten, hoogleraar infectieziekten in het UMC Utrecht. „Zo gaat dat in de wetenschap.” Toch acht ook hij de conclusies stevig genoeg om de ontsmetting breed in te voeren. Al is dat makkelijker gezegd dan gedaan. Patiënten komen vaak pas een paar uur voor een operatie binnen. „Het is nogal een logistieke opgave om iedereen in zo’n korte tijd op de bacterie te testen.”

Overigens krijgt maar 1 procent van alle geopereerde mensen een ernstige wondinfectie; 99 procent dus niet. „Die relativering is in de media totaal ondergesneeuwd”, stelt Bonten. „Veel patiënten zijn erg ongerust geworden van reportages in het achtuurjournaal en ’Nova’, merkten we. We zijn er in Nederland goed in om mensen de stuipen op het lijf te jagen, ook als het in feite meevalt.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden