Shakespeare in Diever geeft energie

Het Shakespearetheater in de Drentse bossen. Hier worden al sinds 1946 door de toneelvereniging Diever voorstellingen gegeven. (FOTO KOEN TIMMERMAN) Beeld
Het Shakespearetheater in de Drentse bossen. Hier worden al sinds 1946 door de toneelvereniging Diever voorstellingen gegeven. (FOTO KOEN TIMMERMAN)

In Shakespearedorp Diever gaat morgen ’Much Ado About Nothing’ in première. Het familiegevoel is heilig bij deze amateurspelers, verstek laten gaan is er niet bij.

Ellis Ellenbroek

Toen Wim Smits besloot in de buurt van Diever een huis te laten bouwen, was hij glad vergeten dat hij als jongen toneel had gespeeld. Rijdend door de straten van het Drentse dorp dat beroemd is van zijn Shakespearetheater, kwamen de herinneringen weer boven. „Ik zie die eikenbomen, de beklinkerde wegen, het waren net de straten uit mijn jeugd in Haren.” De gedachtensprong naar de toneelvereniging van Diever was maar een kleintje. „In één keer denk ik: Hé, ze hebben hier toch dat Shakespearetoneel, ik wil weer toneelspelen!”

In 1999 stond de nu 61-jarige gepensioneerde accountmanager voor het eerst op de planken in het bostheater, en daarna ieder jaar.

Als morgen ’Much Ado About Nothing’ in première gaat is Smits weer van de partij. In het blijspel, over de lotgevallen van de stelletjes Benedick en Beatrice en Claudio en Hero, speelt hij gouverneur Leonato, Hero’s vader. Voor de verandering een serieuze rol. Doorgaans wordt de gezette Smits getypcast als nar. „Ik heb altijd wel graag een serieuzere rol gewild. Zo’n komische rol gaat aan je kont hangen.”

Mijke van Rijn (22) en Tim van der Molen (14) horen tot de jongere Shakespearegarde. Aan de lunch met zijn medespelers vertelt Van der Molen, die in Diever woont, dat hij in 2005 voor het eerst naar een voorstelling zou gaan. Maar tot zijn ergernis waren zijn ouders te laat met kaartjes bestellen. Het jaar daarop – toen gevierd werd dat het Shakespearetheater 60 jaar geleden werd opgericht door huisarts Broekema – raakte hij gegrepen.

Via het jeugdtoneel kreeg Tim in 2008 een rol in het officiële zomerstuk. Hij viel in een zwart gat, toen de repetities in de zomer vier weken stil lagen. „Ik vond dat echt jammer, ik had niet veel te doen verder.” Dit jaar heeft hij een afwasbaantje en is het zwarte gat minder erg.

De dokter Broekema van nu heet Jack Nieborg. Nieborg regisseert en maakt de vertaling. Elk jaar in januari is er een open auditie, maar stiekem schrijft Nieborg de vertalingen op de lijven van spelers die hij al kent. Hij zegt zelf: „En als ik geen Romeo en Julia heb, programmeer ik dat niet”. Voor de rol van Beatrice had hij direct al Mijke van Rijn op het oog. Van Rijn – ook afkomstig van het Diever jeugdtoneel – speelt sinds 2003 mee in het zomerstuk. In principe doet ze om het jaar mee. Drie keer per week van woonplaats Groningen naar Diever voor een repetitie is best zwaar. Toch lukte het Nieborg Van Rijn dit jaar te strikken. „Hij stelde voor dat ik ook de choreografie zou maken voor een gemaskerd bal dat in het stuk voorkomt. Daar krijg ik studiepunten voor.”

Binnenkort verhuist ze naar Nijmegen. Mijke gaat op de Willem Nijholt Academie een musicalopleiding doen. Ook Tim wil door. De vmbo-leerling zit in Groningen al op de vooropleiding voor de theaterschool. In ’Much Ado About Nothing’ heeft hij een bescheiden rol. Dat komt doodat hij maar de helft van de voorstellingen mee kan doen. „Ik ga helaas met vakantie. Mijn vader werkt in ploegendienst en heeft een bepaald vakantierooster. Alleen thuis blijven mag ik nog niet. Mijn vader gaat volgend jaar wel proberen zijn rooster op mij af te stemmen.”

Over hoofdrollen praten de spelers niet. Smits: „Hoofdrollen klinkt zo hiërarchisch. Wij noemen het een dragende rol. Dat geeft de verantwoordelijkheid aan. Wat niet wil zeggen dat iemand met een minder dragende rol geen verantwoordelijkheid draagt.” Het klinkt als taal van een moderne voetballer die het niet meer waagt een mooie actie voor zichzelf op te eisen. Ook in Diever is het collectief heilig. Smits legt uit waarom de spelers er goed aan doen het familiegevoel te koesteren: „Wij moeten blindelings op elkaar kunnen vertrouwen. Alleen zo kun je opgaan in je rol. Uit je dak gaan, gek doen, gevoelig doen, zonder dat een ander zegt: Kijk die eens raar doen.”

Mijke van Rijn: „Met alleen hoofdrollen heb je geen stuk.” Haar ouders zitten ondertussen ook bij de Dieverfamilie die gaat van elf tot tachtig jaar. Vader Van Rijn speelt gitaar in de crew, haar moeder is figurant. „Vorig jaar waren ze voor Macbeth nog op zoek naar heksen. Ik zei: Goh mam, probeer het gewoon.”

Toen de koningin onaangekondigd kwam. Toen het decor zo schots en scheef was dat enkele toeschouwers er onwel door werden. Toen Wim in een bak met water viel. Regenbuien die om onverklaarbare redenen meestal óver Diever heen trekken. Vrolijke verhalen vliegen over de lunchtafel. Diever geeft energie. Verstek laten gaan als je je niet lekker voelt is er eigenlijk niet bij. Geheel in de geest van de oude dokter Broekema, die voor gammele spelers steevast wel een pilletje had. Mijke herinnert zich een speler met een kotsbak achter de coulissen.

Voor Wim Smits was 2004 een rampjaar. Zijn vrouw overleed in april. Bewust had hij al een kleiner rolletje in ’Timon van Athene’. Maar ook dat viel hem zwaar. „’s Ochtends stond ik op: Gatsie, weer een voorstelling vanavond. Ik vroeg me af of ik er die dag niet onderuit kon. Maar het zou verraad zijn aan de club. En het gekkeals ik weer in de schmink zat, werkte dat als haarlemmerolie.”

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden