Analyse

'Sieraad' Frank de Boer kon eigen afscheid regisseren

Frank de Boer bij een van zijn laatste trainingen van Ajax.Beeld Anp

In de week voor wat zijn vijfde kampioenschap had moeten worden, gaf Frank de Boer verscheidene interviews, ook aan Trouw. Niet handig, wisten velen na de ongedachte wending van het weekeinde. PSV-trainer Phillip Cocu had niets gezegd in de luwte, en daarmee al helemaal niets extra's wat voorbarig zou kunnen blijken, en hij ging alsnog met de titel aan de haal.

Het was makkelijke kritiek, zoals er uiteindelijk veel en steeds meer makkelijks werd gezegd over Frank de Boer, met zijn flonkerende nationale palmares, en vooral het spel onder hem van Ajax. Draai de situatie om: Cocu had voor de vijfde keer kampioen kunnen worden, met nog één wedstrijd tegen de nummer zeventien van Nederland voor de boeg, had hij dan de interviewverzoeken afgewezen - had hij ze kúnnen afwijzen?

Het verhaal in deze krant van afgelopen zaterdag was geen kampioensinterview, het was een afscheidsinterview. Dat kan nu worden geconcludeerd, nu het vertrek van De Boer is bekendgemaakt, maar het kon natuurlijk al worden voorvoeld en het sijpelde tussen verschillende regels door. Had De Boer, dat sieraad voor onze voetbalwereld, er niet het recht op dat deze mogelijkheid hem werd geboden om zijn afscheid te regisseren, te laten doorklinken - voor wie verder wilde denken dan het hier en nu, een voorbijgaand kampioenschap?

Eerlijkheid
De Boer analyseerde zichzelf, in alle eerlijkheid, en de club en zijn entourage. De raakste én mooiste zin was deze: ,,Dat succes van vroeger, dat voetbal, zit zo in ons, in het DNA van Ajax en de supporter, maar het is niet realistisch.'' De zin kon zo vanaf de taperecorder de krant in - het zij toch ook even gezegd: in verbaal opzicht heeft De Boer, nooit de soepelste prater, zich danig ontwikkeld.

Dat werd De Boer steeds meer nagedragen: dat dat voetbal onder zijn leiding niet werd gespeeld, of op z'n minst voetbal in die richting. Maar hoe kon inderdaad dat voetbal nog worden gespeeld, in deze magere tijden voor het Nederlandse voetbal, waarin Ajax dan ook zelf nog met zijn beleidskeuzes extra obstakels opwierp? Het accent moest in de inmiddels mislukte revolutie van Johan Cruijff op de jeugd liggen, niet op aankopen, en al helemaal daarmee niet op sturende spelers met ervaring.


Frank de Boer, hier in augustus.Beeld Anp

De Boer, de loyale werknemer, de clubman, conformeerde zich tot op het laatst aan dat beleid. Dat was mooi, maar die netheid en die oneindige beleefdheid zaten hem ook in de weg. In Europa, waar hij met onvermijdelijk onrijpe teams niet verder wist te reiken, en misschien wel kon reiken, dan de tweede knock-outronde van de Europa League, maar ook in bredere zin. Juist door die schrale cijfers in Europa, en verder geredeneerd door zijn vergaande inschikkelijkheid, staan de buitenlandse clubs nu niet voor hem in de rij. Over de grens kunnen prestaties in de bescheiden Nederlandse competitie nu eenmaal zo zwaar niet wegen.

Bezinning
Vier keer kampioen in vijfenhalf jaar is prachtig, hier in de afgekalfde voetbalpolder, en in al die jaren zijn spelers bij Ajax in de loop van het seizoen (iets) beter gaan voetballen - het eerste en voornaamste dat van een trainer kan worden gevraagd. Als concrete belangstelling uitblijft, kiest De Boer voor een rust- en bezinningsperiode, en als clubs zich aandienen, mogen die worden verwacht in hooguit het subtopsegment, waarin sportief geluk bepaald niet gegarandeerd is - het Engelse Everton bijvoorbeeld, dat gisteren trainer Martinez ontsloeg.

De Boer wil op zoek, zei hij gisteren, naar nieuwe energie en, wanneer dan ook, naar een andere omgeving. Dat is begrijpelijk, na een in de huidige tijden uitzonderlijk lang dienstverband, en Ajax mag worden nagegeven dat het afscheid op passende wijze is vormgegeven. Zeker directeur Edwin van der Sar had graag gezien dat De Boer nog was doorgegaan, en volgens De Boer technisch directeur Marc Overmars ook, al speelden bij hem naar verluidt ook zakelijker afwegingen.

Ajax onder drie trainers, Michels, Van Gaal en De BoerBeeld Anp

Die bleven, als ze er waren, binnenskamers en De Boer kon en mocht het vertrek uitdragen als zijn beslissing - als degene, en de enige, die het recht had opgebouwd om te beslissen wat hem goed zou dunken.

Niet volwaardig
Consequentie van zijn beslissing is wel dat hij de Europese cijfers als smet met zich zal meedragen. Zaterdag luidde zijn zelfanalyse in deze krant dat hij in Europa behoudender had moeten spelen - lees: dat hij zich meer had moeten aanpassen, zoals Cocu dat met PSV deed. Dat kwam laat, dat inzicht, erg laat. Nee, Frank de Boer verlaat Ajax niet als een volwaardige trainer, ook - het moet gesteld - omdat hij zich (als geschetst) willens en wetens niet als zodanig heeft willen ontwikkelen.

Ajax gaat op zoek naar een opvolger. Peter Bosz heet een voorname kandidaat te zijn. Hij liet de afgelopen jaren Vitesse aardig voetbal spelen, in de Nederlandse subtop. Het is goed om van Frank de Boer veel te onthouden, maar zeker een van zijn laatste volzinnen, over het DNA van Ajax en de supporter, en het gebrek aan realiteitszin daarin.


Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden