Simon Schoon: Alles over Israël is gepolariseerd

Trouw schreef maandag over nieuwe visies op de joodse geschiedenis. De lezersreacties zijn heftig.

Het artikel ’DNA wijzigt joodse geschiedenis’ van afgelopen maandag heeft felle reacties opgeroepen op de website van Trouw.

Het artikel gaat over het boek ’de herkomst van de Asjkenazische joden: de controverse opgelost’, van microbioloog Jits van Straten. Volgens Van Straten stammen de joden vooral af van bekeerlingen, en niet het bijbelse ’volk Israël’. Hij verwerpt de gangbare theorie, als zouden de Oost-Europese, Asjkenazische joden afstammen van joden, die in de Middeleeuwen van Duitsland naar Polen vluchtten. Hij ziet de Oekraïne en de Kaukasus als hun oorsprongsgebied.

Van Straten heeft op de website nog eens benadrukt dat zijn boek niets met politiek of godsdienst te maken heeft. Die boodschap lijkt slecht te zijn overgekomen, want de meeste reacties gaan daar nu juist wel over.

Verschillende stromingen laten zich gelden. Van pro-Palestijnse zijde heet het waarderend dat Van Straten het wetenschappelijke bewijs heeft geleverd dat de joodse aanspraken op Palestina ongegrond zijn. Mooi meegenomen vindt men dat Van Straten jood is. Kritiek van pro-Israëlische zijde is een spiegelbeeld van de pro-Palestijnse waardering. Van Straten zou het bestaansrecht van Israël hebben ondergraven. Sommige reacties waren zo beledigend dat ze van de site zijn verwijderd.

„Ik blijf me trouwens verbazen over de lezers hier: dit is geen bullshit, maar een wetenschappelijk onderzoek, maar sommige mensen zijn te achterlijk”, schrijft een Iraniër uit Ede. Hij eist dat alle joden vertrekken uit Palestina en krijgt als weerwoord dat dan alle Arabieren maar weer terug moeten naar het Arabische schiereiland.

Andere reacties hebben een theologisch, verzoenend karakter. „Het zou, ook voor mij als christen, erg ontroerend zijn als Jeruzalem zou kunnen uitgroeien tot de plaats waar, volgens de joodse profetische traditie, alle volkeren samenkomen en door Jahweh tot zijn ene volk zullen worden samengebracht”, schrijft Joost Tibosch uit Valkenswaard.

„Zo’n onderzoek toont indirect ook aan dat sentimenten als patriottisme, nationalisme, racisme en antisemitisme dus nergens op zijn gebaseerd, maar slechts het product zijn van xenofobe en zieke geesten”, schrijft Hans Huijerman uit Krommenie.

Een lezer wijst op het zogeheten Aüron-gen, dat opvallend veel zou voorkomen bij mensen met de achternaam Cohen (betekent: priester). Volgens Van Straten komt ditzelfde gen ook voor bij Koerden, Italianen, Hongaren en Lemba’s.

Simon Schoon, emeritus hoogleraar aan de Theologische Universiteit van Kampen, is niet verbaasd over de felheid van de reacties: „Alles wat met Israël samenhangt is gepolariseerd.” De afgelopen jaren zette hij zich in Israël in Nes Ammim in voor de dialoog tussen joodse en Arabische Israëliërs. „Een bloedtheorie is nooit de definitie geweest van het jodendom zelf. Het jodendom heeft altijd bekering toegelaten. Een definitie van het joodse volk is moeilijk. Misschien kun je het een lotsgemeenschap noemen. Een volk is vrij om zichzelf te definiëren zoals het dat wil. De idee van een rechte lijn tussen het Oude Testament en de hedendaagse joden is voer voor fundamentalisten. Als dat wordt aangetast reageren ze fel. Fundamentalistische christenen hebben het dan al snel over antisemitisme. Van Palestijnen vind ik het ook een rare conclusie, als ze zich beroepen op Van Straten. Wat voor een mengsel zijn zijzelf? Ik heb me veel met dialoog beziggehouden maar mijn ervaring is dat historische argumenten nergens toe leiden. Het conflict moet met andere argumenten worden opgelost.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden