Interview

‘Serious Request geeft een warm gevoel, maar lost geen problemen op’

Serious Request komt dit jaar uit Apeldoorn, waar het Glazen Huis op het Marktplein staat.Beeld ANP

Inzamelingsacties zijn goed, maar het is niet de bedoeling dat ze het gebrek aan structureel beleid maskeren.

"Ja, ook in België is het circus van Het Glazen Huis weer begonnen", zegt filosoof Ignaas Devisch aan de telefoon. De Vlaamse filosoof heeft dit jaar een boek uitgebracht, 'Het empathisch teveel', waarin hij constateert dat de samenleving almaar sterker inzet op empathie. Hij wijst op de schaduwkanten van de trend de wereld te verbeteren via inzamelingsacties. "Ik wil er niet cynisch over doen, de formule werkt zeer goed zo tegen het einde van jaar. Mensen krijgen erkenning dat ze iets goeds doen voor anderen, dat is van groot belang. Als je meedoet aan Serious Request kun je met een warm gevoel naar huis. Je voelt je gezien voor de inspanning die je hebt geleverd."

Maar?

"Maar om maatschappelijke problemen op te lossen heb je beleid nodig. Ik zie politici enthousiast meedoen aan Het Glazen Huis omdat ze zo hun medemenselijkheid kunnen tonen, maar wat zijn hun oplossingen? Daar begint mijn kritiek. Je kunt van álles een goed doel maken. Kijk eens hoeveel daklozen er zijn, hoe de gezondheidskloof dieper wordt, hoe vluchtelingen in de kou staan, maar dat kun je met georganiseerde naastenliefde allemaal niet oplossen. Daarvoor heb je een overheid nodig die daar het hele jaar door aan werkt en die het werk niet overlaat aan vrijwilligers."

Tekst loopt door onder afbeelding.

Filosoof Ignaas Devisch.Beeld Ignaas Devisch

U ziet liever een zakelijke aanpak van de problemen?

"Ik schrik ervan als politieke partijen aangeven: solidariteit is niet meer van deze tijd, de overheid moet er niet tussenkomen als mensen elkaar willen helpen. Dat ze roepen: lang leve de empathie en geef maar zoveel als je kunt. Dan laat je de samenleving over aan een naastenliefde-model dat ernstige beperkingen kent. Want ik zal mijn geld niet geven aan goede doelen die ik niet sympathiek vind. Ik steun dit wel en dát niet. Terwijl beleid zich moet richten op het geheel van de problemen. Hoe we het geld dát we hebben zo rechtvaardig mogelijk verdelen."

Dus maar geen goede-doelen-acties meer?

"Bij tijdelijke rampen, zoals een aardbeving, werkt naastenliefde heel goed. Dat we dan extra geld inzamelen lijkt me logisch. Maar het kan niet de bedoeling zijn dat we gebrek aan structureel beleid ermee maskeren. Serious Request moet dit jaar geld ophalen om ouders en kinderen te herenigen die elkaar door een ramp of conflict kwijt zijn, maar het Nederlandse vluchtelingenbeleid is, naar ik heb begrepen, alleen maar strenger geworden. We kunnen héél veel warmte tonen voor de één en tegelijk keihard oordelen over de ander en dat ook vlot met elkaar combineren. We kunnen twee panda's op Schiphol buitengewoon hartelijk welkom heten en tegelijk zeggen dat vluchtelingen die op de Middellandse zee verdrinken dat aan zichzelf te danken hebben."

Met empathie is het uitkijken.

"Mensen gaan ervan uit dat het een positieve emotie is, maar we kunnen maar met een beperkt aantal mensen meeleven. Daarom hebben we beleid nodig dat los van mijn of jouw persoonlijke betrokkenheid oplossingen zoekt. Solidariteit en rechtvaardigheid kunnen zorgen voor structurele oplossingen, maar zulke begrippen lijken tegenwoordig op de achtergrond te raken."

Ignaas devisch (1970) 

Hoogleraar filosofie in Gent, columnist bij De Standaard. Hij schreef 'Rusteloosheid', het Beste Spirituele Boek van 2017, en 'Het empathisch teveel. Op naar een werkbare onverschilligheid.'

Verscheurde families

Om acht uur vanavond sluit Frans Timmermans, vicevoorzitter van de Europese Commissie, 3FM-dj's Domien Verschuren (29), Angelique Houtveen (31) en Sander Hoogendoorn (29) op in het Glazen Huis op het Marktplein in Apeldoorn. Tot kerstavond zullen zij, op een dieet van groente- en fruitsapjes, verzoeknummers draaien en zo geld inzamelen voor het Rode Kruis. Geld waarmee die organisatie op zoek wil naar verdwenen ouders of verloren kinderen in gebieden waar conflicten zijn, om zo families te kunnen herenigen. Volgens het Rode Kruis zijn zo'n vier miljoen mensen in conflictgebieden familieleden kwijtgeraakt. De actie richt zich vooral op Nigeria en Congo.

Behalve de dj's zamelt ook het publiek geld in met zelfverzonnen acties of door statiegeldflessen in te leveren. De hele week worden er spullen geveild en komen er artiesten langs, van wie onder meer André Hazes, Robert ten Brink en Kraantje Pappie een nachtje blijven slapen.

Stille rampen

Met Serious Request richten het Rode Kruis en 3FM zich jaarlijks op wat zij stille rampen noemen: drama's die de voorpagina niet halen, maar wel zorgen voor dood en verderf. Seksueel geweld in 2014, landmijnen in 2006, kindersterfte door diarree in 2013. Vorig jaar ging de opbrengst naar de bestrijding van longontsteking, die jaarlijks honderdduizenden kinderen in ontwikkelingslanden het leven kost. Er werd 9,2 miljoen euro opgehaald, mede dankzij de 6-jarige Tijn Kolsteren.

Het ernstig zieke jongetje lakte nagels en zamelde daar 2,5 miljoen euro mee in. Sindsdien is er in Ivoorkust een kliniek aan hem opgedragen, is er een planetoïde naar hem vernoemd, gaf het Rode Kruis hem het Kruis van Verdienste en zond de paus hem een brief met zijn zegen. In juli van dit jaar is Tijn overleden.

De actie van de kleine Tijn was precies wat Serious Request nodig had, want de vaart was er de laatste jaren een beetje uit. De eerste editie van de actie was in 2004 en bracht ruim 900.000 euro op voor hulp aan Darfur in Soedan. Dat bedrag liep sindsdien jaarlijks op, soms met een paar honderdduizend, soms met miljoenen tegelijk. Topjaar was 2012, toen er ruim 13,2 miljoen binnenkwam om babysterfte te bestrijden. Dat bedrag is daarna niet meer geëvenaard. Dit jaar is er een nieuw Glazen Huis - met een tweede verdieping - en hopen de organisatoren op nieuwe schwung. Op de laatste actiedag doen alle publieke radiozenders mee.

Lees ook onze reportage over Serious Request 2016: Hij ging voor een opbrengst van 100 euro, de teller staat op negen ton. De ongeneeslijk zieke Tijn lakt nagels voor Serious Request.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden