Signaal Van der Lee slechts in boekhandel

UTRECHT - Gisteren zou het verleden dan eindelijk verleden worden, had ze met zichzelf afgesproken. Monique van der Lee wilde met de presentatie van het eerste Nederlandse boek over seksuele intimidatie in de sport de affaire-Ooms afsluiten. Maar nog diezelfde ochtend deed een mede-treinpassagier haar beseffen dat het verstand zelden van gevoelens wint. De argeloze man had een kaal hoofd en tja, daar schrikt de judoka nog altijd van. “Bang dat hij het is, dat hij zich omdraait.”

Verwerkt of niet, de periode dat Van der Lee zich verplicht voelde en plein public te praten over de ongewenste aanrakingen van haar coach zit erop. “Keer op keer heb ik mijn verhaal vertelt om meer slachtoffers te voorkomen. Daar ben ik nu klaar mee; mijn rouwproces is afgesloten. Ik ben blij met dit boekje, dat als het ware mijn taak overneemt. Door het beschrevene wordt duidelijk dat het niet meer het verhaal van de ex-judoka's uit Tilburg is, maar dat van de sportwereld in Nederland.”

Samen met Irene de Kok en Anita Staps schudde de oud-wereldkampioene in 1996 de oranje sportwereld wakker. De judoka's klaagden hun coach Peter Ooms aan bij de rechter wegens ongewenste intimiteiten. Met succes: de rechtbank veroordeelde hem tot 140 uur dienstverlening en de judobond schorste hem voor drie jaar. “Ik ben er op zich goed uitgekomen. Heb van de rechter gelijk gekregen. Alleen als ik lees dat Ooms een boek schrijft, staan alle stekels weer overeind”, aldus de Brabantse die heel voorzichtig aan een comeback denkt. De vorig jaar gestopte judoka zette voor het eerst de deur naar de Spelen van Sydney op een kier.

De zaak-Ooms veroorzaakte zoveel ophef dat NOC-NSF eindelijk besloot serieus werk te maken van het probleem. De sportkoepel liet een onderzoek uitvoeren naar het hoe en waarom van seksuele intimidatie. Veertien slachtoffers uit breedte- en topsport werden geïnterviewd. Het relaas van deze drie mannen en elf vrouwen (onder wie Van der Lee) vormt het hoofdbestanddeel van het boek 'De andere kant van de medaille', dat gisteren in Utrecht werd gepresenteerd.

“Ik dacht dat hoort er allemaal bij. Je staat ook bij elkaar onder de douche, en oude jongens krentenbrood”, zo luidt een van de anonieme getuigenissen. Een ander: “Ik had naast de sport niet zo veel. Ik kon thuis niet terecht en ergens anders ook niet, want ik had weinig vrienden. En dat wist hij, dat wist hij heel goed.” De citaten moeten lotgenoten die in eenzelfde web van vertrouwen en isolement gevangen zitten de ogen openen.

“Als sporters seksuele intimidatie herkennen, kunnen ze zich er beter tegen verweren”, stelt onderzoekster en auteur Marianne Cense. “Seksuele intimidatie zal nooit helemaal verdwijnen. Door de grenzen bespreekbaar te maken, kan echter voorkomen worden dat het zo ver uit de hand loopt. Zodat van de berg onheil uiteindelijk, en dan spreek ik over tientallen jaren, slechts een molshoop overblijft.”

De boodschap is duidelijk: maak het precaire onderwerp bespreekbaar. Maar of deze ooit massaal gehoor vindt, is zeer de vraag. De 5000 exemplaren belanden in eerste instantie niet in kleedkamers en kantines, maar in de boekhandel. Want gek genoeg verspreidt NOC-NSF het handzame werkje niet. Dat is te duur en sportbonden zouden toch al voldoende voorlichtingsmateriaal hebben. Bovendien meent Cense dat je de bonden “dit niet kunt opdringen, omdat zij zelf verantwoordelijk zijn voor het beleid”.

Een weinig geruststellende gedachte, gezien de struisvogelpolitiek van de afgelopen jaren. Ook voor Van der Lee, die zo graag wil waarschuwen. “Ik hoop dat de sportwereld op deze manier kan zorgen dat de sporters zich alleen met hun sport kunnen bezighouden en niet met alle negatieve dingen erom heen. Een medaille moet maar één kant hebben, die waarvoor je alles hebt gedaan.” Maar zou zij destijds op het idee zijn gekomen om in een boekenzaak te gaan snuffelen op zoek naar antwoorden zonder dat zij zich van een vraag bewust was? Als elfjarig talent viel ze in handen van kampioenenkweker Ooms. Afhankelijk in de twee-eenheid met een dominante coach, zich niet realiserend wat daarin nog normaal of abnormaal was. Overgeleverd. Juist daarom zou het boekje voor het oprapen moeten liggen.

Niet bekend

Onrecht signaleren is één, ernaar handelen twee. Van der Lee geeft toe dat zo'n publicatie vijf jaar geleden haar levensloop waarschijnlijk niet veranderd zou hebben. “Ik zou wel eerder bij mezelf te raden zijn gegaan: ben ik dit ook? Ooms had in de auto altijd zijn hand op mijn been, pas na anderhalf jaar besefte ik dat dat niet normaal was. Maar al had ik het eerder herkend, is het nog de vraag of ik er iets aan had gedaan. In het gevecht om een medaille laat je heel wat toe.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden