Sexappeal was Duits wapen

Wehrmacht-soldaten gaan in 1940 met Nederlandse meisjes op de foto, om thuis te laten zien dat ze het naar hun zin hadden. Beeld Collectie Rijksmuseum

Duitse Wehrmacht-soldaten maakten na de inval in mei 1940 de nodige erotische gevoelens los bij jonge Nederlandse vrouwen. Volgens historicus Laura Fahnenbruck brachten de militairen met hun sexappeal nieuwe seksuele omgangsvormen in Nederland. De Duitse bezetters moedigden hun mannen ook aan om relaties aan te gaan met Nederlandse vrouwen.

Fahnenbruck (Uelzen, 1979) onderzocht voor haar promotie deze week de alledaagse seksualiteit van de Wehrmacht-soldaat in de bezettingsjaren. Zij ontdekte dat de soldaten brochures meekregen waarin Nederlandse vrouwen positief werden afgeschilderd en met de impliciete boodschap dat het bepaald niet verboden was om met hen een relatie aan te gaan.

"Het was voor de nazi's politiek gezien zinvol om hun soldaten seksueel attractief te laten zijn", zegt Fahnenbruck. "Aan de ene kant was zo'n relatie een mooi symbool voor de verhouding tussen Duitsland en Nederland. De nazi's zagen Nederland als een min of meer Germaans gebied en de Nederlanders als een Germaans ras. De Duitsers konden laten zien hoe vriendelijk zij waren en dat de bezetting heel vreedzaam zou kunnen zijn. Een Nederlandse en een Duitser vormden een droompaar. Over vrouwen in Polen en Frankrijk werd anders gedacht."

"Aan de andere kant konden de soldaten aan thuis laten zien dat zij het in Nederland ontzettend naar hun zin hadden. De foto's met Nederlandse meisjes zouden later in fotoboeken het bewijs zijn van een prachtige tijd."

Buitenechtelijke seks
Dat de meisjes die soldaten aantrekkelijk vonden, had voor een deel te maken met hun uniform. Die waren volgens Fahnenbruck zo gesneden dat de benen langer en de schouders breder leken. "De makers van de uniformen wilden hen er zo mannelijker, sterker en gezonder uit laten zien."

Een voorbeeld van andere seksuele omgangsvormen is volgens Fahnenbruck dat buitenechtelijke seks niet bepaald een taboe was. "In bordelen hingen regels hoe mannen zich moesten gedragen en daarin stond dat zij veilige seks moesten hebben met het oog op hun vrouwen en hun familie. Bordeelbezoek was dus niet iets stiekems. Ik las een brief van een echtgenote die haar man aanraadde om naar een bordeel te gaan. In Nederland was dat tot dan toe geen bespreekbaar onderwerp."

Een ander teken dat normen veranderden was dat vrouwen seks hadden in bijvoorbeeld het park. Er ontstond volgens de historicus wel eens ophef als bij een bank gebruikte condooms werden gevonden. "Dat stuitte op afkeuring, maar er waren vrouwen die het allemaal reuze spannend vonden. Zij droegen bij aan de nieuwe normen."

Onderzoek zedenpolitie
Een van de conclusies van Fahnenbruck is ook dat jonge vrouwen de oorlog aangrepen om zich aan het traditionele gezag te onttrekken. "Dat bleek bijvoorbeeld uit de dag- en nachtrapporten van de politie. Zeker in die eerste maanden regende het meldingen van vaders dat hun kind was weggelopen. Een onderzoek van de zedenpolitie wees uit dat dit gedrag in alle lagen van de bevolking voorkwam."

De reacties van families van vrouwen met een Duitse geliefde, liepen behoorlijk uiteen. Fahnenbruck heeft liefdesbrieven van soldaten gezien die waren geadresseerd aan 'papa en mama'. "Die ouders vonden het kennelijk geen probleem. Maar de politie kreeg ook vaders op het bureau met de klacht dat een Duitse kerel in hun dochters bed lag. Nederlanders durfden vaak niet tegen soldaten op te treden."

Of de 'moffenmeiden' collaborateurs waren, zoals na de oorlog iedereen vond, daar heeft Fahnenbruck haar twijfels over. "Nu weten we dat het aangaan van relaties met Nederlandse vrouwen een politieke en propagandistische functie had, en daarom een vorm van collaboratie was. Maar ik snap ook wel dat er andere motieven waren: dat die soldaat mooi, gezond, goed opgeleid was en dat hij een heel positief beeld van de toekomst had. Ik wil over die vrouwen niet oordelen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden