Servië en Kroatië beide misnoegd

Gebalanceerde uitspraak Gerechtshof in genocide-proces kan helpen bij het normaliseren van de betrekkingen

De reacties na het vonnis van het Internationaal Gerechtshof in Servië en Kroatië waren bijna uitwisselbaar. Het hof oordeelde gisteren dat de wederzijdse beschuldigingen van genocide tijdens de oorlog van 1991-1995 niet bewezen waren. Beide regeringen spraken vooral over de 'winst' die zij hadden behaald; erkenning voor de eigen slachtoffers, en verwerping van de genocide-aanklacht tegen hun eigen troepen.

"Het hoogste gerechtshof van de Verenigde Naties heeft bevestigd dat de Kroatische troepen enorme misdaden tegen de Serviërs in Kroatië hebben begaan", benadrukte de Servische president Tomislav Nikolic.

De Kroatische premier Zoran Milanovic deed daar niet voor onder. Hij was ontevreden over het feit dat de Kroatische aanklacht tegen Servië was verworpen, "maar het vonnis bevestigt alles waarvan we weten dat het gebeurd is, oorlogsmisdaden en etnische zuiveringen. De Servische aanklacht was veel slechter onderbouwd."

Maar tussen alle retoriek toonden de leiders ook enige opluchting dat het slepende proces nu ten einde is. Dit vonnis was verwacht. Niet voor niets onderhandelden de buurlanden de afgelopen jaren over intrekking van de rechtszaak, die een enorme extra druk op de onderlinge relatie legde. Dat lukte nooit, mede door de druk van veteranen en oorlogsslachtoffers die de zaak tot het einde wilden doorzetten.

Iedereen riep gisteren dan ook op het finale oordeel te respecteren, ondanks de ontevredenheid. Milanovic benadrukte dat 20 jaar na de oorlog vooruitgekeken moet worden. Hij zei ook Servië het allerbeste te wensen.

Sommigen hopen dan ook dat het afronden van de rechtszaak kan helpen de relatie tussen Kroatië en Servië te normaliseren. De Slovaakse minister van buitenlandse zaken Miroslav Lajcak, die als voormalig internationaal diplomaat in Bosnië de problematiek goed kent, noemde het 'een kans om over het ongelukkige verleden heen te stappen'.

Daarvoor is het direct na de uitspraak nog vroeg. Maar nu de rechtbankdiplomatie voorbij is, kunnen Kroatië en Servië allicht met een nieuwe blik naar dat verleden kijken. Diverse initiatieven om de confrontatie met het oorlogsverleden aan te gaan, werden gehinderd door het genocideproces. Een burgerinitiatief probeert al jaren om een onafhankelijke commissie op te zetten die feiten uit de oorlog boven tafel moet krijgen. De initiatiefnemers riepen direct beide regeringen op om daar nu hun volle steun aan te geven.

Ook worden er nog altijd duizenden slachtoffers van de oorlog vermist. Families krijgen in hun zoektocht nauwelijks medewerking van de voormalige vijand, die er geen belang bij heeft zijn betrokkenheid bij de vermissingen te benadrukken.

De nieuwe Kroatische president Grabar-Kitarovic opperde vorige maand tijdens haar verkiezingscampagne Servië te dwingen mee te werken bij het zoeken naar Kroatische vermisten door te dreigen de Servische toetreding tot de EU te blokkeren. Kroatië heeft als lid sinds 2013 een veto over nieuwe toetreders.

Die houding zal weinig goodwill kweken in Servië, maar ook anderen riepen gisteren op om constructief samen te werken om de vermisten te vinden, inclusief het Internationaal Gerechtshof zelf in zijn vonnis.

Daarvoor is wel meer reflectie nodig op de misdaden van de 'eigen' partij in de oorlog. En al schept het vonnis daar een goede gelegenheid voor, het is aan politiek leiders om die kans te grijpen.

undefined

In groepjes naar een dorp gebracht en doodgeschoten

In november 1991 zochten honderden Kroatische bewoners van Vukovar hun toevlucht in het ziekenhuis. De stad stond op het punt te worden ingenomen door het Joegoslavische leger en Servische milities en zij hoopten dat het ziekenhuis gespaard zou blijven. Die hoop bleek ijdel.

In groepjes werden zij naar een nabijgelegen dorp gebracht en doodgeschoten. In totaal werden minimaal 264 mensen op deze manier vermoord. Sommigen zijn nog altijd spoorloos.

Dergelijke moordpartijen waren er veel, en volgens het Internationaal Gerechtshof was er een patroon van misdrijven die zouden kunnen worden gekenmerkt als daad van genocide, mits bewezen werd dat daar een vooropgezet plan toe was.

Dat laatste bleek echter niet het geval.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden