Ser: kabinet doet te weinig om laaggeletterdheid tegen te gaan

Beeld Photo News

Er leven in Nederland pakweg 2,5 miljoen laaggeletterden, maar het kabinet ziet de urgentie van dit probleem niet in. Dat stelt de Sociaal-Economische Raad (Ser) in een advies aan de regering dat vandaag verschijnt. 

In plaats van de verantwoordelijkheid op gemeenten af te schuiven, zoals nu gebeurt, zou de regering de regie moeten nemen.

Laaggeletterden hebben volgens de Stichting Lezen en Schrijven moeite met lezen en schrijven, of rekenen en digitale vaardigheden. Deze mensen zijn geen analfabeet, maar beheersen op het gebied van lezen en schrijven niet het eindniveau van het vmbo. De stichting reageert bezorgd op het advies van de Ser. Lezen en Schrijven vreest dat zonder gericht beleid het aantal laaggeletterden de komende jaren niet afneemt.

In 2016 concludeerde de Algemene Rekenkamer al dat landelijk beleid om laaggeletterdheid tegen te gaan faalt. Dat leidde tot een batterij maatregelen van het kabinet. Zo wordt er de komende vijf jaar 125 miljoen euro extra vrijgemaakt voor de aanpak van laaggeletterdheid bij volwassenen en leesbevordering bij kinderen.

Toch doet de regering niet genoeg, vindt Ser-voorzitter Mariëtte Hamer. Volgens de belangrijkste adviseur van de regering moet het budget verdubbeld worden om voldoende laaggeletterden te bereiken en kwalitatieve cursussen te kunnen bieden. Dat lijkt veel geld, stelt Hamer, maar de opbrengst levert de samenleving en het bedrijfsleven veel meer winst op. De totale maatschappelijke kosten van laaggeletterdheid bedragen 1,13 miljard euro per jaar, zo berekende consultancybureau PricewaterhouseCoopers vorig jaar. Redenen zijn onder meer inkomensverlies, minder belastinginkomsten en een groter beroep op sociale zekerheid.

Veiligheidsinstructies

Laaggeletterdheid zorgt voor veel problemen, stelt de Ser. Bijvoorbeeld op het werk. Twee derde van de laaggeletterden werkt. Zij moeten dus veiligheidsinstructies kunnen lezen, werkinstructies kunnen begrijpen en om kunnen gaan met computers. Om concurrerend te zijn hebben werkgevers mensen nodig die digitale vaardigheden beheersen. Bedrijven hebben er daarom baat bij als het aantal werknemers dat niet goed kan lezen en schrijven wordt teruggedrongen. Hamer: “Er is krapte op de arbeidsmarkt en de druk op de beroepsbevolking om zich te blijven ontwikkelen. Het lijkt nu een goed moment om iets te veranderen.” De Ser doet de aanbeveling bedrijven te ondersteunen bij het aanbieden van cursussen Nederlands op de werkvloer.

Er zijn al initiatieven om laaggeletterdheid aan te pakken, maar die bereiken te weinig mensen. De Ser vindt dat er in elke gemeente een herkenbare plek moet zijn waar mensen cursussen kunnen volgen en informatie kunnen halen. Instanties als het UWV en schuldhulpverlening moeten net als gemeenten en bedrijven volgens de Ser tijdig signaleren dat iemand laaggeletterd is, en diegene dan wijzen op een cursus.

Scholen hebben een belangrijke rol in het tegengaan van laaggeletterdheid. In het gisteren gepresenteerde rapport ‘De staat van het onderwijs’ waarschuwt de Onderwijsinspectie voor toegenomen laaggeletterdheid. De Ser sluit zich hierbij aan. “Er komen jongeren van school met een te laag taalniveau. Als ze vervolgens dan ook nog eens weinig gebruikmaken van hun leesvaardigheid, dan verleer je die vaardigheden”, zegt Hamer. “Dat is een onderschat probleem.”

Lees ook:

De aanpak van laaggeletterdheid is dweilen met de kraan open, waarschuwen experts

Formulieren invullen, bijsluiters lezen of omgaan met computers: het zijn struikelblokken waar laaggeletterden dagelijks tegenaan lopen. Om deze groep te helpen trekt het kabinet extra geld uit. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden