Shell boort niet als enige bij Noordpool

Kulluk zonder lek vlotgetrokken

Het in Alaska gestrande olieboorschip van Shell, de Kulluk, is gisteren met succes vlotgetrokken. Het wordt naar de 48 kilometer verderop gelegen Kiliuda Bay gesleept. Bij de berging is geen lekkage ontstaan, wat de grote vrees was van milieu-organisaties. Aan boord zit 585.000 liter aan brandstof.

Shell liet de Kulluk uit de Beaufortzee in het Noordpoolgebied bij Alaska weghalen om te voorkomen dat het olieboorschip daar gedurende de Arctische winter zou vastvriezen. Tijdens een hevige storm vorige week maandagnacht zijn de sleepkabels gebroken. De Kulluk strandde op de rotsen van het eiland Sitkalidak.

Het losslaan van de Kulluk is voor veel milieu- en natuurorganisaties het bewijs dat alle booractiviteiten een groot risico vormen voor het qua flora en fauna kwetsbare gebied. Ondertussen zijn veel olie- en gasbedrijven aan het boren in het Arctisch gebied.

De noordelijke staten, waaronder de Verenigde Staten, Rusland, Noorwegen, Denemarken en in mindere mate Canada, verlenen op grote schaal vergunningen om te boren in hun Exclusieve Economische Zones (EEZ). Dit gebied beslaat 200 zeemijl (370 kilometer) uit de kust. Elk land heeft volledige zeggenschap over de grondstoffenwinning in zijn zone.

"BP boort al sinds de jaren zeventig in het Noordpoolgebied bij Alaska, in Prudhoe Bay en bij Kaparuk naar olie", zegt hoogleraar Louwrens Hacquebord van de Rijksuniversiteit Groningen en directeur van het Arctisch Centrum. "Shell boort alleen wat noordelijker dan BP. De Beaufortzee vriest dicht en Prudhoe Bay niet." Hij is dus verbaasd over alle commotie die de booractiviteiten van Shell teweegbrengen, omdat Shell niet de eerste en de enige is in het Arctisch gebied.

In de Barentszee boort het Noorse Statoil naar gas op basis van een Noorse vergunning. Het Amerikaanse ExxonMobil, dat in Nederland bekend is als Esso, boort met de Russische oliemaatschappij Rosneft boven Siberië in de Karazee, vlakbij Nova Zembla, naar olie. Rosneft heeft eenzelfde samenwerking met het Italiaanse staatsbedrijf Eni in dat deel van het Noordpoolgebied.

"In de EEZ is elk land vrij om te doen en te laten wat het wil", zegt Hacquebord. "Natuurlijk zijn er strenge regels voor het boren in zo'n gebied. Ook in Rusland, alleen daar is de handhaving van de regels een stuk minder. In de VS zijn ze daar erg streng op."

Verder hebben andere oliemaatschappijen al tal van concessies losgekregen van regeringen. Total, dat zegt niet naar olie te willen boren omdat dat te gevaarlijk is in het Noordpoolgebied, heeft wel verschillende vergunningen om daar naar gas te boren. Ook daar kan olie bij vrijkomen.

"Chevron boort al jaren vanuit het vasteland van Alaska onder een hoek in de zeebodem van het Noordpoolgebied", vult Coby van der Linde, oliewetenschapper van het instituut Clingendael, aan. De olieprijs per vat bepaalt volgens haar of oliemaatschappijen het aantrekkelijk vinden om te boren in dit onherbergzame gebied. Nu er op termijn een tekort aan olie dreigt en de prijs hoog is, is het Arctische gebied aantrekkelijk. "De olieconcerns onderzoeken daar al vele jaren de bodem. Ze weten wat erin zit en willen op een gegeven moment hun investeringen eruit halen", zegt Van der Linde. Ze verwacht dat in 2020 of 2025 de oliedollars gaan stromen voor Shell en de anderen.

Hacquebord van Arctisch Centrum is bezorgd over de Noordpool zelf. Alle vijf de aangrenzende staten claimen de pool in mindere of meerdere mate vanwege grondstoffen als olie en gas. Hij vindt dat er een internationaal verdrag moet komen over het gebruik van de Noordpool.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden