Sfeer tussen justitie en pers is verslechterd

Twee journalisten van De Telegraaf kregen geheime stukken toegespeeld. Justitie wil weten van wie. Zij zwijgen en worden daarom sinds maandag gegijzeld.

Op 31 oktober was voorzitter Harm Brouwer van het College van Procureurs-generaal te gast bij het Genootschap van Hoofdredacteuren.

Brouwer zei daar: „De ervaring leert dat het weinig zin heeft een journalist als getuige op te roepen om een bron te achterhalen. Men krijgt veel gekrakeel, maar wordt geen steek wijzer, omdat de journalist in het algemeen zijn mond zal houden.”

De onafhankelijke rechter-commissaris J. van Steen bij de rechtbank in Den Haag ziet daarentegen nog kansen om journalisten over hun bronnen aan de praat te krijgen. Maandag gelastte hij de gijzeling van de journalisten Bart Mos en Joost de Haas van De Telegraaf.

Zij weigeren de bron te onthullen die hen, met stempel ’staatsgeheim’, dossiers gaf van de inlichtingendienst BVD, nu de AIVD. De overweging van Van Steen is dat de waarheidsvinding hier belangrijker is dan het verschoningsrecht. Dit hoewel hij onderkent dat ’journalisten in beginsel op vragen, die mogelijk tot gevolg hebben dat de identiteit van hun bron bekend wordt, geen antwoord hoeven geven’.

In de dossiers staat informatie over topcrimineel Mink K., die voor corrupte justitie- en politieambtenaren miljoenen zou hebben gereserveerd. Een oud-medewerker van de BVD, die met de dossiers aan de haal zou zijn gegaan, ontkent dat hij de vertrouwelijke informatie heeft gelekt. Van Mos en De Haas wil de rechter-commissaris nu de waarheid. Aan de raadkamer van de rechtbank in Den Haag is het vandaag om te beoordelen of het teleurgestelde duo gegijzeld blijft.

De hoofdredactie van De Telegraaf is woedend en mag rekenen op bijval van de journalistenvakbond NVJ en het Genootschap van Hoofdredacteuren. Thomas Bruning, secretaris van de NVJ: „Het is voor de journalistiek van levensbelang om de identiteit van haar bronnen geheim te kunnen houden. Als hieraan wordt getoornd, is dat een directe aanval op de persvrijheid. In gevoelige zaken zullen mensen minder snel of niet meer naar de pers stappen. Wij denken dat de rechter-commissaris te lichtzinnig te werk is gegaan.”

De NVJ meent dat de gijzeling van Mos en De Haas niet op zichzelf staat. De sfeer tussen justitie en pers is verslechterd, na een periode van betrekkelijke rust. Dat is opmerkelijk, waar de relatie tussen Openbaar Ministerie en pers in ieder geval aan helderheid heeft gewonnen sinds de benoeming van topman Brouwer en meer toegankelijke hoofdofficieren als Korvinus in Rotterdam.

Mos zei hierover twee weken geleden tegen KlokkenluiderOnline: „Saillant is dat het Openbaar Ministerie ons best verschoningsrecht wil gunnen, maar de rechter-commissaris gaat hier niet in mee. Hij heeft aangegeven dat de rechtsorde door onze publicaties dermate is geschokt dat van verschoningsrecht geen sprake kan zijn.”

Niet langer de officier van justitie, maar in zijn plaats de rechter-commissaris als open zenuw voor de media. NVJ-secretaris Bruning: „Het maakt verschil als het om levensbedreigende situaties gaat, zoals bij terroristische acties. Dat is hier niet aan de orde. De rechtbank lijkt steeds makkelijker naar dit zware middel te grijpen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden