Senioren gaan er als enigen op achteruit

De auteur is pensioendeskundige.

Het gaat hier om een ontwikkeling die reeds was voorzien in het paarse regeerakkoord van 1994. Staatssecretaris Linschoten (sociale zaken) repte in een nota van 7 oktober 1994 van een negatieve koopkrachtontwikkeling voor bejaarden van 4 procent. De oplettende senior had het dus kunnen weten.

De tragiek voor de ouderen is dat hun achteruitgang wordt veroorzaakt door een zaak waarmee zij in feite niets te maken hebben. Daarvoor moeten we terug naar 1900. Het plan-Oort, paradepaard van het kabinet-Lubbers, bleek ernstige fouten te bevatten waardoor onuitvoerbaarheid dreigde. Slechts de invoering van de bijna berucht geworden overhevelingstoeslag voor werkenden ter compensatie van de premies AAW en AWBZ kon het plan van de ondergang redden. Daarnaast bleek het voornemen om bij de bejaarden premie voor arbeidsongeschiktheid (!) AAW te gaan heffen, juridisch (en moreel) onhaalbaar. Maar het kabinet had op die inkomsten al gerekend en dus werd de premie voor het grootste deel omgezet in belasting ('gefiscaliseerd'), zodat de bejaarden die toch moesten betalen. Pas in 1994 werd dat onrecht hersteld en werd de AAW weer geheel door premieheffing bij de werkenden gefinancierd.

Maar inmiddels klonk de roep om afschaffing van de overhevelingstoeslag steeds luider. Als eerste aanzet daartoe besloot het kabinet om per 1998 de AAW naar de werkgevers over te hevelen onder gelijktijdige verlaging van de toeslag. Daarmee vervalt dus voor de werkenden de AAW-premie ad 6,35 procentpunt in het heffingstarief. Maar dat zal worden gecompenseerd door een belastingverhoging met ca. 5 procentpunt. En daarmee komen de 65-plussers in de knel. Die betaalden immers geen AAW-premie, maar krijgen nu wel de belastingverhoging gepresenteerd, zodat hun heffingstarief van 15,55 naar ca. 20 procent gaat. De aangekondigde verhoging van de ouderenaftrek is daarbij slechts een druppel op een gloeiende plaat.

Maar waarom nu eigenlijk die voor de senioren zo schadelijke belastingverhoging? 'In zekere zin een technische exercitie', merkte de staatssecretaris in zijn nota cynisch op. Al die paarse beleidsvoornemens zoals: AAW naar werkgevers, overhevelingstoeslag omlaag, heffingvrije som en ouderenaftrek omhoog, verlenging tweede tariefschijf, hogere rijksbijdrage Ziekenfondsverzekering enz. hebben een negatief effect voor de schatkist en dat moet worden terugverdiend. Dat zoiets ten koste gaat van de bejaarden is dan jammer. Maar de ondertoon is duidelijk: verschuiving van lasten van actieven naar post-actieven. Het werd hun aangezegd en zij konden het dus al drie jaar weten. En dat zal eventuele pogingen om alsnog ombuigingen te bewerkstelligen er niet eenvoudiger op maken, ook al valt de politieke invloed van ruim 1,5 miljoen aanvullend gepensioneerden niet te verwaarlozen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden