Sheriff Arpaio, de schrik van de latino's, krijgt gratie van Trump

Joe Arpaio samen met Donald Trump. Eerder deze week, in een toespraak in Phoenix in Arizona, had Trump er al op gezinspeeld dat Arpaio gratie zou krijgen.Beeld AP

Terwijl Texas wachtte op het aan land komen van orkaan Harvey, liet president Donald Trump in Washington een politieke storm opsteken door gratie te verlenen aan Joe Arpaio. 

De ex-sheriff uit Arizona was veroordeeld voor minachting van de rechtbank. Maar volgens Trump is hij iemand 'wiens leven een voorbeeld is van onbaatzuchtige openbare dienst'.

Arpaio stond jarenlang bekend als de strengste sheriff van Amerika. Hij liet wetsovertreders niet 'comfortabel' in een cel zitten, maar huisvestte ze in tenten, die in de felle zon van Arizona extreem heet konden worden. Ze moesten de klassieke gestreepte gevangenispakken dragen, met als extra vernedering roze ondergoed.

Hij was al even gebeten op illegale immigranten, en dat werd hem noodlottig. Een federale rechter verbood hem zijn mensen af te sturen op mensen die er uit zagen alsof ze van Midden- of Zuid-Amerikaanse afkomst waren en te controleren of ze legaal in het land waren, zonder dat ze verder ergens van verdacht werden. Arpaio negeerde het verbod, en legde in interviews uit dat hij het onterecht vond. 

Controverse

Dat leverde hem vorige maand – hij was inmiddels sheriff-af – een veroordeling op wegens minachting van de rechtbank. Hij kon daarvoor maximaal een half jaar cel krijgen, maar nu hij gratie heeft gekregen hoeft hij daar niet meer over in te zitten. Hij heeft ook weer een schoon strafblad.

Eerder deze week, in een toespraak in Phoenix in Arizona, had Trump er al op gezinspeeld dat Arpaio gratie zou krijgen, maar 'ik wil geen controverse veroorzaken', zei hij toen. Vermoedelijk daarom maakte het Witte Huis het nieuws vrijdagavond bekend. Die avond, en dan nadat de tv-netwerken hun journaals al hebben uitgezonden, is traditioneel het tijdstip dat presidenten dingen bekendmaken waarvan ze liever niet hebben dan de media er veel aandacht aan besteden. Met een orkaan in aantocht was het daarvoor helemaal een ideale dag.

Toch kan het pardon nog uitgroeien tot een groot schandaal. Trump overschreed er niet zijn bevoegdheden mee, maar liet er opnieuw, en duidelijker dan ooit mee zien dat hij zijn macht durft te gebruiken op een manier die ingaat tegen alle normen en gebruiken die tot nu toe in Washington golden.

Veroordeeld

Dat Trump de veroordeling van Arpaio mocht doorstrepen, staat vast. Het gratierecht wordt de president toegekend in de Grondwet. En hij is lang niet de eerste die controversiële gratiebesluiten uitvaardigt. President Gerald Ford vrijwaarde zijn voorganger Richard Nixon bij voorbaat van eventuele vervolging voor het Watergate-schandaal. George H.W. Bush maakte een einde aan de vervolging van een aantal hoge medewerkers van zijn voorganger Ronald Reagan, waaronder de minister van defensie, voor het Iran-Contra schandaal. En Bill Clinton ondertekende op zijn laatste dag als president 140 gratieverleningen, waaronder een aantal zeer controversiële: Patty Hearst, die eerst ontvoerd werd door en later meevocht met een linkse terreurgroep; Marc Rich, een beruchte belastingontduiker; zijn broer Roger, die veroordeeld was voor drugsbezit.

De tekst gaat verder onder de afbeelding.

Lokale organisaties die opkomen voor de rechten van migranten, gingen de straat op in Phoenix, Arizona om te protesteren tegen het besluit van Trump om gratie te verlenen aan Arpaio.Beeld REUTERS

Het bijzondere aan de gratie voor Arpaio is de misdaad waarvoor de sheriff veroordeeld was: het moedwillig, tijdens het uitoefenen van een openbare functie, negeren van het vonnis van een rechter. Daarmee had de sheriff bewust de basisregel geschonden waar het hele Amerikaanse politieke systeem op rust: dat de wetgevende, de uitvoerende en de rechterlijke macht gescheiden opereren en elkaar beslissingen accepteren.

Applaus

Trump ging daar in zijn verklaring over de gratieverlening – de eerste van zijn presidentschap – niet op in. Hij roemde Arpaio als iemand die op zijn 18e dienst nam in de Korea-oorlog en 'tijdens zijn tijd als sheriff zijn levenswerk er van maakte, het publiek te schermen tegen de plagen van misdaad en illegale immigratie."

Dat zal zijn aanhangers bevallen – dinsdag in Phoenix klonk er luid applaus toen Trump zei dat Arpaio 'gewoon zijn werk' deed. Maar volgens Filemon Vela, Democratisch lid van het Huis van Afgevaardigden uit Texas, heeft hij 'het presidentiële stempel van goedkeuring gegeven aan de ideologie van blanke superioriteit en minachting voor ons rechtssysteem, door gratie te verlenen aan een openlijke racist."

En in de Washington Post legt redacteur Philip Bump het verband met het onderzoek naar de hulp die Trump bij zijn verkiezing kreeg van Rusland: "Waarom zou hij dan ook niet iemand die hij respecteert gratie verlenen voor het op soortgelijke manier negeren van een gerechtelijk bevel. Bijvoorbeeld een voormalige medewerker of een familielid dat, ik noem maar wat, is gedagvaard om te getuigen voor een speciale aanklager?”

Lees ook: Sheriff die gevangenen roze ondergoed liet dragen, staat nu zelf in zijn hemd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden