Si racconta che in principio

Het is wel even wennen. Eerst zit je maanden en maanden in eenzaamheid in de stilte van het Friese rietland te schrijven, het duurt lang voordat er staat wat er moet staan, eindelijk staat het er, je boek verschijnt en tot je niet geringe verrassing zijn er ik weet niet hoeveel mensen die dat boek willen lezen en vervolgens gaat je geesteskind ook nog eens de wijde wereld in. En wat je je natuurlijk ook nooit hebt gerealiseerd: dan moet jij ook de wijde wereld in, ze willen de vader zien.

'Nee, volgende week donderdag en vrijdag zit ik in Milaan,' hoor ik mijzelf zeggen. Zo praten kerels die in het bedrijfsleven zitten. Nu zit ik tussen hen in, in de Business Class. Jasje in het rek, drankje voor je neus, computertje op schoot. Twee snelle jongens voor me bespreken de strategie die ze straks zullen volgen, daarna overleggen ze wat ze 's avonds zullen doen, de heren gaan kennelijk stappen. Jammer dat ze niet naar mijn plannen vragen. 'Ik zit in de Bible Business. Vanavond moet ik naar de kerk, naar de Chiesa Sant' Angelo, De Heilige Engel, daar wordt een boek van mij gedoopt. In Principio heet het. In den beginne. Want het verhaal gaat dat in den beginne... Si racconta che in principio...'

Paola Praloran, mijn tolk, zal ter begroeting op het vliegveld staan. Maar ik weet niet hoe Paola eruit ziet. Zij zal ter herkenning mijn boek in de hand hebben, maar ik weet niet hoe mijn boek er hier uitziet. Gelukkig heeft zij mij eerder in de gaten dan ik haar. Eva staat op de omslag, lief en bloot, een boek om onmiddellijk te kopen. In de taxi vraag ik Paola vergiffenis dat ik even meer aandacht heb voor Eva dan voor haar.

Drie journalisten zullen die morgen verschijnen, vanmiddag vier en nog een fotograaf. Drie kwartier per persoon kregen ze toegewezen en ze houden zich allemaal keurig aan de tijd. Ze hebben allemaal het boek gelezen en goed over hun vragen nagedacht. Alleen denken ze dat ik meer weet dan ik weet: “Wat zal het komend millennium de taak van de kerk zijn?” “Hoe kan de oecumene nieuwe impulsen krijgen?” “Kunnen de kerken de leegloop stuiten?”

Ik heb zin om te zeggen dat ik maar een eenvoudig verhalenverteller uit het rietland ben en dat ze die vragen beter aan een bevoegd persoon kunnen stellen, maar dat kan ik natuurlijk niet maken. Gelukkig gaan de meeste vragen over zaken waar ik wel iets van weet en Paola vertaalt mijn Engels in prachtig Italiaans. Met stijgende bewondering hoor ik hoe ze mijn uiteenzettingen zonder ook maar één notie te missen helder en met gevoel weergeeft. Ik zeg haar dat ik nog nooit in mijn leven met zoveel instemming naar iemand geluisterd heb. En nu maar hopen dat de journalisten even pienter zijn als Paola, wat ze schrijven zal ik niet van tevoren kunnen zien.

De fotograaf wil me graag in het park tegenover het hotel kieken, de blaadjes zitten nog aan de bomen, het is heerlijk weer, toen we zo-even laag over de Alpen vlogen zag ik voor het eerst sinds tijden de zon weer. De fotograaf zet me tussen het gebladerte, net als de Eva van Lucas Cranach op de omslag van het boek.

's Avonds de presentatie van het boek in de Heilige Engel, hartje Milaan. Het is een kerk van de franciscanen, de prior heet ons hartelijk welkom en Paola vertaalt simultaan. Ik vroeg me af of dat gepraat niet hinderlijk voor de anderen zou zijn, we zitten voor het front van de kerk, pontificaal op een verhoging. Ik had nog voorgesteld dat ik even ernaast in het biechthok zou gaan zitten en dat zij terzijde geknield mij de vertaling in het oor zou fluisteren, maar Paola zei dat zij niet de indruk wilde wekken dat ze voor het opbiechten van haar zonden een uur nodig had. Ik zei nog dat ik als biechtvader graag ook altijd even de details hoor, maar ze bleef bij haar weigering.

Ik vertelde in het Engels wat over mijn boek. De mededeling dat onze kardinaal zijn gelovigen ontraadt het boek te lezen - een advies dat hem door uitgever en auteur in dank wordt afgenomen - liet ik maar achterwege, er zat een monseigneur in de kerk en ik wist niet of hij dit soort grappen op prijs stelt. Het slot van mijn verhaal las ik in het Italiaans voor. Ik zei erbij dat ik denk dat het net zo zal klinken als wanneer de paus met Pasen op het Sint Pietersplein Nedderlaand bedaankt voor de bloe-oemen. “En nu gaat mijn geesteskind zijn weg in een vreemd land. Voor een vader altijd een moeilijk moment: zal het zich redden, zo ver van huis? Nu ik zie hoe hartelijk en in welk een oecumenische gezindheid u mij in uw midden hebt ontvangen, ben ik er zeker van dat het zijn weg hier wel zal vinden. Quando però vedo con quale cordialit... e con quale benevolenza ecumenica voi mi avete accolto in mezzo a voi, sono certo che la mia creatura trover... la sua strada anche qui.”

Een 'benevolenza ecumenica' w s het. Vier broeders in het ambt vertelden iets over het boek: monseigneur Giovanni Giavini, bijbelgeleerde te Milaan, don Vincenzo Paglia, warmbloedig pastoor te Rome, iedere dag drie minuten voor de radio te beluisteren, padre Traian Valdman, voorganger van de Roemeens-orthodoxe kerk en pastore Fulvio Ferrario, predikant van de waldenzen, een protestant dus. Paola vertaalde onvermoeibaar, maar ik was eigenlijk te aangedaan om alles goed te volgen.

De Roemeense voorganger citeerde een passage over Noach, Paola maakte er Engels van en ik zat me te bedenken wat er ook maar weer in het Nederlandse origineel staat. Het was net als dat spelletje dat we vroeger speelden: een zinnetje doorgeven in een kring en dan zien hoe de tekst onderweg verandert.

De monseigneur was een en al lof en waardering, alleen plaatste hij een kleine kritische kanttekening bij mijn uitspraken over homoseksualiteit en de maagdelijke geboorte. Deze selectie was natuurlijk even significant als voorspelbaar, maar ik ben er altijd weer door van slag af, het went nooit. Het zal wel gekwetste ijdelheid zijn, dat ik het kennelijk niet helder genoeg heb opgeschreven. Maar het is ook verdriet om mensen die erdoor in de verdrukking komen en om een kerk die blind is voor beelden en bang om los te laten. “He is a teacher, you are a preacher,” zei iemand van de uitgeverij bij de carpaccio na afloop, maar dat hielp me niet echt, zowel 'preachers' als 'teachers' moeten mensen nabij zijn en onbevangen hun hersens gebruiken. Maar dat de monseigneur had willen komen om mijn boek in zijn land te verwelkomen, was natuurlijk buitengewoon vriendelijk en met veel gebaren heb ik geprobeerd hem duidelijk te maken hoe erkentelijk ik hem daarvoor was.

Voor de volgende dag mijn vliegtuig vertrekt mag ik nog even Milaan in. Paola laat me de Dom zien en de Piet... Rondanini, de onvoltooide Piet... waar Michelangelo vier dagen voor zijn dood nog aan beitelde. Het is net alsof Jezus bezig is uit de doden op te staan en alsof Maria hem daarbij helpt. Geheimzinnig mooi.

We lopen nog even een boekwinkel in. Jawel hoor, bij de afdeling Spiritualit... lacht Eva ons toe. Links van haar een boek over Pensiero Positivo, rechts een fotoboek van de paus.

Paola brengt me naar het vliegveld. Eigenlijk zou ik deze lieve scherpzinnige vrouw nu willen omhelzen, het blik stroopwafels dat ik meebracht vertolkt onvoldoende hoe zoet mijn dank is. Maar ik weet niet hoe zoenerig Italianen zijn en besluit met een handdruk te volstaan. Toen gaf ze mij een zoen. 'Grazie mille, Paola!'

Maar ik moet wel weer gauw terug naar mijn schrijftafel in het rietland.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden