Shobana mengt Indiase traditie met modern ballet

Springdance 92 biedt vanavond Susy Blok & Christopher Steel met 'Breaking the back of love' in Akademietheater, di 'Echte cliches', Eric de Kuyper & Het Concern in Stadsschouwburg, 'Rien' van Coup d'amour in De blauwe zaal, Utrecht. (tel 03031 75 17)

ISABELLE LANZ

Shobana presenteerde haar vier choreografieen tellende programma onder de titel 'New cities, ancient lands'. Daarmee verwijst zij naar de uitdagende ontmoeting die een versmelting van oosterse traditionele dansvormen met westerse moderne dansvormen voor haar betekent.

Bij wijze van eerbetoon aan de 'roots' - in haar geval klassieke dans uit Bharatha Natyam, Zuid-India - opende zij met een traditionele solo, prachtig gedanst door Kumari Nina op Indiase muziek. De solo was een staaltje van spannende Indiase dans waarin de rituele achtergrond vooral tot uitdrukking kwam in fijne, gestileerde handbewegingen. Die bevatten veel geheimen, maar zijn soms ook zo universeel dat ze voor westerse mensen 'verstaanbaar' zijn.

Voor dansliefhebbers viel ook zonder volledig begrip van die symboliek veel te genieten, want klassieke Indiase dans kan bijzonder pittig zijn. Wat in deze stijl het meest opviel, was de schitterende afwisseling van beheerste drift met totale roerloosheid, de hoekige vormen in armen en enkels en de opwindende ritme-afwisselingen die worden gevoed door de muziek.

Voor Shobana is dit het abc van waaruit zij werkt. Met dien verstande dat zij de navelstreng doorknipte waar het ging om de religieuze, rituele achtergrond. Daarvoor in de plaats kwam choreografie, met name het ruimtelijke aspect daarvan.

Het meest subliem kwam dat tot uitdrukking in 'Configurations', een tot kwartet omgebouwde solo die gezet werd op een strijkkwartet van de Engelse componist Michael Nyman, hier gespeeld door het Balanescu Quartet. In de zes delen zet zij haar basismateriaal om in heldere ruimtelijke patronen, waarbij Nymans muziek - ten dele gebaseerd op Indiase muziek - qua tempo en kleur op een zeer verfijnde manier zichtbaar maakt.

Minder interessant vond ik 'Late', een trio gezet op wat melige muziek van Orlando Gough. Het driedelige 'Byzantium' daarentegen was mede door de prachtige vormgeving en door de spannende muziek van Christos Hatzis (een mix van westerse symfonische en orientaalse klanken, live begeleid door de hoboiste Melinda Maxwell) een fascinerend dansstuk waarin Shobana zich ook theatraal choreografe betoont.

Door een zekere beperktheid in het basisidioom zoekt zij de variatie vooral ook in de ruimtelijke compositie en verspringende ritmepatronen. Daarin blijkt zij een getalenteerd choreografe. Grappig is dat haar benadering dicht in de buurt komt van onze 'minimal dance', maar dan zonder toepassing van uiterst mathematische constructies.

Meeslepend wordt haar dans niet, daarvoor zijn de bewegingen te helder en te sec. Haar dans doet een appel op een bewustzijnslaag die net boven de wenkbrauwen zit, een levendig soort dans die een verfrissend gevoel geeft.

De uitvoering was ronduit subliem. Shobana's vijf technisch goed onderlegde danseressen zijn afstandelijk en ingetogen, en toch overtuigend aanwezig. Hun vrouwelijke uitstraling is charmant zonder zoet te worden, hun drift altijd beheerst en getemperd, wat de aantrekkelijheid van deze choreografieen ten goede kwam.

Begin deze eeuw lieten balletvernieuwers zoals Fokine, en in Amerika moderne pioniers als Ruth St. Denis zich inspireren door oosterse dans. Halverwege de eeuw verbond Maurice Bejart de Indiase mudra met eigentijds academische dans.

Nu integreert omgekeerd een Indiase choreografe Aziatische klassieke dans op vernieuwende wijze met westers moderne dans. Shobana gaat daarmee nieuwe wegen in.

Ik wacht met spanning af wie volgt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden