Servische vlag wappert in Potocari

Ex-president Clinton opent vandaag in Potocari een herdenkingscentrum voor de slachtoffers van Srebrenica. Paddy Ashdown, Hoge Vertegenwoordiger van de internationale gemeenschap in Bosnië, ziet het als een overwinning. Trouw sprak met hem.

,,Het zal heel, heel indrukwekkend zijn als die tienduizend graven gevuld zijn en voorzien van witte grafpaaltjes. Het zal duidelijk maken wat een gruweldaden hier hebben plaatsgevonden. En hoezeer we moeten zorgen dat dit nooit meer gebeurt'', zegt Paddy Ashdown, de gezant van de internationale gemeenschap.

Ruim acht jaar na de inname van de moslimenclave en de moordpartij onder de mannelijke bevolking van Srebrenica, liggen nu duizend geïdentificeerde slachtoffers in het centrum begraven. Het biedt plaats aan tienduizend graven. Volgens de schattingen kwamen bij de moordpartij in juli 1995 tussen de zeven- en tienduizend moslimmannen om.

,,Eindelijk hebben de slachtoffers een waardige plek, een plek waar ze vrede kunnen vinden, waar de nabestaanden hun leed kunnen uiten'', zegt Ashdown. ,,Maar het is óók een internationaal monument, een geheugensteun waarom we dit nooit meer moeten laten gebeuren.''

Ashdown beschouwt de opening van het centrum in Potocari als een belangrijke 'afsluiting' van de Bosnië-oorlog (1992-1995). Een belangrijke, maar niet de enige. De arrestatie van Radovan Karadzic, destijds president van de Bosnische Serviërs, en Ratko Mladic, de generaal die verantwoordelijk wordt gehouden voor de moordpartij, is een andere. Zo ook de terugkeer van vluchtelingen.

Of die terugkeer als een succes bestempeld mag worden, hangt af van de invalshoek. Van de twee miljoen mensen die tijdens de oorlog zijn verdreven, is (pas) de helft weer thuis.

Ashdown: ,,Voor mij is het heel moeilijk dit aantal als een negatief signaal te zien. Ik was soldaat in Belfast, in 1969. Ik trok mijn geboortestad binnen en zag dat mijn eigen mensen uit hun huizen gejaagd werden. Is er ooit een teruggekeerd? Nee, geen enkele. Vluchtelingen zijn door de hele geschiedenis heen de vergetenen van de oorlog. ''

Met de arrestatie van Radovan Karadzic, die zich kennelijk ergens in Bosnië schuilhoudt, verloopt het minder voorspoedig, erkent Ashdown. Als er al iets positiefs te melden is, dan is het dat 'de zwarte vloek Karadzic' niet langer in staat is het land volledig te verlammen. ,,Maar hij vertraagt de processen nog steeds'', zegt Ashdown. ,,Dus hem oppakken, is een grote verantwoordelijkheid, allereerst voor de autoriteiten in de Servische Republiek, maar het is ook een verantwoordelijkheid voor de Navo en voor onszelf. Vrede is onmogelijk zonder die grootste daad van gerechtigheid.''

Enkele weken geleden zei de politie van de Servische Republiek een poging ondernomen te hebben de van oorlogsmisdaden verdacht oud-president te arresteren -voor het eerst. Eerdere pogingen stonden op naam van de internationale vredesmacht, Sfor.

Velen twijfelden aan de oprechtheid van de mededeling. De actie in het stadje Bijeljina zou bedoeld zijn om het imago van de autoriteiten van de Servische Republiek wat op te vijzelen.

Ashdown: ,,Ik heb geen enkele aanwijzing dat deze actie een show was. Het interessante is dat zij plaatsvond. Niet de vraag of Karadzic daar echt was, of hij al dan niet is ontsnapt, een ook niet de vraag of de informatie over de actie vals was of niet. De ware doorbraak was het feit dat de politie van de Servische Republiek bereid was actie te ondernemen in een zaak waarin de naam Karadzic betrokken is.''

De politie van dezelfde Servische Republiek zal ook vandaag, na twee eerdere massabegrafenis-ceremonies in Potocari, verantwoordelijk zijn voor de veiligheid. Lange rijen politiemannen met de Servische vlag op de schouder zullen langs de wegen staan.

,,Ik spreek als Ier'', antwoordt Ashdown op de vraag of hij dat bijzonder vindt, ,,en ik spreek als een in Noord-Ierland geboren zoon van een katholiek en een protestant. Als er vijf, laat staan achthonderd, protestanten middenin door katholieken beheerst gebied begraven zouden worden, met katholieke politiemensen verantwoordelijk voor de orde, dan zouden er rellen uitbreken, dan zouden er bommen afgaan, dan zou er worden geschoten, dan zouden er doden vallen, dan zou het een bloedbad worden. Maar hier begraven ze hun doden, zelfs in aanwezigheid van politiemensen met dezelfde vlag op de schouder als op de dag van de slachting. Dat getuigt van de moed van de betrokkenen en het getuigt van het professionalisme van enkele van de politiemensen.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden