Siedlce bereidt zich vast voor op Poetin

Poolse stad vreest agressie Rusland: Wij liggen in de voorste linie

'Wordt het oorlog?', kopte de Poolse editie van Newsweek. De vraag die vorig jaar, na de Russische annexatie van de Krim, opdook aan de borreltafel, klinkt nu alom in de media. Generaals en kolonels lopen tv-studio's af. Militaire nieuwtjes volgen elkaar in hoog tempo op.

Amerikaanse patriot-raketten en ander materieel rolt door Polen. Vrijwillige schutterskorpsen organiseren zich. Maandag riep het leger een eerste groep reservisten op voor nascholing. "Vanaf 2017 willen we ieder jaar 38.000 reservisten trainen", verklaarde minister van defensie Tomasz Siemoniak. Het Poolse beroepsleger telt momenteel 100.000 soldaten.

In westerse ogen lijkt het misschien wat hysterisch, maar op het stadhuis van Siedlce, een stad van ruim 70.000 inwoners in het oosten van Polen, is men serieus. "Zoals wijlen president Lech Kaczynski al zei: vandaag Georgië, morgen Oekraïne, daarna de Baltische staten en dan is Polen aan de beurt", zegt burgemeester Wojciech Kudelski.

Rusland zal volgens hem Polen altijd zien als vijand, omdat het land zoveel bijdroeg aan de val van het communisme. "Poetin zal het de Polen nooit vergeven dat ze het Sovjet-blok hebben opgeblazen." En dat betekent dat zijn stad in de voorste linie ligt.

"Kijk, het is tweehonderd kilometer van Wit-Rusland naar Warschau, en Siedlce ligt precies in het midden. Moderne pantserwagens doen daar vijf uur over", zegt Darek Dybciak, een plaatselijke journalist die is aangeschoven. Hij is officier bij de nationale reserve. "Op dit moment is er niets of niemand die zo'n aanval kan tegenhouden."

Siedlce was twee eeuwen lang garnizoensstad. Dybciak laat zijn boek over de stad zien, vol foto's van rooms-katholieke en militaire ceremonies. Maar die laatste zijn grotendeels verleden tijd. Vier jaar geleden werd het bataljon verkenners opgeheven. Eerder gebeurde dat al met de gemechaniseerde brigade.

Burgemeester Kudelski huilde luid toen ze vertrokken. "Ik huilde zo luid dat het in heel Polen te horen was." Niet de noodkreten van de burgemeester, maar die van Oekraïne brachten een onverwachte wending. Vorig jaar kwam defensieminister Siemoniak persoonlijk langs om te vertellen dat Siedlce zijn soldaten terugkrijgt. Als erfenis van het Warschaupact liggen alle grote legerbases in het westen van het land. Maar de dreiging komt tegenwoordig uit het oosten en dus moet de oostflank worden versterkt.

De burgemeester wil daar niet op wachten. "Hier in Podlasie (Noord-Oost-Polen) leerden kinderen altijd al van hun ouders hoe ze met wapens moesten omgaan." Dat potentieel moet worden uitgebuit door vrijwilligerseenheden te vormen, meent de burgervader.

En velen met hem. Volgens een Gallup-onderzoek uit december vorig jaar grijpt 47 procent van de Polen naar de wapens als het vaderland wordt aangevallen, iets meer dan Amerikanen en grofweg twee keer zoveel als Britten, Fransen en Duitsers.

Niet iedereen is zo krijgshaftig. "We kunnen ons beter direct overgeven", verklaarde de linkse politicus Janusz Palikot. "Er mag geen druppel Pools bloed vloeien." Maar hij is in de minderheid. Het Poolse peilingenbureau Ibris vroeg onlangs ruim 1.100 landgenoten wat te doen bij een gewapend conflict. Slechts 5 procent wil zich direct overgeven. Bijna 12 procent wacht op de oproep van het leger en 30 procent meldt zich spontaan aan om te vechten.

Onder hen Michal Andrzejewski. Hij staat achter de toonbank van Natosklep - de Navo-winkel - een paar honderd meter van het gemeentehuis van Siedlce. Vier jaar geleden studeerde hij af aan de militaire academie. "Het leger had ons niet nodig", zegt hij schamper. "Toen ik afstudeerde namen ze niemand aan." Dus opende hij deze winkel vol militaria.

Kortgeknipte jongemannen kijken geïnteresseerd naar de survivalmessen en camouflagepakken, terwijl Andrzejewski over de telefoon zijn luchtbuksen aanprijst. Zelfverdedigers, weet Andrzejewski, jongeren die zich op eigen houtje in het legergroen steken en gezamenlijk oefenen in de bossen.

Hij bevestigt het beeld van het Ibris-onderzoek: het traditionele oosten van Polen is militaristischer ingesteld dan het liberale westelijke deel. "Hier in het oosten zijn mensen veel meer geïnteresseerd in defensie." Vooral sinds de oorlog in Oekraïne. "Ik heb veel kennissen die zich nooit voor militaria interesseerden en die mij nu allemaal vragen stellen over militaire training."

Sinds 1 maart kunnen ze zich vrijwillig melden bij WKU, de rekruteringsafdeling van het leger. Loopt het storm? Scheutig met informatie is het leger niet, maar kolonel Jerzy Pawlik van WKU-Siedlce wil wel kwijt dat er veel belangstelling is. "Op dit moment kijken we wie waar geschikt voor is. In mei beslist het ministerie wie, waar en hoe getraind wordt."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden