'Shortened Suite' van Fred Frith is in al zijn schoonheid een klein meesterwerk

Nog in Groningen (Oosterpoort, 5) en Den Bosch (Theater Bis, 6). 'The Rogue Tool' gaat in Haagse Theater a/h Spui (15, 16 en 17 november).

Toch bevolkten zij het premièreprogramma dat het Asko Ensemble dinsdagavond in het bomvolle Amsterdamse Paradiso presenteerde. Dat programma leverde een vermakelijk muziekstuk op, een klein meesterwerk, een niemendal, een grote gimmick en een mislukt kamermuziekje voor trio.

Voor de laatste twee was verantwoordelijk de Amerikaanse duizendpoot John Zorn. Als improviserend musicus en componist van filmmuziek is Zorn een waar genie. Zijn recent voltooide 'Music for Children', voor piano, percussie en viool, was daarentegen slaapverwekkend.

Verstild

Inhoudelijk balanceerde het werk tussen een opgeschreven trio-improvisatie, met zowel uitbundige en verstilde passages, en een vaag soort moderne kamermuziek. Saai kon zijn 'For Your Eyes Only' niet genoemd worden. In dit werk zette Zorn zijn collage-werkwijze, die in kleine ensembles zo goed werkte, om voor een groot orkest. Bij de premiere in de Brooklyn Academy of Music in 1989 werd het gespeeld door een klein symfonieorkest, in Paradiso door het voltallige, 22-koppige Asko Ensemble. Het resultaat was identiek: warrig. Het gebrek aan samenhang is eigen aan de aanpak. Het stuk bestaat uit korte fragmentjes die lukraak achter elkaar geplakt lijken. Stukjes romantische filmmuziek, horror, samba, tango, jazz, boogie woogie en nog veel meer passeren de revue. Dat is even leuk, maar het van de hak op de tak springende procede verveelt al snel. Het is veredelde tekenfilmmuziek, meer niet.

Loevendie's 'Laps' is een vaardig geschreven, maar weinig opwindende compositie, waarbij de toelichting in het programmaboekje spannender was dan de klinkende noten. Het was leuk om te lezen dat de componist het als zijn meest vergaande vormexperiment beschouwt, horen kon je dat niet. Van Bergeijk, op zijn beurt, houdt vast aan waar hij goed in is: het etaleren van zijn gebrek aan originaliteit. Dit klinkt erger dan het is. De Hagenaar heeft niets met originaliteit. Liever jat hij zijn noten van iemand anders. Maar wat hij met die noten doet, is meestal imposant en vermakelijk. Zo ook in 'Demontage', waarin hij achtereenvolgens thema's van Handel en Thelonious Monk door de mallemolen haalde. Heerlijk en verfrissend.

De tegenwoordig in Stuttgart woonachtige Brit Fred Frith destilleerde zijn ongeveer twintig minuten durende 'Shortened Suite' uit een uur muziek die hij maakte voor een choreografie van zijn landgenoot Paul Selwyn Norton.

Te bescheiden

De overige veertig minuten muziek vond Frith niet geslaagd voor een concertuitvoering, waardoor hij de suite beschrijft als een 'eervolle mislukking'. Daarin is hij naar mijn idee wat al te bescheiden. De voor de merkwaardige, maar prachtig klinkende combinatie van hobo, trompet, cello en marimba geschreven 'Shortened Suite' kan beschouwd worden als een korte jaren negentig-versie van Messiaens beroemde 'Quatour Pour La Fin Du Temps' uit de jaren veertig. Het stuk ademt dezelfde ontspannen intensiteit uit. En eenzelfde, ontwapenende, tijdloze schoonheid. De suite werd subliem vertolkt, met een betoverende hoofdrol voor hoboïste Marieke Schut.

Friths 'Shortened Suite' is zo mooi - ja, inderdaad een klein meesterwerk! - dat het nieuwsgierig maakt naar de minder geslaagde delen. Volgende maand is de complete muziek te beluisteren tijdens het CaDance festival in Den Haag. Dan vertolkt het Asko Ensemble de muziek bij Paul Selwyn Nortons choreografie 'The Rogue Tool'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden