Shakespeare kon naar Zundert en The Globe moest mee

Wapperde de vlag boven Shake speare's Globe Theatre, dan wist je dat er die avond een voorstelling was en hoefde je dus niet vergeefs de Theems over te peddelen. Vanaf de City-oever kon je ook al zien wat voor toneelstuk gespeeld zou worden: een rode vlag kondigde een koningsdrama aan, zwart stond voor een tragedie en wit gewapper betekende steevast komedie.

In het Brabantse grensdorp Zundert wappert een geelblauwe wimpel. Je kunt er de kleuren van het gemeentewapen in lezen, maar ook de bonte verscheidenheid van Shakespeare-voorstellingen en -optredens die onder de vlag 'Shakespearement' tot begin juli in een voormalig rosarium plaatsvinden. Ook in Zundert is de wimpel het hoogste puntje van het vijfhoekige Globe-theater-hoefijzer. Op een grasveld achter het theater deint een heel vlaggenveld in de wind. Geschilderd door Zundertse scholieren en even listig als elegant gerangschikt door beeldend kunstenaar Antoon Versteegde. Hij plantte zijn 450 Shakespeare-vaandels niet, maar hing ze met mast en al iets boven de grond. Keien als contragewichten doen de masten simultaan in alle windrichtingen deinen. Zet de ogen even op een kiertje, en je begrijpt Macbeths paniek toen hij -voorzegd- het Woud van Birnam aldus op zich af zag wandelen.

Via Londen belandde de Schot Macbeth in Zundert, tevens de geboorteplaats van Vincent van Gogh. Voor Het Zunderts Toneel had regisseur Koen Schyvens al Shakespeare's 'Midzomernacht', 'Driekoningen' en 'De storm' geënsceneerd toen hij voorstelde dat Zundert nu maar eens een onomwonden Shakespeare-festival moest organiseren. Hij las in de krant dat de replica van het Londense Globe Theatre was geopend, en besefte als bij bliksemschicht dat ook Zundert een wereldtheater behoefde. Na een aanvankelijke afhouding ('Shakespeare is veel te moeilijk voor ons!') toog een Zundertse delegatie naar Londen. Tijdens de rondleiding in The Globe (1599-1613) scheidden zich twee kampen: de artistiek geïnteresseerden luisterden naar Shakespeare-anekdotes, de Zundertse bouwkundigen liepen van gids & groep weg, haalden meetrolletjes tevoorschijn en begonnen het theater van piste tot nok op te meten.

Ter plekke aan de Theemsoever waren beide kampen het binnen tien minuten eens: Shakespeare kon naar Zundert komen en The Globe moest mee. Dankzij het jaarlijkse dahliacorso heeft Zundert ervaring met het bouwen van etageshoge praalwagens, dus zou een uit steigermateriaal opgetrokken en met wit krimpfolie omspannen theater met drie overdekte ringen voor 300 zitplaatsen en een arena voor 100 staanplaatsen ook wel lukken.

Artistiek leider Schyvens zocht en vond, soms tot z'n 'eigen grote verbazing' subsidiegevers, kreeg vrijwillig hulp van bouwkundigen, kon een tribune huren in plaats van kopen. Toen hij zelfs 'landelijk geld' kreeg ('buiten Brabant kent niemand ons toch?') weerklonk een vreugdekreet 'van Tilburg tot Bergen op Zoom'. Hij nodigde professionele theatergezelschappen uit, die niet bleken te kunnen of te willen. Het RO theater had de 'Midzomernacht' niet meer in de programmering staan, het Zuidelijke Toneel kon niet opnieuw met hun 'Romeo en Julia' komen. Zijn jullie amateurs of professionals?, kreeg hij te horen. Voor Schyvens is dat geen vraag: hij regisseert en ensceneert begroepsmatig. 'Is het theater niet te verduisteren? Nee, nou dan komen we niet.'

Andersom moest Schyvens een kindervoorstelling afhouden omdat die niet uit Zundert maar uit Twente kwam. De plaatselijke schildersclub portretteerde op eigen houtje als Oberon, Cleopatra, King Lear of een Macbeth-heks vermomde modellen, en wilde die 25 schilderijen ook prompt en pontificaal geëxposeerd zien. Schyvens zei dat hij geen verstand van beeldende kunst had, maar dat er toch ook geen huisvlijt in het 'Shakespearement' moest opdoemen, ook al had een moeder van een kind dat in een voorstelling meespeelt het Shakespeare-doek geschilderd. Ondertussen liet hij T-shirts vervaardigen met de tekst 'An old world wondered: is Shakespeare from Zundert?'.

Desondanks lukte het Schyvens een uitwaaierende programmering voor zeven weekeinden te maken. Jeugdtheater, familie-opera, mimespelers, openluchtbioscoop (de bezoekers van de film 'Shakespeare in love' zitten dan in een meervoudig Droste-effect, aangezien het Globe Theatre in die film zelf ook meespeelt), sonnettenmarathon, variété naar 'King Lear', midzomernachtsfeest, de feeks op z'n Haags getemd, Hamlet in vijf minuten, muzikale optredens van Willy & The Speare shakers en een gezamenlijke Shakespeare-hymne door de plaatselijke fanfare Nut en Vermaak met de naburige harmonie St. Martinus.

Met zijn Zunderts Toneel doet Schyvens zelf 'Romeo & Julia - de laatste zomer'. Bij de rolverdeling ging even een flinke schok door het gezelschap, aangezien hij per se een jonge cast verlangde. ,,'Romeo en Julia' gaat wat mij betreft niet over een conflict tussen twee families, maar over een generatieconflict. Niemand weet waarom dat eeuwenoude conflict er is, maar de jonge generatie is het zat. Verkleind diende zich dat tijdens de repetities ook aan: toen de jonge gasten zagen dat ze even drie kwartier geen tekst hadden, gingen ze in een bijgebouw pijltjes gooien. En andersom ergerden de jonge spelers zich als oudere acteurs hun tekst niet kenden. Maar er bloeiden ook verliefdheden tussen de toneelspelers op.''

Schyvens' grootste trots is de arena zelf, waarmee hij de 'authentieke' Globe-replica bovendien duchtig verslaat. Bij de Londense opgravingen in de jaren tachtig doken overal hazelnootschillen op. Al gauw bleek dat het Shakespeare-publiek zich niet suf aan hazelnoten at, maar dat die er lagen vanwege de drassige Theemsoever. Een in Zundert wonende medewerker van een chocoladefabriek wist via Turkije in Spanje een handelaar in hazelnoten te vinden. Waarop Zundertse vrachtwagens naar Spanje trokken om met 6000 kilo hazelnootschillen terug te komen. ,,Ik ben er onwaarschijnlijk blij mee. Bij het noodweer dat we onlangs hadden, bleek al hoe effectief het is. Het is niet alleen een mooi oplichtend tapijt dat 's avonds de zonnewarmte nog vasthoudt en bij regen zompigheid weert, maar ook theatraal trefzeker. Als Paris tijdens 'Romeo en Julia' zwijgend over de schillen loopt, hóór je dat er gevaar dreigt. In de Londense Globe ligt beton op de vloer. Tsja.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden