Sereen, prikkelend en prachtig

EINDHOVEN - Architect Abel Cahen heeft er eigenlijk weinig zin in om de media het door hem ontworpen nieuwe Van Abbemuseum in Eindhoven, dat 19 januari 2003 open gaat, nú al te laten zien. Binnen wordt er volop getimmerd en buiten wordt nog gewerkt aan de verbreding van het riviertje De Dommel, dat de nieuwbouw zal omspoelen. ,,Kijk nou eens, het gebouw staat in de modder in plaats van dat het zich spiegelt in het water. Waarom wacht de gemeente niet tot het helemaal klaar is?''

Henny de Lange

Maar even later loopt Cahen glunderend rond in het complex, waarin hij het oude museum met het karakteristieke torentje van architect Kropholler op fenomenale wijze heeft verbonden met de uitbreiding. Blikvanger van de nieuwbouw is de torenzaal met schuine wanden van 26 meter hoog. Bijna iedereen wil van Cahen (1934) weten of hij dit plan uiteindelijk toch niet beter vindt dan zijn eerste ontwerp uit 1996, dat niet uitgevoerd mocht worden omdat de nazaten van Kropholler zich verzetten tegen de aantasting van het bestaande gebouw uit 1936. De tegenstanders hielden de verbouwing jaren tegen en wisten het ontwerp van Kropholler op de monumentenlijst te krijgen, waardoor Cahen genoodzaakt was een nieuw plan te maken. De gemeente kwam de architect tegemoet door een stuk grond achter het museum aan te kopen, waardoor het voor Cahen toch nog een haalbare -want andere- opdracht werd.

Zijn eerste geesteskind was een uniek ontwerp, omdat het voorzag in een verticaal museum, zegt Cahen. Daarvan zijn er maar twee in de wereld. ,,Dit is een horizontaal museum. Ik wil dit kind niet vergelijken met het vorige, dat om zeep is geholpen. Kinderen zijn niet vervangbaar.''

Het lastigste probleem voor Cahen was dat hij geen museum wilde bouwen dat de aandacht afleidt van Van Abbe's internationaal vermaarde collectie hedendaagse kunst, maar het mocht ook geen saai gebouw worden. Dat dilemma heeft hij opgelost met een terughoudende, haast serene architectuur voor de expositiezalen. In het trappenhuis en de gangen worden de bezoekers daarentegen getracteerd op prachtige doorkijkjes, vanuit de kelder tot in de nok van de toren, en serres met uitzicht op De Dommel. De toren mocht van de architect wel prikkelend en uitdagend zijn om kunstenaars te provoceren tot een reactie. Voor dit doel is een werkruimte gemaakt, zodat in het museum zelf nieuwe kunstwerken ontstaan.

Met de renovatie en nieuwbouw is 29 miljoen euro gemoeid, waarvan de gemeente 85 procent financiert. Volgens kunstwethouder Paul van der Grinten zijn kunst en cultuur van 'onschatbare' waarde voor de stad, omdat ze bepalend zijn voor de kwaliteit van leven en wonen. Burgemeester Welschen gaat ervan uit dat de investering maatschappelijk rendabel is. Een goed aanbod schept ook vraag, zei hij met een verwijzing naar het muziekcentrum in Eindhoven, dat nu jaarlijks 20000 bezoekers trekt, twee keer zoveel als tien jaar geleden werd verwacht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden