Sigmund redde mijn leven

Psychiater Sigmund was zijn reddingsboei. Onbewust had striptekenaar Peter de Wit al die jaren naar deze stripfiguur toegewerkt. "Ik zocht, zonder daarover na te denken, naar het juiste format waarmee ik uit de voeten kon."

Les 1

Verdien je eigen geld

"Het zat er al vroeg in dat ik striptekenaar zou worden. Ik tekende op de kleuterschool al The Flintstones en vanaf die tijd was het één rechte lijn. Ik was gedoemd, of liever gezegd voorbestemd, om tekenaar te worden. Er is gewoon nooit iets anders in beeld geweest. Mijn tweede keus was vuilnisman, omdat het mij geweldig leek om met die zakken te gooien.

Ik denk dat mijn moeder het wel leuk vond dat ik striptekenaar wilde worden, want zij kon zelf aardig tekenen. Wat ik aan talent heb, komt van haar kant. Voor mijn ouders was het vooral de vraag: kun je er geld mee verdienen? Verder hadden ze er niet zo'n mening over. Ik ben de jongste van zeven kinderen, mijn ouders hadden een boerenbedrijf en waren daar vooral druk mee. Nu ik zelf opa ben, kan ik het zeggen: het was een andere tijd. Nu bemoeien ouders zich overal mee, toen was het meer: doe goed je best, haal je punten op school en verdien je eigen geld. Achteraf natuurlijk een heel goede raad. Veel ouders nu, ik las het van de week nog, zijn gericht op 'naar je hart leven': 'Je moet je gevoel volgen, als je maar gelukkig bent, kindje.' Er valt niks te volgen, je moet gewoon overleven, toch? Aan de andere kant: ik verdien nu gelukkig genoeg geld, maar het is ook een tijdlang sappelen geweest. Daar stond ik niet bij stil, omdat ik zo graag poppetjes wilde tekenen."

Les 2

Een strip hoort elke dag in de krant

"Als ik een dag niet getekend heb, word ik nerveus. Ik kom helemaal tot rust als ik aan een Sigmund-strip kan prutsen. Ik ben een ambachtsman met artistieke neigingen, dus ik zorg dat die drie plaatjes netjes achter elkaar staan met op het eind liefst een goede grap. Heel prettig. Meer dan twintig jaar een dagstrip maken is zo in mijn systeem gaan zitten, dat het ongemakkelijk voelt als ik er niet aan toe kom. Het is fijn om mij te kunnen terugtrekken in mijn wereld om te doen waar ik goed in ben. Er zijn twee soorten tekenaars: zij die op vakantie tekenen en zij die dat niet doen. Ik ben van die tweede soort. Op vakantie schakel ik helemaal uit. Ik zal dan nooit zitten schetsen of schilderen, ik ben een professional! Het maken van zo'n strip is heel intensief. Tenminste ... ik maak het intensief. Ik kan wel een week vooruit werken, maar veel langer vind ik lastig. Dus ga ik maximaal een week op vakantie. Ik heb één keer iets aan mijn hoofd gehad, een subduraal hematoom, toen ben ik drie maanden uit de krant (de Volkskrant, red.) geweest. Ik was gevallen. Er drukte een bloedstolsel tegen mijn hersenen, waardoor ik uitvalsverschijnselen kreeg. Ik kon niet tekenen en niet goed meer lopen. De operatie duurde kort, het herstel lang. Maar dat telt eigenlijk niet, want dat was overmacht."

Les 3

Verras de lezer

"Ik maakte op jonge leeftijd al krantenstrips. Ik ging ook bij alle kranten langs, Telegraaf, AD, Volkskrant, maar niemand wilde ze hebben. Toen ben ik in 1979 bij de Eppo begonnen, een stripblad voor jongens. Die hadden geen boodschap aan krantenstrips, dus ben ik langere humorstrips gaan maken. Over een cowboy, Stampede!, en een asociale familie, De Familie Fortuin. Maar van binnen was ik die dagstripmaker. Ik was gewoon lekker aan het tekenen, maar het was niet waar mijn grootste kracht lag. Ik moest mij daar toch wel, denk ik, een beetje in forceren.

Toen Sigmund uiteindelijk verkocht werd aan de Volkskrant in 1994, kwam mijn droom uit. Ik ging naar het hoofdveld, want nu maakte ik eindelijk mijn felbegeerde dagstrip.

Zo'n strookje is drie, vier plaatjes hooguit. Een soort sprint. Die lengte moet je liggen en die ligt mij gewoon goed. Ik ben meer van de korte baan, van het grappend schrijven. Je probeert in drie plaatjes de lezer te verrassen. Soms is-ie filosofisch, soms alleen een gedachte, soms is het slapstick. Ik beschouw het als mijn opdracht om elke dag een glimlach te veroorzaken."

Les 4

Sigmund was mijn reddingsboei

"Ik tekende bij de Eppo en dacht: moet ik dit nog 25 jaar doen? Vroeger zei ik dat ik een depressieve bui had, maar ik heb inmiddels geleerd dat een depressie heel erg is, dus ik zat wat te somberen. Wat doe je dan als tekenaar? Je gaat tekenen. In mijn geval zwarte humor. Zelfmoord, mensen van de brug afduwen of neerschieten. Daar word ik dan weer vrolijk van.

Toen is Sigmund als bij toverslag, door een goddelijke interventie, verschenen aan mij. Hij heeft zich geopenbaard. Ik werd meteen praktisch, want ik dacht: dit is goed, een psychiater die patiënten ontvangt. Ik zocht natuurlijk zonder daarover na te denken al die jaren naar het juiste format, net als bij een tv-serie, waar ik mee uit de voeten kon. Mijn sombere bui werd een creatieve bui, want Sigmund heeft mijn leven gered. Ik heb onbewust, bewust mijn eigen, Oost-Indische reddingsboei getekend waar ik me aan vast kon klampen. Niet lang nadat Sigmund ontstond en verkocht werd aan de Volkskrant, is de Eppo opgeheven. Ach, dan was ik nu al twintig jaar lang een tevreden vuilnisman geweest."

Les 5

Sla vooral hard met de deuren

"Ik heb mijn vrouw Els ontmoet op de kermis in Uitgeest. Waar anders?! Dat is ruim 35 jaar geleden. Ik was daar alleen en zij ook. Ik kende haar al, want zij woonde op een boerderij drie kilometer verderop. We waren eigenlijk buren, maar ik had haar al jaren niet gezien. Die avond hadden we een klik. Toen zijn we samen naar huis gefietst en nooit meer uiteen gegaan. Nou goed, met ups en downs hè.

Ik geef het als man niet graag toe, maar in een huwelijk moet je communiceren. Praten. Anders krijg je misverstanden en irritaties en groei je uit elkaar. Voor vrouwen is het veel makkelijker, want die doen niets liever. Die kunnen jarenlang praten zonder adempauze. Voor mannen is het best lastig. Ik ben niet voor niks tekenaar! Mannen zijn vaak introvert, verlegen.

Er gaat meer in mijn hoofd om dan er uit mijn mond komt. Ik heb het moeten leren, dat praten. En dat mag af en toe best met stemverheffing en slaande deuren. Dat is allemaal goed, echt, daar komen goede dingen uit. Je moet net zo lang tegen elkaar schreeuwen tot er weer leven in je relatie zit en relatie in je leven."

Les 6

Ik ben een geboren vader

"Mijn leven begon min of meer pas toen ik vader werd. Er was een leven voor wij kinderen kregen en, dat zal mijn zoon nu ook meemaken, een leven na de kinderen. Ik ben gek op ze en mijn rol als vader gaf mij de invulling die ik zocht. Lekker klaarstaan voor ze, eten maken, naar school brengen. Ik dacht: ah, híer ben ik voor in de wieg gelegd, vader zijn.

Mijn leven kreeg richting. Je moet er onvoorwaardelijk zijn voor die kinderen, want zelf kunnen ze dat niet. Nou, daar voelde ik mij bijzonder toe geroepen en dat vond ik nooit een probleem. Natuurlijk is het zwaar en je slaapt niet, wat alle jonge ouders hebben, maar dat heb ik nooit als last ervaren. En als ze 's middags een dutje deden, ging ik tekenen. Carrièreplannen? Daar heb ik nóóit over nagedacht. Dat gaat vanzelf, als het goed is.

Sinds kort ben ik opa van een kleindochter, dat vind ik een voorrecht. Ik ben trots op dat mooie en gezonde kindje . Nu heb ik wel de lusten, niet de lasten. Ik slaap elke nacht goed. We zijn beschikbaar om op te passen, mijn zoon woont dichtbij. Over een jaar kan ik met haar op de fiets.

Een keertje naar een pretpark. Enig. We zagen laatst een kinderstoel bij het grofvuil, die hebben we meteen achter in de auto gegooid, hatzee. Die is binnen. Je moet ook een beetje praktisch zijn."

Les 7

Humor is hard werken

"Het is zeker niet zo dat ik vroeger de leukste thuis was. Mensen dachten bij mij niet: nu gaat het feest beginnen. Maar in wezen ben ik een comedian. Dat moet in je zitten, en het is gewoon een kwestie van hard werken. Dat bedoel ik positief: hard werken is geweldig. Het maken van een strip is ambacht: net zo lang hakken, zagen en schuren tot-ie klaar is. En als je denkt dat het met het verstrijken van de jaren makkelijker wordt, dat is niet zo, eerder moeilijker. Of misschien word je serieuzer. De onbevangenheid van de jeugd raak je een beetje kwijt en het is de kunst daar steeds weer naar te zoeken. Want stripmaken is ook iets kinderlijks, lol trappen; dat is mijn werk.

Er zit heel veel van mij in Sigmund. En net zo veel in zijn patiënten. Sigmund heeft een bepaalde nuchterheid die ik ook heb, een soort relativering. De mensen die bij hem binnenkomen en in paniek zijn, daar herken ik me natuurlijk ook in."

Les 8

Als ze niet komen, is het ook prima

"Ik denk dat Sigmund heel Nederlands is. Hij heeft een tijdje in Finse kranten gestaan en zelfs in een krant in Kuala Lumpur, maar dat is niet aangeslagen. Als Amerika hem zou willen hebben, moet ik streng selecteren: alles over seks moet eruit, het gevloek ook. Wat dat betreft voel ik me bij de Volkskrant heel erg vrij. Vroeger wilde ik graag naar het buitenland, nu richt ik mij gewoon op het maken van de strip en zie ik wel wat daar uit voortkomt.

Nederland is misschien te klein voor mij, maar het buitenland is weer te groot. Ik vraag elke week tegen mijn vrouw: heeft Amerika al gebeld? Maar daar antwoordt ze niet eens meer op. Als ze komen, ben ik er klaar voor, maar als ze niet komen, is het ook prima."

Peter de Wit

Peter de Wit (57) is vooral bekend van zijn dagelijkse strip Sigmund in de Volkskrant. Op zijn veertiende besluit hij al dat hij striptekenaar wilt worden. Hij debuteert op zijn zeventiende met Jochem in de lokale krant De Kennemer. Hij publiceert in 1979 zijn eerste strip, Stampede!, in het weekblad Eppo. Daar leert hij Hanco Kolk kennen en samen maken ze Gilles de Geus. Zijn psychiatertje Sigmund verschijnt sinds 1994 dagelijks in de Volkskrant en met Hanco Kolk maakt hij Single, dat o.a. in Het Parool en AD verschijnt. In 1999 ontvangt hij de Stripschapprijs voor zijn gehele oeuvre.

Onlangs is het 25ste deel van Sigmund verschenen en ter ere daarvan heeft Sigmund t/m 29 november een eigen pop-up store (Berenstraat 24, Amsterdam) met allerlei Sigmund-parafernalia zoals koffiemokken, kalenders en een paperback met strips in het Engels. De Wit is zelf regelmatig aanwezig om te tekenen of te signeren.

De Wit woont met zijn vrouw Els in Amsterdam. Ze hebben twee kinderen, een zoon en een dochter, en zijn onlangs voor het eerst opa en oma geworden van een kleindochter.

Meer info: www.sigmund.nl en facebook: Sigmund Pop-up

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden