Sfeervolle en nostalgische spionagefilm

Tinker Tailor Soldier Spy
Regie: Tomas Alfredson. Met Gary Oldman, Tom Hardy, Colin Firth. In 29 bioscopen.

George Smiley heeft zijn bril niet mee, zijn kin niet, zijn leeftijd niet en ook niet zijn beige jas; een man als een muis, maar toch ook een man als een muur. De eerste tien minuten in de film zien we hem alleen maar toekijken, hij zegt niks.

Het is bepaald indrukwekkend hoe acteur Gary Oldman van deze man zonder enige opzienbarende eigenschappen toch zo'n geheimzinnige kracht kan laten uitgaan. Oldman heeft in zijn carrière veel flamboyante slechteriken gespeeld, psychopaten en geweldenaars, maar van spion George Smiley maakt hij iets anders: een zwijgzame, bedachtzame man; hard, maar wie weet ook kwetsbaar.

Met zijn rol in 'Tinker Tailor Soldier Spy' treedt Oldman in de voetsporen van de legendarische Sir Alec Guiness die het personage uit het boek van John Le Carré eind jaren zeventig in de Engelse tv-serie speelde. De kleurloze Smiley werd een van Guinness meest geroemde rollen. De plot in de film heeft misschien daarom ook nu nog wat bekends ook als boek en serie je eerder zijn ontgaan.

De Engelse spion George Smiley krijgt in 1973, op het hoogtepunt van de Koude Oorlog, in het geheim van de staatssecretaris de opdracht op zoek te gaan naar een mol in de Britse Geheime Dienst die informatie doorspeelt aan de Russen. Een agent die op zoek was naar deze mol is neergeschoten in Hongarije. De baas zelf, Control (John Hurt), treedt daarop terug en sterft alleen in een morsig ziekenhuis.

Regisseur Alfredson was met 'Let the right one in' verantwoordelijk voor de gevoeligste vampierfilm ooit, en weet nu ook van dit klassieke Koude Oorlog-spionageverhaal een fijnbesnaarde oefening in eenzaamheid en achterdocht te maken. Vijf mannen waren betrokken bij de actie rond de agent in Hongarije en alle vijf zijn ze nu verdacht, inclusief Smiley zelf. De regisseur dompelt het gluren, speuren en afluisteren verlekkerd in de melancholiek stemmende muziek - zelfs de Ierse Dana komt voorbij - en het bleke decor van de jaren zeventig: geweven behang, bandrecorders, dossiers, stencilmachine. Als een schriftenfetisjist in een kantoorboekhandel, zo neemt hij de tijd voor die entourage.

Gary Oldman draagt de film en houdt het spannend. Toch heb je wanneer de mol ontmaskerd wordt het wat onbevredigende gevoel dat het even goed een van die andere vier had kunnen zijn; echt mee puzzelen is er niet bij, daarvoor blijft de intrige te veel verborgen achter die witte wintergezichten.

Het draait in deze nostalgische 'Tinker Tailor Soldier Spy' om de sfeer en om het tijdsbeeld, om wantrouwen en verraad tussen oudere mannen in pakken die de macht (en hun vrouwen) aan het verliezen zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden