Opvoedvraag

Sigaretten op de paklijst voor de talenreis, gaat dat niet te ver?

null Beeld ANP XTRA
Beeld ANP XTRA

Hoe moeten scholen omgaan met rokende leerlingen? Horen sigaretten op de bagagelijst van de werkweek?

Een vader schrijft over de werkweek van zijn zestienjarige dochter. Ze gaat met 4 vwo op talenreis. De begeleidende docent stuurt uitleg en bagagelijst via de mail. 'Vergeet niet de leerlingen voldoende sigaretten mee te geven', staat erbij. Op de ouderavond vielen ouders daar natuurlijk over, vertelt vader. "Je gaat toch geen sigaretten meegeven aan je kind! Zo lang ze geen achttien zijn, mag het niet eens!" Maar de docent weet uit ervaring dat kinderen die verslaafd zijn heel vervelend worden als ze niet meer kunnen roken. "Die gaan op reis natuurlijk bij hem bietsen."

Het is duidelijk een individuele actie van de leraar, de school zelf is antiroken. Vader wil de docent ook geen reputatieschade berokkenen. "Wel vraag ik me af hoe school moet omgaan met rokende leerlingen. Simpelweg verbieden helpt natuurlijk niet, want ze zijn verslaafd."

En wat moet hij er zelf mee, als ouder? 

"In gesprek gaan met mijn dochter of erop vertrouwen dat ze zich verstandig gedraagt?"

Eerst een misverstand uit de weg: tabak en alcohol zijn niet verboden, minderjarigen mogen ze alleen niet kopen. En bespreken moet vader het zeker, vindt Jeroen Lammers van het Trimbos-instituut. "Je kunt tot achttien jaar goed afspraken maken en aangeven dat je roken niet oké vindt."

Die leerkracht moet de norm stellen vindt Lammers. "Hij zegt ook niet: laat ze hun eigen drank maar meenemen, of: van cannabis worden ze lekker rustig, laat ze maar een joint roken."

Als hij les zou geven op het Martinus College in Grootebroek dan kon deze docent een disciplinaire maatregel verwachten, zegt directeur Kees van Bergeijk streng. Zijn school in Noord-Holland is een rookvrije school, voor leerlingen, personeel én bezoekers. En al snapt hij dat het er op een reis wat losser aan toe gaat, daar gelden dezelfde schoolregels. "Je hoort als leraar het goede voorbeeld te geven", vindt de bestuurder.

Een jaar geleden waren er nog rookruimtes op het Martinus. Inmiddels mag roken nergens meer, ook niet buiten de poort. En het leidt niet tot discussies, zegt Van Bergeijk. In vmbo-4 kent hij nog wel een paar rokende leerlingen. "Maar die gaan straks allemaal slagen voor hun examen. Roken sterft hier langzaam uit." Ook bij het personeel. "Van de 247 mensen, roken er nog maar vijf of zes."

Een verbod heeft zin, zeggen organisaties als KWF Kankerbestrijding en Longfonds. Zien roken, doet roken, weten zij. De helft van alle rokers steekt zijn eerste sigaret op rond school. Longarts Wanda de Kanter noemt specifiek nog de invloed van de vriendengroep: daar laten tieners zich het meest door beïnvloeden.

Vanaf 2020 moeten alle scholen en pleinen rookvrij zijn. Tot nu is ruim driekwart van de basisscholen zover en ruim de helft van de scholen in het voortgezet onderwijs. Het mbo blijft ver achter met 4 procent rookvrije scholen.

Of het nou aan dergelijke campagnes ligt of aan het verkoopverbod onder achttien: er wordt minder gerookt door jongeren. Tussen 2011 en 2015 is het aantal scholieren tussen 12 en 16 dat ooit een sigaret opstak, gedaald van 33 naar 23 procent.

Australië 

Volgens longarts De Kanter moet de ontmoediging van alle kanten komen. "De verkoop op elke straathoek verbieden, de pakjes een saai en grauw uiterlijk geven, zonder merk, en de prijs structureel ophogen. In Australië rookt dankzij dergelijk antirookbeleid nog maar 9 procent van de bevolking."

Wat de vader nog kan doen, is feiten leveren, stellen de deskundigen voor. Dat je er dood van kan gaan of meer kans hebt op longkanker, slaat minder aan, zegt Jeroen Lammers van het Trimbos-instituut. "Jongeren zijn gevoeliger voor kortetermijneffecten. Dat je er een lelijke huid van krijgt en een slechte adem. En dat het heel veel geld kost."

Vertel wat de tabaksindustrie allemaal doet om roken verslavender te maken, zegt De Kanter. "Suiker, drop, honing, hoestdempers en ammoniak toevoegen, bijvoorbeeld. Jongeren zijn allergisch voor manipulatie."

De Kanter geeft de leerkracht in die zin gelijk. "Roken is verslavend, al na vier weken. Als je stopt, krijg je ontwenningsverschijnselen, die leerlingen kunnen inderdaad chagrijnig worden."

Maar sigaretten horen niet op de bagagelijst. De leraar moet gewoon 'nee' leren zeggen tegen bietsende leerlingen, vindt ze. En misschien ook tegen de sigaret zelf. De Kanter: "Uiteindelijk is roken een keuze. Als ze naar de film gaat, lukt het rokers ook van de sigaretten af te blijven. Als ze een lange vliegreis moeten maken, kunnen ze vaak uren achtereen zonder. Als een hele week dan echt te moeilijk is, dan moeten ze misschien maar niet op schoolreis."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden