Sfeertekeningen van Claire Denis (1)

In het Louis Hartlooper-complex in Utrecht heeft exploitant Jos Stelling een fraaie fotogalerij ingericht van vijftig filmauteurs. Acht en veertig mannen en twee vrouwen. Hij had Jane Campion en Sofia Coppola er nog net tussen kunnen proppen, zo zei Stelling tijdens het afgelopen Nederlands Filmfestival, 'maar films maken bleek echt een mannending'.

Inderdaad, de kloof is groot. Toch zijn er wel meer dan twee vrouwen te vinden die beantwoorden aan Stellings criteria voor het filmauteurschap: filmmakers die een authentieke, herkenbare filmische wereld scheppen. Sally Potter, Lucrecia Martel (zie recensie 'La Nina Santa'), Catherine Breillat, Nanouk Leopold zijn meer of minder bekende namen van nu. En Claire Denis.

Deze 57-jarige Franse regisseuse is een goed voorbeeld van een filmmaakster die al bijna twintig jaar bouwt aan een oorspronkelijk en spraakmakend oeuvre maar wier naam toch maar niet erg gevestigd wil raken. In 1988 debuteerde ze met het semi-autobiografische 'Chocolat', het portret van een Frans meisje in koloniaal Afrika, en sindsdien maakte ze acht lange speelfilms, vijf korte films en drie documentaires.

In een retrospectief vertoont het Filmmuseum in Amsterdam de komende drie weken dertien van haar films. Bovendien wordt Denis' laatste speelfilm 'L'intrus' in de bioscoop uitgebracht.

Dat Claire Denis alleen in kleine kring bekend is, heeft uiteraard ook met haar werk te maken. Het zijn sensuele, intieme, raadselachtige films; belevenissen die zich niet gemakkelijk laten uitleggen. Hoewel veel van haar films berusten op bestaande werken, sommige zelfs op ware gebeurtenissen, is ze niet uit op verklaringen. Ze zwerft (met vaste cameravrouw Agnès Godard) vooral om de feiten heen, eigenlijk. Haar derde film bijvoorbeeld, 'J'ai pas sommeil' (1994), inspireerde ze op de zaak van de op bejaarde vrouwen jagende seriemoordenaar die Parijs in de jaren tachtig in zijn ban hield.

Het werd een portret van drie immigranten in metropool Parijs. Een Litouwse jonge vrouw die net is gearriveerd. Een violist uit Martinique die heel graag terug wil. Diens homseksuele broer die danst in een nachtclub. De drie levens raken elkaar in schoonheid (altijd fraaie acteurs in een film van Denis) en in isolement, verder niet. Ze roken, ze staren, ze spreken amper. We slaan ze gade van een afstandje.

De dialogen tellen niet in een film van Denis. Soms is er een oneliner die in de lucht blijft hangen. 'Mensen zijn beesten', zegt een politie-agent in het voorbijgaan. 'Ik ben een makkelijke jongen', verklaart de moordenaar. 'Hij is een vreemde voor mij', zegt zijn broer tegen de agent. 'Even vreemd als U.'

Claire Denis maakt sfeertekeningen, erotisch maar afstandelijk; onheilspellend ook. Haar laatste en tot op heden meest droomachtige film 'L'intrus' schreef ze speciaal voor de oudere Franse acteur Michel Subor. Hij speelt een man die naar Azië reist om een harttransplantatie te ondergaan. Hij is geen aardige man, deze man zonder hart; je blijft hem wantrouwen. Subor moest van Denis ter inspiratie naar de 'American Records' van wijlen Johnny Cash luisteren. Die aangrijpende overgave aan de naderende dood schuilt in deze film, maar het zou geen echte Denis-film zijn als niet ook de angst erin zou schuilen. Niet alleen fluweel, ook bloed.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden