Separatisten ruiken hun kans

Strijd in Oost-Oekraïne sneller opgelaaid dan verwacht. Poetin mikt op concessies van Kiev.

Het vertrouwde geluid van artillerievuur klinkt weer dagelijks in het oosten van Oekraïne. In Debaltsevo werd gisteren hard gevochten nadat pro-Russische separatisten de stad, nu nog in handen van het regeringsleger, hadden omsingeld. Dit weekeinde werd havenstad Marioepol onder vuur genomen. Drie vragen over de oplaaiende oorlog en de opmars van de separatisten.

Waarom laait het conflict nu op?

De oorlog was niet voorbij, er werd korte tijd minder hard gevochten. Het overeengekomen staakt-het-vuren in Minsk is nooit écht nageleefd. Volgens analisten was het een kwestie van tijd voordat de strijd weer in volle hevigheid zou losbarsten, omdat beide partijen niets hebben binnengesleept. Verrassend is wel het tijdstip: men rekende deze lente pas op een offensief.

"De slag om het vliegveld in Donetsk was een keerpunt", vertelt Mark Galeotti, expert op het gebied van Russische veiligheidsdiensten en verbonden aan de New York University. Vorige week veroverden de separatisten het vliegveld dat voor beide partijen grote symbolische waarde heeft. "Toen was het momentum daar", vertelt Galeotti. "De separatisten werden enthousiast. Ze beseffen dat ze nu hun winst moeten pakken."

Een paar dagen na de verovering van het vliegveld zegde de leider van de Volksrepubliek Donetsk, Aleksandr Zachartsjenko, de onderhandelingstafel definitief vaarwel. Hij werkt voorlopig niet mee aan vredesgesprekken.

Is Rusland verantwoordelijk voor het aanwakkeren van de oorlog?

"De Russen spelen op de achtergrond een belangrijke rol", zegt Galeotti. "Maar de verovering van het vliegveld hebben de separatisten zelf in gang gezet, ik geloof niet dat de Russen daar leidend in zijn geweest." Inmiddels is de situatie veranderd. Nu de separatisten aan de winnende hand zijn, werken ze volgens Galeotti nauw samen met Russische troepen. "Voor het Kremlin is dit het goede moment om de situatie uit te testen."

Ook Europese leiders zijn ervan overtuigd dat de Russen een belangrijke rol spelen in de opmars van de separatisten. Marioepol werd volgens OVSE-waarnemers onder vuur genomen vanuit door rebellen beheerst gebied. Nieuwe sancties tegen Rusland worden overwogen door zowel de VS als de EU.

De Russen ontkennen net als in het verleden iedere betrokkenheid. Dat het Westen praat over mogelijke nieuwe strafmaatregelen noemt de Russische minister van buitenlandse zaken, Sergei Lavrov, pure chantage. President Poetin zei gisteren zelfs dat een Navo-legioen mee zou vechten aan de zijde van het regeringsleger.

Wat is het einddoel van de separatisten?

Lastig te zeggen. Marioepol is voor Zachartsjenko van strategisch belang. "Voor de levensvatbaarheid van de Volksrepubliek Donetsk is de stad met zijn haven en vliegveld zeer relevant", zegt Galeotti. Ook voor Poetin is Marioepol van grote betekenis. Op korte termijn zijn er wellicht sancties verbonden aan de verovering van de stad, maar op lange termijn gaat Rusland ervan uit dat Kiev met concessies over de brug komt. Bijvoorbeeld de toezegging voor uitstel van het Navo-lidmaatschap. "Die concessie is er al, want de EU heeft al aangegeven dat Oekraïne voorlopig geen lid wordt. Maar Poetin wil dat Kiev die toezegging op papier zet met een handtekening eronder."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden