Serven sparen in euro's

Ook Servië is overgegaan op de euro. Net als de Duitse mark is het er geen wettig betaalmiddel, maar harde valuta. Om te sparen.

BELGRADO - Op de Palilulkamarkt in het centrum van Belgrado gaat het om geld. Sommigen verdienen er dinars en anderen geven ze uit. Houdt men aan het eind van de maand wat over, hetgeen niet meevalt in de huidige economische malaise, dan wordt het restant gewisseld. Tot voor kort in Duitse marken. Maar de Duitse mark verdwijnt. Servië is een vreemde eend in de bijt van de Europese geldmarkt. De grootste republiek van Joegoslavië is vanzelfsprekend geen officieel euroland en voerde evenmin de Duitse mark als wettig betaalmiddel, zoals Kosovo en Montenegro, het kleine zusje van Servië in de Joegoslavische Federatie. Maar de mark was er van groot belang. Niemand spaarde in dinars; daarvoor was de Duitse munt de meest aangewezen valuta. En dus is nu de euro het gesprek van de dag.

Spasojev Spajic is een typische Serviër van het platteland: grote, eeltige handen, een verweerd gezicht en een vrouw met gouden tanden. Hij verkoopt aardappelen op de Palilulkamarkt. ,,Geteeld met Nederlands zaad'', zegt hij trots. Voordelen van de euro ziet hij niet. Nadelen evenmin. ,,We moeten maar afwachten'', luidt zijn voorlopige oordeel. ,,Maar als zelfs de Duitsers bereid zijn hun mark op te geven, waarom zouden wij dan geen vertrouwen in de euro hebben'', zegt hij berustend.

Spajic had wat spaargeld. Dat heeft hij gewisseld in euro's. Maar anders dan de Nationale Bank van Joegoslavië graag wil, heeft hij geen bankrekening geopend. Hij vertrouwt de banken in zijn land voor geen cent. Nog onlangs gingen de vier grootste van Servië dicht. Hun schuldenlast was in de periode Milosevic veel te hoog opgelopen.

De Nederlander Jan-Willem Blankert, afgevaardigde van de Europese Commissie in Belgrado, kan de terughoudendheid van de marktkoopman wel begrijpen, hoewel er volgens hem weinig grond meer is voor wantrouwen in de banken.

VERVOLG OP PAGINA 6

'Servisch crimineel geld is al lang weg'

VERVOLG VAN PAGINA 1

Hervormingsmaatregelen van de Servische regering geven aanleiding voor 'hernieuwd vertrouwen in het bankwezen', vindt Blankert. En dat blijkt ook in de praktijk. ,,In de laatste maanden van 2001 is er bij de banken meer geld binnengekomen dan gedurende de laatste vijf jaar onder Milosevic'', zegt hij.

Gevreesd werd dat die nieuwe bankrekeningen gevuld zouden worden met enorme hoeveelheden zwart geld. De regels in Servië zijn soepeler dan in de eurozone, de controle is er aanzienlijk minder en de wisselperiode is langer. Toch blijkt nergens uit dat er inderdaad veel zwart geld wordt gewisseld. Tijdens de eerste drie weken van januari zijn er bij banken en wisselkantoren in Servië een miljard Duitse marken boven water gekomen op een geschat aantal van tussen de twee en acht miljard. ,,Dat wijst niet op kolossale stromen zwart geld'', aldus Blankert. ,,De echte grote bedragen zijn natuurlijk al lang buiten het land en via allerlei buitenlandse bankrekeningen waarschijnlijk keurig geïnvesteerd in de witte wereld.''

Zoran Petrovic is algemeen directeur van de Oostenrijkse Raiffaissenbank, een van de buitenlandse nieuwkomers op de Servische markt. Hij deelt Blankerts zienswijze: Crimineel geld is al lang weg of het wordt geïnvesteerd in onroerend goed. De bankdirecteur heeft de huizenprijzen in Belgrado de afgelopen maanden aanzienlijk zien stijgen. Uit de dagelijkse praktijk blijkt volgens hem evenmin een enorme witwasoperatie. Het gemiddelde bedrag dat wordt omgewisseld beloopt zo'n 2500 euro aan marken.

Op de Palilulkamarkt verkoopt Katica Bogusavljevic wc-papier en badschuim. Dikke bontjas aan, een sigaret in de ene en een bundeltje dinars in de andere hand. Van haar hoeft die euro niet zo. ,,Ik heb geen idee hoelang hij standhoudt en hoe de koers zich zal ontwikkelen'', zegt ze. ,,Ik begrijp er niks van dat de Duitsers hun mark hebben opgegeven. Ik wissel in dollars. Die euro lijkt helemaal niet op geld.''

Volgens Jan-Willem Blankert loopt alles echter naar wens. Hij ziet geen reden verontrustende berichten naar zijn bazen bij de Europese Commissie te sturen. ,,In principe loopt de operatie en is de euro bezig om geaccepteerd te worden'', zegt hij. ,,Bijvoorbeeld, toen ik deze maand mijn huur betaalde, vroeg de huisbaas: Zou het misschien mogelijk zijn dat ik euro's krijg?''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden