Shell-top overleeft stemming maar net

DEN HAAG - De aandeelhouders in Koninklijke Olie, de Nederlandse tak van Shell, morden gisteren in Den Haag. De aanwezigen op de jaarvergadering stemden zelfs in grote meerderheid tegen het gevoerde beleid. Maar de Shell-top kon rustig achterover leunen, vertrouwend op de grote institutionele beleggers die op afstand stemden.

Het vanouds zo degelijke en betrouwbare olieconcern is in opspraak gekomen doordat managers de reserves te positief hadden ingeschat. Aan topman Jeroen van der Veer, die begin maart de in ongenade gevallen Philip Watts opvolgde, gisteren in Den Haag de taak om tekst en uitleg te geven. Excuses kwamen er, zij het wat moeizaam: ,,Diepe treurnis is het beste woord. Je voelt je diep beschaamd, maar natuurlijk moet je als bedrijf onomwonden sorry zeggen.''

Hij legde nog eens uit dat de olie en het gas niet verdwenen zijn, maar alleen onder een andere definitie vallen. Het vervelende is dat die andere definitie voor Amerikaanse beursautoriteiten een wereld van verschil maakt, zodat Shell nu door diverse toezichthouders en de Amerikaanse justitie onder de loep wordt genomen.

Shell verminderde eerder dit jaar de bewezen reserves met 20 procent (4,5 miljard vaten olie). Die onverwachte boodschap zette de koers van het aandeel zwaar onder druk. Een ander, misschien wel wezenlijker probleem is dat Shell de afgelopen jaren veel minder nieuwe olie- en gasvelden in ontwikkeling heeft genomen dan het heeft opgepompt. Van der Veer beloofde beterschap.

President-commissaris Aad Jacobs betreurt alle verwikkelingen, 'die de reputatie van het bedrijf ernstig hebben geschaad', ten diepste. ,,De richtlijnen van Shell waren te veel gericht op het creëren van aandeelhouderswaarde en dus werd steeds de meest positieve uitkomst gekozen. Afboekingen werden ontmoedigd.''

Toch vroeg Jacobs de aandeelhouders om goedkeuring van het beleid van zowel de dagelijkse leiding als de commissarissen. Meestal is deze zogeheten decharge een formaliteit, maar deze keer voelden de aandeelhouders in Den Haag nattigheid. Wat zouden ze eigenlijk goedkeuren? De top benadrukte immers dat ze veel details over de gang van zaken niet kon geven vanwege de vele juridische procedures.

Dringende oproepen om de goedkeuring uit te stellen legde Jacobs naast zich neer. En dat kon hij met een gerust hart doen, want hij kende de uitslag van de stemming in grote lijnen al. Van de 570 miljoen aangemelde stemmen waren er voor de vergadering al bijna 490 miljoen binnen, vooral van grote buitenlandse beleggers. Zij steunden in grote meerderheid het Shell-beleid en dus kon de zaal geen roet meer in het eten gooien.

De grote Nederlandse pensioenfondsen ABP en PGGM, wel aanwezig, stemden uiteindelijk tegen decharge van directie en commissarissen. ,,Het is onbegrijpelijk dat u dit punt nu op de agenda zet'', aldus juridisch adviseur Geert Raaijmakers van het ABP. ,,Het is onverantwoord een besluit te nemen, terwijl de onderzoeken nog lopen.'' De tegenstemmers, in de zaal zelfs veruit in de meerderheid, haalden een ongekende 40 procent. ,,Een historische uitslag voor dit bedrijf'', aldus een van de andere criticasters, directeur Peter Paul de Vries van de Vereniging van Effectenbezitters. Van der Veer en Jacobs beloofden de tegenstemmers 'zeer serieus te nemen'.

Naast de reservekwestie kon ook de vertrekregeling van 1,58 miljoen euro voor Watts op veel kritiek rekenen. ,,Alleszins normaal onder de omstandigheden'', vond commissaris Loudon, maar veel aandeelhouders waren het daar niet mee eens. ,,Watts verdient geen beloning'', aldus De Vries. ,,In Amerika wordt je voor zoiets in handboeien afgevoerd.''

Naast deze kritiekpunten kwamen andere belangrijke zaken nauwelijks aan bod. Shell doet onderzoek naar de structuur van het bedrijf, want die is niet duidelijk genoeg met een Nederlandse en een Britse tak die verschillend opgezet zijn. ,,Belangrijke beslissing worden nu in informele commissies genomen'', aldus Raaijmakers. ,,De gebreken in de structuur hebben een gebakken-luchtcultuur in de hand gewerkt.'' In november moet een stuurgroep, met twee Nederlandse commissarissen, twee Britse collega's en Van der Veer, advies uitbrengen over een nieuwe organisatiestructuur.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden