Levenslessen

Sharon Gesthuizen: ‘Er is niet zoveel om bang voor te zijn’

Sharon Gesthuizen: "Niet alles is zo leuk als het eruitziet, maar andersom werkt het ook zo: een beklagenswaardig iemand kan toch heel gelukkig zijn." Beeld Merlijn Doomernik

In de interviewserie Levenslessen delen bekende en onbekende Nederlanders wat ze in hun leven geleerd hebben. Sharon Gesthuizen (41) voerde felle oppositie in de Tweede Kamer voor de SP en ondanks het feit dat vindt dat er te weinig vrouwen in de Kamer zitten, vertrok ze toch. Haar openhartige boek, onder meer over haar Haagse jaren, verschijnt komende week.

Les 1: Verwaarloos je creatieve kant niet

“Ik wilde vroeger graag piano leren spelen, maar dat kon niet omdat we daar thuis niet genoeg geld voor hadden. Later, toen ik volwassen was, ben ik het alsnog gaan leren en ik weet nog dat mijn pianoleraar zei: ‘Ga door en laat het nooit los. Want als je het loslaat, gaat het mis.’ En inderdaad: toen ik een jaar in de Tweede Kamer zat, kreeg ik een burn-out. Dat kwam natuurlijk niet alleen doordat ik geen piano meer speelde, maar wel doordat ik alleen maar werkte en niet meer creatief was.

Er is altijd veel meer werk dan je aankunt. Ik merk het nu ik geen Kamerlid meer ben ook weer: ik moet keuzes maken en kan niet overal ja tegen zeggen. De verleiding is groot om dan tóch nog even dat ene klusje erbij te doen en voordat je het weet zit je ’s avonds op de bank met niet één of twee, maar met vijfentwintig dingen in je hoofd. En ben je niet alleen tijdens het boodschappen doen aan het bellen voor je werk, maar ook tijdens het koken. Reserveer je geen tijd meer voor je hobby’s, dan ga je te ver: dan snoep je steeds meer af van de tijd die je over hebt om creatief te zijn. Wat ik het liefste doe, is beeldhouwen. En daar moet ik tijd voor maken: ik moet naar mijn atelier, ik moet me omkleden, ik word vies, ik moet daarna kunnen douchen en me weer omkleden - idealiter ben ik een hele dag bezig. En als ik dat maar één keer in de maand kan doen, is dat eigenlijk te weinig: wanneer ik iets maak, raakt mijn hoofd weer in balans. Wat ik het ergste vond tijdens mijn burn-out, is dat ik bang was dat ik geen tijd meer zou krijgen. Dat ik gek zou worden of dood zou gaan en niet meer de beelden zou kunnen maken die ik graag had willen maken. En dat ik zo niets van mezelf had kunnen achterlaten.”

Les 2: Laat je niet leiden door angst

“Als kind was ik voor alles bang. Totdat ik op mijn vijftiende dacht: zo kan ik gewoon niet leven, ik moet het juist leuk gaan vinden om die angst te overwinnen. Daardoor ben ik veel dingen gaan doen waarvan andere mensen zeiden dat ik ze beter niet kon doen. Liften, alleen op reis gaan naar Indonesië, India, Iran. Er is gewoon niet zo veel om bang voor te zijn. Veel situaties waar mensen bang voor zijn, zijn feitelijk niet echt bedreigend. Bedreigend is een boos iemand met een mes tegenover je, maar niet een leidinggevende die veel te zeggen heeft en niet van tegenspraak gediend is.

Toen ik me in 2015 kandidaat stelde voor het voorzitterschap van de SP, was dat natuurlijk een spannende stap omdat er al lang een beslissing was genomen over wie Jan Marijnissen moest opvolgen, en mijn kandidatuur niet met open armen werd ontvangen. Ik had graag de stap gemaakt om na negen jaar in de Kamer partijvoorzitter te worden. En toen dat niet doorging, kon ik rustig beslissen of ik als Kamerlid nog vier jaar door wilde. Maar ik zag mezelf niet nog eens vier jaar op dezelfde manier oppositie voeren - hoe jammer het ook is dat er in de politiek te weinig vrouwen op voorname posities zitten.”

Sharon Gesthuizen Beeld Merlijn Doomernik

Les 3: Het is een mannenwereld

“Ik zie zo veel om me heen dat mensen, ook vrouwen, kritischer zijn richting vrouwen: er wordt minder goed naar ze geluisterd en ze worden sneller onderschat dan mannen. Vooral in de Kamer vond ik het confronterend om te merken dat het moeilijker is om serieus genomen te worden en al gauw gezien te worden als ‘een meisje’. Iedereen heeft wel eens meegemaakt dat als je in een vergadering of op een bijeenkomst iets zegt dat niet gehoord of genegeerd wordt, en vervolgens iemand anders datzelfde punt nog een keer gaat maken. Ik denk dat dit gemiddeld genomen vaker gebeurt bij vrouwen. Tegenwoordig zeg ik: ‘Sorry, maar dit is toch precies wat ik net zei?’

Ook het feit dat bij de laatste verkiezingen de enorme groei van Marianne Thieme’s Partij voor de Dieren zo weinig aandacht heeft gekregen, vind ik belachelijk. In ons hoofd hebben we nog vaak het idee dat het prototype van een leider een man moet zijn, waardoor we te snel denken dat een vrouw het wel niet zal kunnen. Strontvervelend vind ik dat.”

Les 4: Geniet van je geliefden

“Doordat ik mijn hele zwangerschap moest overgeven, zelfs tijdens de bevalling, was het een heel heftige tijd: ik was mentaal en fysiek gesloopt. En dan krijg je een kindje en daar wil je natuurlijk van genieten. Dat lukte vaak maar moeilijk, ik was - toen zeker - enorm perfectionistisch. Ik wilde altijd alles goed doen en hoe ik het ook deed: ik was nooit tevreden. Ik keek continu door een ‘wat moet er anders’-bril. Terwijl het beter is als je juist ook af en toe door een ‘het is zoals het is en ik geniet daarvan’-bril kijkt. Dat kon ik helemaal niet en dat heb ik pas na mijn vijfendertigste geleerd - heel laat dus. Ik weet nog wanneer: ik was net gescheiden en zat met mijn dochter in de trein. Ze was moe en ik liet haar lekker op mijn benen liggen en vervolgens viel ze in slaap. Bij mij kan ze dus rust vinden dacht ik toen, en voor het eerst voelde ik: zo is het goed.”

Les 5: Alle mensen hebben problemen

“Soms vond ik het ingewikkeld om alleenstaande moeder te zijn. Vooral op vakantie is dat confronterend: je ziet zoveel mensen die wel een relatie of compleet gezin hebben en dat niet uit hun handen hebben laten vallen. Tot we in Zwitserland op de speelweide van een zwembad lagen, en ik me ineens realiseerde: wat stom dat ik nu de hele tijd denk ‘waarom zijn we maar met z’n tweetjes’ en het voelt alsof ik het niet voor mekaar heb, terwijl we het wel leuk hebben samen.

Toen ging ik eens wat beter kijken naar alle mensen om ons heen op die speelweide, en ik realiseerde ik me dat die mensen ook een gelukkige en ongelukkige kant hebben. Je ziet alleen de buitenkant. Ik weet nog dat ik tijdens de reizen die ik voor de Kamer maakte ambassadeurechtparen ontmoette en dan vaak dacht: wat een leuk leven. De hele dag bezig zijn met interessante ontwikkelingen, elke vier jaar in een andere stad wonen, kinderen op een internationale school - en een jaar later bleken ze uit elkaar te zijn omdat een van de twee voortdurend vreemdging. Niet alles is zo leuk als het eruitziet, maar andersom werkt het ook zo: een beklagenswaardig iemand kan toch heel gelukkig zijn.”

Les 6: Motiveer je mensen

“In de Kamer had ik mensen onder mij werken en merkte ik hoe belangrijk het is om ze te motiveren en positief te bejegenen - wat vast niet wil zeggen dat ze me nooit eens een lastige, veeleisende troela hebben gevonden. Als je samenwerkt met mensen, is het belangrijk dat je je in hen kunt verplaatsen. En dat je beseft: stel dat dit nu tegen mij gezegd wordt?

Waarom zijn Nederlanders zo grof geworden? Ik denk daar veel over na. Soms denk ik dat we te veel opkijken tegen mensen die anderen op een grove manier te kakken zetten, zoals vaak in het Nederlandse cabaret gebeurt, door sommige columnisten en zeker ook in de politiek. Aan de ene kant is dat misschien een afspiegeling van de maatschappij, aan de andere kant denk ik dat we dat keiharde afzeiken van hen hebben overgenomen. In een veilige omgeving is met cynische, harde grappen natuurlijk niets mis: ik maak ze zelf ook graag, en ik kan zelf ook wel wat hebben.

Mijn vriend is VVD’er. Laatst zei ik toen hij in de keuken de koffie over twee kopjes aan het verdelen was: ‘Wat ben jij nou aan het doen? Ben je eerlijk aan het delen? Maar dat kun jij toch helemaal niet, lieverd?’ Het verbaast me dat veel mensen denken dat een relatie met iemand van een andere partij niet kan werken, of een relatie van een christen met een niet-gelovige of een moslim. Ik vind dat ouderwets. Een relatie gaat over meer dan je levensovertuiging of politieke opvattingen. Wij zijn beiden natuurlijk erg geïnteresseerd in politiek. Maar we weten ook: als we na een zware week op vrijdagavond iets leuks willen doen, dan moeten we niet eerst gaan discussiëren over de opvang van vluchtelingen. Dat komt de dag daarna wel weer.”

Les 7: Koester elke dag de vrede in ons land

“In mijn jeugd heb ik geleerd dat de Tweede Wereldoorlog vooral ging over wie er goed was en wie slecht. Ik denk dat we het onszelf jarenlang te makkelijk hebben gemaakt door te denken: het kwaad is overwonnen. Terwijl de ingrediënten voor een oorlog natuurlijk altijd in een samenleving aanwezig zijn: uitsluiting, machtsmisbruik, antidemocratische sentimenten en onvrede onder grote groepen mensen. Ik weet dat vooral in de hoek waar ik vandaan kom een heroïsch gevoel bestaat bij het idee van een revolutie, terwijl dat toch ook gewoon een koelbloedige oorlog is. Het idee dat arme mensen beter in staat zijn om te delen als ze de macht krijgen, is niet waar. Je kunt beter zorgen voor een grote middenklasse die is begaan met het lot van de zwakkeren, in plaats van te zeggen: ‘die lui aan de top doen het verkeerd en moeten zo snel mogelijk vervangen worden door anderen’.

We staan in Nederland te weinig stil bij het feit dat het hier relatief veilig is en we in een weinig corrupte democratische rechtsstaat leven. Je weet hier vrijwel zeker dat als je ’s avonds in bed stapt en je trekt je dekbed over je heen, jouw huis de volgende ochtend nog steeds van jou is en je in veiligheid naar de bakker kunt lopen. Doordat ik veel heb gereisd en ook vluchtelingenkampen heb bezocht, ben ik me bewuster van mijn rijkdom. Ooit heb ik met twee collega’s een nachtje in de Amsterdamse Vluchtkerk geslapen, sommige mensen deden daar schamper over, maar het was zo heftig: je ligt er met zoveel mensen tegelijk, het licht gaat elke keer aan en uit, er is gedoe. Stel je voor dat je daar maandenlang zou moeten slapen? De avond erna dacht ik: wat fijn dat ik dadelijk mijn eigen bed in kan stappen. En tegelijkertijd schaamde ik me voor die gedachte.”

Sharon Gesthuizen

Sharon Gesthuizen (Nijmegen, 1976) studeerde een paar jaar Engelse taal- en letterkunde en Nederlands recht en volgde de kunstacademie in Arnhem. In 2006 werd ze gemeenteraadslid in Haarlem voor de SP en daarna was ze ruim tien jaar Kamerlid. Ze hield zich bezig met economische zaken, justitie en asiel- en immigratiebeleid. Sinds februari is ze voorzitter van de Branchevereniging Maatschappelijke Kinderopvang en van AFNL-NOA, een ondernemersvereniging in de bouw. Ook heeft ze weer een eigen bedrijf. Op 5 september verschijnt haar boek ‘Schoonheid macht liefde’ (€ 19,99, uitgeverij De Geus).

Reageren?
Heeft u ook een geliefde met een geheel andere politieke voorkeur dan de uwe, en gaat dat altijd goed? Mailt u naar tijdpost@trouw.nl in max. 120 wrd (met naam en woonplaats).

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden