Shell en Italiaanse energiereus Eni ruziën voor de rechter in Milaan

Het hoofdkantoor van olie- en gasconcern Eni in Milaan. Beeld AFP

Vandaag begon in Milaan een groot corruptieproces. Wat speelde er precies bij de overname van olieveld OPL 245 in Nigeria?

In Milaan is het corruptieproces tegen Shell en de Italiaanse oliemaatschappij Eni begonnen. Beide bedrijven hebben 1,3 miljard dollar betaald voor een olieveld in Nigeria. Maar een groot deel van de opbrengst is verduisterd. Vanwege de omvang van het bedrag en omdat (oud-)topmanagers van Shell en Eni terechtstaan, spreekt Global Witness van het grootste corruptieproces ooit. Met eigen onderzoek bracht deze niet-gouvernementele organisatie de zaak enkele jaren terug aan het rollen. Vandaag heeft de rechtbank de rechter benoemd, op 14 mei is de volgende zittingsdag. De verwachting is dat de zaak wel een jaar kan duren.

Wat is OPL 245?

Dat is de naam van het olieveld voor de Nigeriaanse kust waar ruim 9 miljard vaten ruwe olie liggen te wachten. Shell en de Italiaanse oliemaatschappij Eni bezitten sinds 2011 allebei de helft en betaalden daarvoor opgeteld 1,3 miljard dollar. Via een frauduleuze tussenpersoon belandde een groot deel daarvan bij hooggeplaatste functionarissen in Nigeria. Ook de toenmalige president Goodluck Jonathan zou zich flink hebben verrijkt.

Wie zijn er aangeklaagd?

Niet alleen de bedrijven Shell en Eni, maar ook individuen. Van het Italiaanse oliebedrijf zijn dat onder meer de huidige CEO Claudio Descalzi en zijn voorganger Paolo Scaroni, nu bestuurslid van voetbalclub AC Milan. Van Shell worden naast enkele hoge managers ook twee door Shell ingehuurde voormalige Britse spionnen aangeklaagd. De vroegere MI6-medewerkers werden door Shell als consultant oftewel ritselaars op locatie ingehuurd.

Op de rol staat ook de Nigeriaan Dan Etete, de spil in het dossier. In 1998 verkocht hij als minister van olie voor een klein bedrag olieveld OPL 245 aan het bedrijf Malabu. Daarvan was hijzelf in het geheim de eigenaar. Etete werd in 2007 in Frankrijk veroordeeld voor het witwassen van 10 miljoen dollar: hij had onder meer een Frans kasteeltje en een speedboot gekocht. Toch deden Shell en Eni zaken met hem.

Wat wist Shell?

Uit vorig jaar onthulde e-mails zou blijken dat de Shell-top wist dat er geld onder tafel belandde. De Shell-adviseurs die voor MI6 hadden gewerkt, schreven dat tientallen miljoenen dollars zouden worden gebruikt om mensen om te kopen en dat er ‘aanzienlijke inkomsten naar GLJ’ (Goodluck Jonathan) zouden stromen. Juridisch directeur Donny Ching van Shell zei vorig jaar dat het langdurige conflict over het olieveld niet zonder Etete’s bedrijf Malabu kon worden opgelost.

Hoe reageren Shell en Eni op de rechtszaak?

Shell heeft laten weten teleurgesteld te zijn over het besluit om tot vervolging over te gaan en zegt dat integriteit tot zijn kernwaarden behoort. “Voor omkoping of corruptie is in ons bedrijf geen plaats.”

Als het zo is dat het Nigeraanse Malabu onbehoorlijke betalingen heeft verricht, is dat zonder medeweten van Shell gebeurd, zei juridisch directeur Ching. Eni zegt alleen zaken te hebben gedaan met Shell en de Nigeriaanse overheid en ziet de zaak vol vertrouwen tegemoet.

Wordt alles in Milaan afgedaan?

Ook in Nederland kan het nog tot een zaak komen. De Fiod is samen met de Italiaanse politie op 17 februari 2016 het Shell-hoofdkantoor in Den Haag binnengevallen. Vanuit Nigeria loopt nog een rechtszaak tegen de zakenbank JP Morgan Chase. Die boekte honderden miljoenen over zonder vragen te stellen over de verdachte transacties in deze zaak. Nigeria eist 875 miljoen dollar terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden